ഭൂമിയുടെ ഉപരിതലത്തിന്റെ ചെറിയൊരു ഭാഗം മാത്രമാണെങ്കിൽപ്പോലും ആഗോള സാമ്പത്തിക-സാമൂഹിക ക്രമത്തിൽ തീരപ്രദേശങ്ങൾ വഹിക്കുന്ന പങ്ക് നിർണ്ണായകമാണ്. ലോകജനസംഖ്യയുടെ 40 ശതമാനത്തോളം അധിവസിക്കുന്നത് കടൽതീരങ്ങളിൽ നിന്ന് 100 കിലോമീറ്റർ പരിധിയിലാണ് എന്നതാണ് പഠനങ്ങള് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. സമുദ്രോൽപ്പന്നങ്ങൾ വഴി ലഭിക്കുന്ന പ്രോട്ടീൻ സ്രോതസ്സുകൾ മുതൽ അന്താരാഷ്ട്ര വ്യാപാരത്തിന്റെ 90 ശതമാനവും കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന തുറമുഖങ്ങൾ വരെ തീരദേശങ്ങളെ ലോകത്തിന്റെ 'സാമ്പത്തിക എഞ്ചിനുകളായി' മാറ്റുന്നുണ്ട്.
എന്നാൽ, കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനത്തെക്കുറിച്ചുള്ള IPCC (Intergovernmental Panel on Climate Change) റിപ്പോർട്ടുകൾ, സമുദ്രനിരപ്പ് ഉയരുന്നതു വഴി 21-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തോടെ ലോകമെമ്പാടുമുള്ള കോടിക്കണക്കിന് മനുഷ്യർ ഈ മേഘലയില്നിന്ന് കുടിയിറക്കപ്പെടാൻ സാധ്യതയുണ്ടെന്ന് മുന്നറിയിപ്പ് നൽകുന്നു. നഗരവൽക്കരണവും ടൂറിസവും സൃഷ്ടിക്കുന്ന സമ്മർദ്ദവും പ്രകൃതിദത്തമായ ഈ സംരക്ഷണ കവചത്തെ തകർക്കുന്നത് ഇന്ന് ആഗോള പാരിസ്ഥിതിക വെല്ലുവിളിയായി കണക്കപ്പെടുകയും ചെയ്യുന്നു.
കേന്ദ്ര ഭൗമശാസ്ത്ര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാന തീരപ്രദേശത്തിന്റെ 33 ശതമാനത്തോളം ശോഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്.
ഇന്ത്യയെ സംബന്ധിച്ച് 7,516 കിലോമീറ്റർ ദൈർഘ്യമുള്ള തീരപ്രദേശം രാജ്യത്തിന്റെ തന്ത്രപരമായ കരുത്താണ്. കൂടാതെ ഒമ്പത് സംസ്ഥാനങ്ങളിലായി വ്യാപിച്ചുകിടക്കുന്ന ഈ മേഖല 40 ലക്ഷത്തോളം മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെയും അനുബന്ധ തൊഴിലാളികളുടെയും ഉപജീവനമാർഗ്ഗം കൂടിയാണ്. ഇന്ത്യയുടെ മൊത്തം ആഭ്യന്തര ഉൽപ്പാദനത്തിൽ (GDP) ഗണ്യമായ പങ്ക് വഹിക്കുന്ന ബ്ലൂ ഇക്കണോമി (Blue Economy) പദ്ധതികൾ ഒരുവശത്ത് പുരോഗമിക്കുമ്പോഴും, തീരശോഷണം (Coastal Erosion) വലിയ വിപത്തായി നിലനിൽക്കുന്നു.
കേന്ദ്ര ഭൗമശാസ്ത്ര മന്ത്രാലയത്തിന്റെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം ഇന്ത്യയുടെ പ്രധാന തീരപ്രദേശത്തിന്റെ 33 ശതമാനത്തോളം ശോഷിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. വികസന പദ്ധതികൾക്കായി തീരദേശ നിയന്ത്രണ നിയമങ്ങളിൽ (CRZ) വരുത്തുന്ന മാറ്റങ്ങൾ പലപ്പോഴും പരമ്പരാഗത സമൂഹങ്ങളുടെ കുടിയിറക്കലിലേക്ക് നയിക്കുന്നു എന്നത് രാജ്യം ഇന്ന് നേരിടുന്ന വികസനവും അതിജീവനവും തമ്മിലുള്ള വലിയൊരു വൈരുദ്ധ്യമാണ്.
ഇന്ത്യയുടെ പടിഞ്ഞാറൻ തീരത്ത് 590 കിലോമീറ്റർ നീളത്തിൽ സ്ഥിതി ചെയ്യുന്ന കേരളത്തിന്റെ തീരപ്രദേശം ലോകത്തെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന ജനസാന്ദ്രതയുള്ള മേഖലകളിൽ ഒന്നാണ്. സംസ്ഥാനത്തെ ഒമ്പത് തീരദേശ ജില്ലകളിലായി വസിക്കുന്ന ജനങ്ങളിൽ 80 ശതമാനവും അതീവ അപകടസാധ്യതയുള്ള മേഖലകളിലാണെന്നത് പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഴം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അറബിക്കടലിലെ ജലനിരപ്പ് ആഗോള ശരാശരിയേക്കാൾ വേഗത്തിൽ ഉയരുന്നതും കൃത്യമല്ലാത്ത വികസനനയങ്ങളും കേരളത്തിലെ മത്സ്യത്തൊഴിലാളി സമൂഹത്തെ 'കാലാവസ്ഥാ അഭയാർത്ഥികളായി' (Climate Refugees) മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ആലപ്പാട് പോലുള്ള പ്രദേശങ്ങളിലെ അനിയന്ത്രിതമായ ധാതുമണൽ ഖനനവും വിഴിഞ്ഞം പോലുള്ള വൻകിട നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങളും സ്വാഭാവിക തീരഘടനയെ തകിടം മറിച്ചു എന്ന വിമര്ശനം നിലനില്ക്കുന്നു.
തീരദേശത്തെ തൊഴിൽ പ്രതിസന്ധി
കേരളത്തിലെ തീരദേശവാസികൾ അഭിമുഖീകരിക്കുന്ന തൊഴിൽപരമായ പ്രതിസന്ധികളെക്കുറിച്ചും വിസ്ഥാപനത്തെക്കുറിച്ചുമുള്ള 2024-25 കാലയളവിലെ ഏറ്റവും പുതിയ കണ്ടെത്തലുകൾ ഇങ്ങനെയാണ്:
സെൻട്രൽ മറൈൻ ഫിഷറീസ് റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് (CMFRI) 2025 മാർച്ചിൽ പുറത്തുവിട്ട പഠനറിപ്പോർട്ട് പ്രകാരം, തീരദേശ മേഖലയിലെ തൊഴിൽ പ്രതിസന്ധി അതീവ ഗുരുതരമാണ്. മത്സ്യബന്ധന മേഖലയെ ആശ്രയിക്കുന്നവരിൽ 72.7 ശതമാനം പേരും മത്സ്യലഭ്യതയിലുണ്ടായ ഗണ്യമായ കുറവ് ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളിയായി ചൂണ്ടിക്കാട്ടുന്നു. കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും സമുദ്രതാപനവും മൂലം മത്സ്യങ്ങളുടെ ആവാസവ്യവസ്ഥയിൽ മാറ്റം വന്നതോടെ 62.7 ശതമാനം തൊഴിലാളികൾക്കും മുൻകാല വരുമാനത്തിന്റെ പകുതി പോലും ലഭിക്കുന്നില്ല എന്നും അഭിപ്രായപ്പെടുന്നു.
തൊഴിൽ വിപണിയിലെ മാറ്റങ്ങളാണ് മറ്റൊരു പ്രതിസന്ധി. 2024 ഓഗസ്റ്റിലെ കണക്കുകൾ പ്രകാരം, കേരളത്തിന്റെ മത്സ്യബന്ധന മേഖലയിലെ ആകെ തൊഴിലാളികളിൽ 58 ശതമാനവും ഇതര സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളികളാണ്. എറണാകുളം മുനമ്പം പോലുള്ള ഹാർബറുകളിൽ ഇത് 78 ശതമാനം വരെയാണ്. പരമ്പരാഗത മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളിലെ പുതിയ തലമുറ ഈ മേഖലയിലെ അനിശ്ചിതത്വം ഭയന്ന് മറ്റ് തൊഴിലുകളിലേക്ക് ചേക്കേറുന്നതാണ് ഇതിന് കാരണമായി ചൂണ്ടിക്കാണിക്കപ്പെടുന്നത്.
വിസ്ഥാപനം നേരിടുന്നവർക്കിടയിലെ ഉപജീവന പ്രതിസന്ധിയെക്കുറിച്ച് ഗ്രീൻപീസ് (Greenpeace) 2025 മെയിൽ നടത്തിയ പഠനമനുസരിച്ച്, കുടിയിറക്കപ്പെട്ടവരിൽ 7.7 ശതമാനം പേർക്ക് മാത്രമാണ് തൊഴിലുറപ്പ് പദ്ധതികൾ (MGNREGA) പോലുള്ള സർക്കാർ സംവിധാനങ്ങളിൽ പങ്കാളികളാകാൻ കഴിഞ്ഞത്. ബാക്കി 60.1 ശതമാനം പേരും തങ്ങളുടെ പരമ്പരാഗത തൊഴിലിന് പകരം വരുമാനം കുറഞ്ഞ മറ്റ് മേഖലകളിൽ ജോലി ചെയ്യാൻ നിർബന്ധിതരായി.
കേരളത്തിന്റെ തീരദേശ വിസ്ഥാപനം എന്നത് കേവലം പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന താൽക്കാലിക പ്രതിഭാസമല്ല, മറിച്ച് ആഗോള കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും പ്രാദേശികമായ വികസനനയങ്ങളും ഒത്തുചേർന്ന് സൃഷ്ടിക്കുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ മനുഷ്യാവകാശ പ്രതിസന്ധിയാണ്.
തിരുവനന്തപുരം തീരത്ത് പ്രതിവർഷം 10.5 മീറ്റർ എന്ന നിരക്കിൽ തീരശോഷണം സംഭവിക്കുന്നത് മത്സ്യബന്ധന ഉപകരണങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കാനും വള്ളങ്ങൾ ഇറക്കാനും തടസ്സമാകുന്നു. കൂടാതെ, പുനർഗേഹം പോലുള്ള പദ്ധതികൾ വഴി കടൽത്തീരത്തുനിന്ന് അകലെയുള്ള മേഖലകളിലേക്ക് മാറുന്ന കുടുംബങ്ങൾ, കടലുമായുള്ള തൊഴിൽപരമായ ബന്ധം അറ്റുപോകുന്നതിലൂടെ തീവ്രമായ സാമ്പത്തിക ദാരിദ്ര്യത്തിക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു.
തീരദേശ വിസ്ഥാപനവും അനുബന്ധ തൊഴിൽ പ്രതിസന്ധിയും നേരിടുന്നതിന് 2024-25 കാലയളവിൽ സർക്കാർ നിരവധി ഇടപെടലുകള് നടത്തി. ഇതിൽ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട പദ്ധതിയാണ് 'പുനർഗേഹം'. ഇതുവഴി, ഇതുവരെ 12,558 കുടുംബങ്ങൾക്ക് പുനരധിവാസ ആനുകൂല്യം ഉറപ്പാക്കാൻ സാധിച്ചിട്ടുണ്ടെന്ന് കണക്കുകള് വ്യക്തമാക്കുന്നു. 2025 ഓഗസ്റ്റിൽ തിരുവനന്തപുരം മുട്ടത്തറയിൽ നിർമ്മിച്ച 332 ഫ്ലാറ്റുകൾ ഗുണഭോക്താക്കൾക്ക് കൈമാറിയത് ഈ ദൗത്യത്തിലെ പ്രധാന നാഴികക്കല്ലാണ്. കൂടാതെ, വിഴിഞ്ഞം തുറമുഖ നിർമ്മാണം മൂലം ഉപജീവനമാർഗ്ഗം തടസ്സപ്പെട്ട ചിപ്പി വാരുന്നവരും കരമടി തൊഴിലാളികളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള 2,641 പേർക്കായി ഏകദേശം 101.86 കോടി രൂപ വിതരണം ചെയ്ത് പ്രത്യേക ലിവ്ലിഹുഡ് പാക്കേജ് സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കി. കടൽക്ഷോഭത്തിൽ നിന്നുള്ള സുരക്ഷയ്ക്കായി ചെല്ലാനം മാതൃകയിലുള്ള ടെട്രാപോഡ് ഭിത്തികളും ജിയോ-ട്യൂബ് സാങ്കേതികവിദ്യയും കൂടുതൽ മേഖലകളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിന് 100 കോടി രൂപയുടെ അധിക ബജറ്റ് വിഹിതം ഈ സാമ്പത്തിക വർഷം അനുവദിച്ചിട്ടുമുണ്ട്. കേവലം പാർപ്പിടം നൽകുക എന്നതിലുപരി, പുനരധിവസിപ്പിക്കപ്പെട്ടവർക്ക് പുതിയ തൊഴിൽ നൈപുണ്യം (Skill development) നൽകി, അവരെ സാമ്പത്തികമായി ശാക്തീകരിക്കാനാണ് സർക്കാർ ലക്ഷ്യമിടുന്നത്.
വേരറ്റുപോകൽ;
സാമൂഹിക- മാനസിക
ആഘാതങ്ങൾ
കേരളത്തിന്റെ 590 കിലോമീറ്റർ നീളുന്ന തീരപ്രദേശത്ത് ഇന്ന് സംഭവിക്കുന്നത് കേവലം വീടുകളുടെ നഷ്ടമല്ല, മറിച്ച് ഒരു ജനതയുടെ സാംസ്കാരിക സ്വത്വത്തിന്റെ (Cultural Identity) തകർച്ച കൂടിയാണ്. 2024-25 കാലയളവിലെ പഠനങ്ങൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നത്, കടൽക്ഷോഭവും തീരശോഷണവും കാരണം മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കപ്പെടുന്ന മത്സ്യത്തൊഴിലാളി കുടുംബങ്ങൾ നേരിടുന്ന ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി, തങ്ങളുടെ തൊഴിലിനോടും സംസ്കാരത്തോടും ഇണങ്ങിച്ചേരാൻ കഴിയാത്ത പുതിയ ആവാസവ്യവസ്ഥകളാണ് എന്നതാണ്. അറബിക്കടലിലെ ജലനിരപ്പ് വർഷം തോറും ശരാശരി 2.5 മില്ലിമീറ്ററിലധികം ഉയരുന്നതായി ISRO (2025) പുറത്തുവിട്ട ഉപഗ്രഹചിത്രങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. ഈ പ്രതിഭാസത്തിന്റെ ഫലമായി 2024-ലെ കാലവർഷത്തിൽ മാത്രം കേരളത്തിലുടനീളം 4,500-ലധികം കുടുംബങ്ങൾ ദുരിതാശ്വാസ ക്യാമ്പുകളിലേക്ക് മാറാൻ നിർബന്ധിതരായി. ഇവരിൽ വലിയൊരു വിഭാഗവും പിന്നീട് സ്വന്തം മണ്ണിലേക്ക് മടങ്ങാൻ കഴിയാത്ത 'വിസ്ഥാപനത്തിന്' (Silent Displacement) ഇരകളായിമാറുന്നു എന്നതാണ് യാഥാര്ത്ഥ്യം.
പറിച്ചുനടപ്പെടുന്ന ഈ മനുഷ്യർ കടൽത്തീരത്തെ തങ്ങളുടെ സാമൂഹിക ഇടങ്ങളായ പള്ളികൾ, ക്ഷേത്രങ്ങൾ, സെമിത്തേരികൾ, ലേലപ്പുരകൾ എന്നിവയിൽനിന്ന് അകറ്റപ്പെടുന്നു. ഇത് അവരുടെ കൂട്ടായ്മയെയും സാമൂഹിക സുരക്ഷാ വലയങ്ങളെയും തകർക്കുന്നു. 2024-ലെ തീരദേശ സംരക്ഷണ നയങ്ങൾ (CRZ 2024) അനുസരിച്ച്, അപകടസാധ്യതയുള്ള മേഖലകളിൽ നിന്ന് മാറ്റിപ്പാർപ്പിക്കപ്പെടുന്നവർക്ക് കടലിൽനിന്ന് കിലോമീറ്ററുകൾ അകലെയുള്ള ഫ്ലാറ്റുകളിലാണ് പുനരധിവാസം ഒരുക്കുന്നത്. ഇത് പുരുഷന്മാരുടെ മത്സ്യബന്ധന നൈപുണ്യത്തെയും സ്ത്രീകളുടെ ഉണക്കമീൻ വിൽപ്പന തുടങ്ങിയ അനുബന്ധ തൊഴിലുകളെയും ഇല്ലാതാക്കുന്നു.
കേരളത്തിന്റെ തീരദേശ വിസ്ഥാപനത്തെ പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നമായി മാത്രം കാണാതെ, ഒരു ജനതയുടെ അസ്തിത്വത്തെ ബാധിക്കുന്ന മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനമായി കൂടി നയരൂപീകരണവേളയിൽ പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
മാനസികാരോഗ്യ വിദഗ്ധരുടെ പുതിയ റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, ഈ മാറ്റപ്പെടലിന് ഇരയായവരിൽ 65 ശതമാനം പേരും തീവ്രമായ 'പരിസ്ഥിതി ദുഃഖം' (Solastalgia) അനുഭവിക്കുന്നവരാണ്. തങ്ങളുടെ പൂർവ്വികർ അധിവസിച്ചിരുന്ന മണ്ണ് കടലെടുക്കുമ്പോൾ അവർക്ക് നഷ്ടപ്പെടുന്നത് വെറുമൊരു വീടല്ല, മറിച്ച് തലമുറകളായി കൈമാറിവന്ന കടൽ വിജ്ഞാനവും ജീവിതരീതിയുമാണ്. വികസന പദ്ധതികൾക്കായി ഏറ്റെടുക്കുന്ന ഭൂമിക്ക് ലഭിക്കുന്ന നഷ്ടപരിഹാരം പലപ്പോഴും ഈ സാംസ്കാരിക നഷ്ടത്തിന് പകരമാകുന്നില്ല എന്നതും മറ്റൊരു വിമര്ശനമാണ്.
അതിനാൽ, കേരളത്തിന്റെ തീരദേശ വിസ്ഥാപനത്തെ പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നമായി മാത്രം കാണാതെ, ഒരു ജനതയുടെ അസ്തിത്വത്തെ ബാധിക്കുന്ന മനുഷ്യാവകാശ ലംഘനമായി കൂടി നയരൂപീകരണവേളയിൽ പരിഗണിക്കേണ്ടതുണ്ട്. ശാസ്ത്രീയമായ തീരസംരക്ഷണത്തോടൊപ്പം അവരുടെ സാമൂഹികബന്ധങ്ങളെ നിലനിർത്തുന്ന തരത്തിലുള്ള 'ജസ്റ്റ് ട്രാൻസിഷൻ' (Just Transition) മാതൃകകൾ നടപ്പിലാക്കുക എന്നത് കേരളം നേരിടുന്ന വലിയൊരു സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്തമാണ്.
കേരളത്തിന്റെ തീരദേശ സുരക്ഷയ്ക്കായി നടപ്പിലാക്കുന്ന 'ഹാർഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്' (Hard Engineering) രീതികൾ പലപ്പോഴും പുതിയൊരു രീതിയിലുള്ള വിസ്ഥാപനത്തിന് (Engineering-induced Displacement) കാരണമാകുന്നുവെന്ന് ഏറ്റവും പുതിയ പഠനങ്ങൾ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നു. കടലാക്രമണത്തെ ചെറുക്കാൻ നിർമ്മിക്കുന്ന കൂറ്റൻ കടൽഭിത്തികളും ടെട്രാപോഡ് (Tetrapod) പാളികളും ഒരു പ്രദേശത്തെ സംരക്ഷിക്കുമ്പോൾ, അത് തൊട്ടടുത്ത പ്രദേശത്ത് കടൽക്ഷോഭത്തിന്റെ ആഘാതം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നു. ഈ പ്രതിഭാസത്തെ ശാസ്ത്രലോകം സാന്റ് ഹന്ഗര് എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. 2024-ലെ മൺസൂൺ കാലത്ത് ചെല്ലാനം മേഖലയിൽ ടെട്രാപോഡ് ഭിത്തികൾ സ്ഥപിച്ചതില് വലിയ വിജയം കണ്ടപ്പോൾ, അതിന്റെ ആഘാതം വടക്കൻ കൊച്ചിയിലെയും വൈപ്പിനിലെയും തീരങ്ങളിൽ തീവ്രമായ ശോഷണത്തിന് (Erosion) കാരണമായെന്ന് കൊച്ചിൻ യൂണിവേഴ്സിറ്റിയിലെ (CUSAT) ഗവേഷകർ നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.
സംരക്ഷണത്തിനായി നിർമ്മിക്കുന്ന ഈ ഭൗതിക ഘടനകൾ പലപ്പോഴും മത്സ്യത്തൊഴിലാളികളുടെ ഉപജീവനത്തിന് തടസ്സമാവുകയും അവരുടെ ജീവിതം സ്വയം മറ്റൊരു സ്ഥലത്തേക്ക് മാറ്റാന് നിര്ബന്ധിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. 2025-ലെ കണക്കുകൾ കാണിക്കുന്നത്, കടൽഭിത്തികൾ നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട തീരങ്ങളിൽ വള്ളങ്ങൾ കരയ്ക്കടുപ്പിക്കാനും വല ഉണക്കാനുമുള്ള ശരാശരി സ്ഥലം 60 ശതമാനത്തോളം കുറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് എന്നതാണ്. കടൽഭിത്തികൾക്ക് പിന്നിലെ ഭൂമി താമസയോഗ്യമായി നിലനിൽക്കുമ്പോഴും, കടലുമായി നേരിട്ടുള്ള ബന്ധം വിച്ഛേദിക്കപ്പെടുന്നതു മൂലം മത്സ്യത്തൊഴിലാളി കുടുംബങ്ങൾ ആ പ്രദേശം വിട്ടുപോകാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നു. കൂറ്റൻ നിർമ്മാണ പ്രവർത്തനങ്ങൾക്കായി കടൽത്തീരത്തെ മണൽത്തിട്ടകൾ ഇല്ലാതാക്കുന്നത് സ്വാഭാവികമായ ജൈവസംരക്ഷണ കവചങ്ങളെ തകർക്കുകയും ചെയ്യുന്ന മറ്റൊരു പ്രശനവുമാണ്.
ഈ പ്രതിസന്ധി പരിഹരിക്കുന്നതിനായി 2025-26 സാമ്പത്തിക വർഷം കേരളം 'ലിവിംഗ് ഷോർലൈൻസ്' (Living Shorelines) എന്ന പുതിയ ആശയത്തിലേക്ക് ശ്രദ്ധ തിരിക്കുകയാണ്. കടൽഭിത്തികൾക്ക് പകരം കണ്ടൽക്കാടുകൾ, കടൽപ്പുല്ലുകൾ, പവിഴപ്പുറ്റുകൾ എന്നിവ ഉപയോഗിച്ചുള്ള സ്വാഭാവിക പ്രതിരോധം സൃഷ്ടിക്കുക എന്നതാണ് ഇതിന്റെ ലക്ഷ്യം. എന്നാൽ, ഇത്തരം പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുന്നതിനായി നിലവിലുള്ള തീരദേശ ജനവാസകേന്ദ്രങ്ങളെ മാറ്റേണ്ടിവരുന്നത് മറ്റൊരു വിസ്ഥാപന ഭീഷണി ഉയർത്തുന്നുമുണ്ട്. വികസനവും സംരക്ഷണവും തമ്മിലുള്ള ഈ വൈരുദ്ധ്യം പരിഹരിക്കാൻ, പ്രാദേശിക അറിവുകളെയും (Traditional Knowledge) ആധുനിക സമുദ്രശാസ്ത്രത്തെയും (Oceanography) കോർത്തിണക്കിയുള്ള 'സമഗ്ര തീരദേശ പരിപാലന പ്ലാൻ' (Integrated Coastal Zone Management) അനിവാര്യമാണ്.
കേരളത്തിന്റെ തീരദേശ വിസ്ഥാപനം എന്നത് കേവലം പ്രകൃതിക്ഷോഭങ്ങൾ മൂലമുണ്ടാകുന്ന താൽക്കാലിക പ്രതിഭാസമല്ല, മറിച്ച് ആഗോള കാലാവസ്ഥാ വ്യതിയാനവും പ്രാദേശികമായ വികസനനയങ്ങളും ഒത്തുചേർന്ന് സൃഷ്ടിക്കുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ മനുഷ്യാവകാശ പ്രതിസന്ധിയാണ്. 2024-25 കാലയളവിലെ റിപ്പോർട്ടുകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നതുപോലെ, സമുദ്രനിരപ്പിലെ വർദ്ധനവും തീരശോഷണവും നമ്മുടെ പരമ്പരാഗത മത്സ്യത്തൊഴിലാളി സമൂഹത്തെ 'സ്വന്തം മണ്ണിലെ അഭയാർത്ഥികളായി' മാറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ശാസ്ത്രീയമായ മുൻകരുതലുകളില്ലാത്ത വൻകിട നിർമ്മാണങ്ങളും 'ഹാർഡ് എഞ്ചിനീയറിംഗ്' രീതികളും പലപ്പോഴും പരിഹാരത്തേക്കാളേറെ പുതിയ പാരിസ്ഥിതിക പ്രശ്നങ്ങൾക്കും 'സാന്റ് ഹംഗർ' (Sand Hunger) പോലുള്ള പ്രതിഭാസങ്ങൾക്കും വഴിതുറക്കുന്നു എന്നത് ഗൗരവമായി കാണേണ്ടതുണ്ട്.
സർക്കാർ നടപ്പിലാക്കുന്ന 'പുനർഗേഹം' പോലുള്ള പദ്ധതികൾ പാർപ്പിടപ്രശ്നത്തിന് വലിയൊരളവ് പരിഹാരമാകുന്നുണ്ടെങ്കിലും, വിസ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നവരുടെ തൊഴിൽ സുരക്ഷയും സാംസ്കാരിക സ്വത്വവും സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നുണ്ടെന്ന് ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് അത്യാവശ്യമാണ്. പുനരധിവാസനയങ്ങളിൽ പാർപ്പിടത്തോടൊപ്പം ഉപജീവനമാർഗ്ഗങ്ങൾക്കും (Livelihood Security) തുല്യപ്രാധാന്യം നൽകുന്ന 'ജസ്റ്റ് ട്രാൻസിഷൻ' (Just Transition) മാതൃകകൾക്ക് കേരളം മുൻകൈയെടുക്കേണ്ടതുണ്ട്.