ലോകകപ്പ് ആരുടേതാണ്?
ഫിഫയുടേതോ?
ദേശീയ ഫുട്ബോൾ അസോസിയേഷനുകളുടേതോ? അതോ തലമുറകളായി ഈ കളിയെ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കായികോത്സവമാക്കി മാറ്റിയ കോടിക്കണക്കിന് ആരാധകരുടേതോ?
ഫിഫ പ്രസിഡന്റ് ജിയാനി ഇൻഫന്റീനോയുടെ പുതിയ FIFA Forward Enterprise (FFE) പദ്ധതി ലോക ഫുട്ബോളിനുമുന്നിൽ ഈ ചോദ്യമാണ് ഉയർത്തുന്നത്. ഫിഫയുടെ ഭാഷയിൽ ഇത് വികസനത്തിനും സമത്വത്തിനുമുള്ള ചരിത്രപരമായ പരിഷ്കാരമാണ്. വിമർശകരുടെ ഭാഷയിൽ, ലോകകപ്പിന്റെ സാമ്പത്തികഭാവി സ്വകാര്യ മൂലധനത്തിന് തുറന്നുകൊടുക്കുന്ന ഏറ്റവും വലിയ പരീക്ഷണം.
പദ്ധതിയുടെ സാരം ലളിതമാണ്:
ലോകകപ്പ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള ഫിഫ ടൂർണമെന്റുകളുടെ സംപ്രേഷണാവകാശം, സ്പോൺസർഷിപ്പ്, ടിക്കറ്റിംഗ്, ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി, ലൈസൻസിംഗ് തുടങ്ങി എല്ലാ വാണിജ്യാവകാശങ്ങളും പുതിയ കമ്പനിയായ FIFA Forward Enterprise-ലേക്ക് ഏകീകരിക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം. ഏകദേശം 20 ബില്യൺ ഡോളർ മൂല്യമുള്ള ഈ സ്ഥാപനത്തിലെ ന്യൂനപക്ഷ ഓഹരി സ്വകാര്യ നിക്ഷേപകർക്ക് നൽകി ബില്യൺ കണക്കിന് ഡോളർ സമാഹരിക്കാനാണ് നീക്കം. ആ പണം ലോകമെമ്പാടുമുള്ള ഫുട്ബോൾ വികസനത്തിനായി വിനിയോഗിക്കാമെന്നാണ് ഇൻഫന്റീനോയുടെ വാഗ്ദാനം.
കേൾക്കുമ്പോൾ ആകർഷകമായ ആശയമാണ്. പക്ഷേ ഇത്ര ലളിതമാണോ?
ഇൻഫന്റീനോയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ആയുധം പണമാണ്. ഫിഫയുടെ വികസന ഫണ്ടിലൂടെ ദേശീയ അസോസിയേഷനുകൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന സഹായം ഗണ്യമായി വർധിപ്പിക്കാമെന്നും, പ്രത്യേകിച്ച് സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന രാജ്യങ്ങൾക്ക് കോടിക്കണക്കിന് ഡോളറിന്റെ അധിക പിന്തുണ നൽകാമെന്നും അദ്ദേഹം പറയുന്നു. ആഫ്രിക്കയിലെയും ഏഷ്യയിലെയും ചെറുരാജ്യങ്ങൾക്കും കരീബിയൻ രാജ്യങ്ങൾക്കും ഇത് പുതിയ സ്റ്റേഡിയങ്ങളും പരിശീലന കേന്ദ്രങ്ങളും വനിതാ ഫുട്ബോളും യൂത്ത് അക്കാദമികളും യാഥാർഥ്യമാക്കാൻ കഴിയുന്ന അവസരമാണ്.
ഇൻഫന്റീനോയുടെ രാഷ്ട്രീയ കണക്കുകൂട്ടലും അതുതന്നെയാണ്. ഫിഫയിൽ ജർമ്മനിക്കും ബ്രസീലിനും ഒരു വോട്ടാണ്. ഒരു ചെറിയ ദ്വീപ് രാജ്യത്തിനും അതേ ഒരു വോട്ട്. അതിനാൽ സാമ്പത്തിക സഹായം ഏറ്റവും ആവശ്യമുള്ള രാജ്യങ്ങളുടെ പിന്തുണ നേടാൻ കഴിഞ്ഞാൽ, യൂറോപ്പിന്റെ എതിർപ്പ് മാത്രം ഈ പദ്ധതി തടയാൻ മതിയാകണമെന്നില്ല.
പക്ഷേ എല്ലാ വാഗ്ദാനങ്ങൾക്കും ഒരു വിലയുണ്ട്.
ഈ പദ്ധതിയുടെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ വശം, ഇതിനുപിന്നിലുള്ള സാമ്പത്തിക ശക്തികളാണ്. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ നിക്ഷേപ ബാങ്കുകളിലൊന്നായ JP Morgan ആണ് പദ്ധതിയുടെ പ്രധാന സാമ്പത്തിക ഉപദേഷ്ടാവ്. അമേരിക്കൻ വെഞ്ചർ ക്യാപിറ്റൽ സ്ഥാപനമായ Thrive Capital പ്രധാന നിക്ഷേപകരിലൊന്നായി രംഗത്തുണ്ട്. അതിന്റെ സ്ഥാപകനായ ജോഷ്വാ കുഷ്നർ, അമേരിക്കൻ പ്രസിഡന്റ് ഡോണൾഡ് ട്രംപിന്റെ മരുമകനായ ജാരഡ് കുഷ്നറുടെ സഹോദരനാണ്. ഇതോടെ ഇത് ഒരു ഫുട്ബോൾ ഭരണപരിഷ്കാരം മാത്രമല്ല, ലോകകപ്പിന്റെ വാണിജ്യ മൂല്യത്തിലേക്ക് വാൾ സ്ട്രീറ്റിന്റെ ശ്രദ്ധ തിരിയുന്ന പുതിയ അധ്യായം കൂടിയായി മാറുന്നു.
ഇവിടെയാണ് ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം ഉയരുന്നത്.
ഒരു സ്വകാര്യ നിക്ഷേപകനും ബില്യൺ ഡോളർ നിക്ഷേപിക്കുന്നത് ഫുട്ബോളിനോടുള്ള സ്നേഹം കൊണ്ടല്ല. ഭാവിയിൽ കൂടുതൽ മൂല്യവർധനയും സാമ്പത്തിക നേട്ടവും പ്രതീക്ഷിച്ചാണ്. ഫിഫ നിയന്ത്രണം കൈവിടില്ലെന്ന് ഇൻഫന്റീനോ ആവർത്തിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, സാമ്പത്തിക സ്വാധീനം പലപ്പോഴും നിയമപരമായ നിയന്ത്രണത്തേക്കാൾ ശക്തമാണ്. ലാഭം ലക്ഷ്യമിടുന്ന നിക്ഷേപകർ എത്തുമ്പോൾ കൂടുതൽ മത്സരങ്ങൾ, കൂടുതൽ വാണിജ്യവൽക്കരണം, കൂടുതൽ സ്പോൺസർഷിപ്പ്, ഉയർന്ന ടിക്കറ്റ് നിരക്കുകൾ എന്നിവയുടെ സമ്മർദം ഉയരുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്. അപ്പോൾ മുൻഗണന ആരാധകന്റെ അനുഭവത്തിനായിരിക്കുമോ, നിക്ഷേപകന്റെ വരുമാനത്തിനായിരിക്കുമോ?
അതുകൊണ്ടാണ് UEFA ഉൾപ്പെടെയുള്ള യൂറോപ്യൻ ഫുട്ബോൾ സംഘടനകൾ ശക്തമായ എതിർപ്പുമായി രംഗത്തെത്തിയത്. ഏഷ്യൻ ഫുട്ബോൾ കോൺഫെഡറേഷനും (AFC), കോൺകകാഫും മതിയായ കൂടിയാലോചന നടന്നില്ലെന്ന ആശങ്ക പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. അവരുടെ അടിസ്ഥാന ചോദ്യം വളരെ ലളിതമാണ്.
“ഫുട്ബോൾ ഫിഫയുടെ വിൽക്കാനുള്ള സ്വത്താണോ?”
നിയമപരമായി ലോകകപ്പിന്റെ വാണിജ്യാവകാശം ഫിഫയ്ക്കായിരിക്കാം. പക്ഷേ ലോകകപ്പിന്റെ യഥാർത്ഥ മൂല്യം സൃഷ്ടിച്ചത് ഫിഫയല്ല. ബ്രസീലിന്റെ കണ്ണീരും അർജന്റീനയുടെ ആവേശവും ആഫ്രിക്കയുടെ സ്വപ്നവും യൂറോപ്പിന്റെ പാരമ്പര്യവും ഏഷ്യയുടെ വളർച്ചയും കോടിക്കണക്കിന് ആരാധകരുടെ വികാരവുമാണ്. ആ വികാരത്തിന്റെ ഭാവിവരുമാനം സ്വകാര്യ നിക്ഷേപകർക്ക് കൈമാറുന്നത് വെറും സാമ്പത്തിക തീരുമാനമല്ല. അത് ഒരു ധാർമ്മിക ചോദ്യവുമാണ്.
എന്നിരുന്നാലും വിമർശകരും ഒരു യാഥാർഥ്യം അംഗീകരിക്കണം. ലോക ഫുട്ബോളിൽ സാമ്പത്തിക അസമത്വം വളരെ വലുതാണ്. യൂറോപ്പിലെ ഒരു മുൻനിര ക്ലബ്ബിന്റെ വാർഷിക വരുമാനം പോലും ചില ദേശീയ അസോസിയേഷനുകളുടെ പതിറ്റാണ്ടുകളുടെ ബജറ്റിനേക്കാൾ കൂടുതലാണ്. ആ വിടവ് കുറയ്ക്കാൻ പുതിയ സാമ്പത്തിക മാതൃകകൾ കണ്ടെത്തേണ്ടത് അനിവാര്യമാണ്. ഫുട്ബോൾ യഥാർത്ഥത്തിൽ ആഗോള കായികമാകണമെങ്കിൽ, ദരിദ്ര രാജ്യങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അവസരങ്ങളും കൂടുതൽ വിഭവങ്ങളും ലഭിക്കണം.
പക്ഷേ അതിനുള്ള ഏക മാർഗം ലോകകപ്പിന്റെ വാണിജ്യഭാവി സ്വകാര്യ നിക്ഷേപകർക്ക് തുറന്നുകൊടുക്കലാണോ? അതോ ഫിഫയുടെ നിലവിലെ വൻ വരുമാനം കൂടുതൽ നീതിപൂർവം പുനർവിതരണം ചെയ്യുന്നതാണോ? അതാണ് യഥാർത്ഥ ചർച്ച. കാരണം ഇത് പണത്തെക്കുറിച്ചു മാത്രമല്ല, അധികാരത്തെക്കുറിച്ചുള്ള ചർച്ച കൂടിയാണ്.
ഇൻഫന്റീനോയുടെ പദ്ധതി വിജയിച്ചാൽ ലോക ഫുട്ബോളിലെ ദരിദ്രരാജ്യങ്ങൾക്ക് അത് ചരിത്രപരമായ അനുഗ്രഹമാകാം. പുതിയ സ്റ്റേഡിയങ്ങളും പരിശീലനകേന്ദ്രങ്ങളും വനിതാ ഫുട്ബോളിലേക്കുള്ള നിക്ഷേപവും ലോകത്തിന്റെ പുതിയ ഭാഗങ്ങളിൽ ഫുട്ബോളിന്റെ വളർച്ചയും ഇതിലൂടെ സാധ്യമാകും.
പക്ഷേ പദ്ധതി പരാജയപ്പെട്ടാൽ?
അപ്പോൾ ചരിത്രം ഇതിനെ മറ്റൊരു പേരിൽ ഓർക്കും. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയമായ കായികമേളയുടെ ഭാവിവരുമാനം ആദ്യമായി ആഗോള സ്വകാര്യ മൂലധനത്തിന് കൈമാറിയ തീരുമാനമായി.
അവസാനം, ഇത് ലോകകപ്പിന്റെ സാമ്പത്തിക മൂല്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള തർക്കമല്ല. ലോകകപ്പ് ഒരു ബിസിനസ് ഉൽപ്പന്നമാണോ, അതോ മനുഷ്യരാശിയുടെ പൊതുസാംസ്കാരിക പൈതൃകമാണോ എന്ന ചോദ്യമാണ്.
ഇൻഫന്റീനോ ചരിത്രം സൃഷ്ടിക്കുകയാണോ? ഒരുപക്ഷേ. എന്നാൽ ചരിത്രത്തിലെ എല്ലാ വലിയ ആശയങ്ങൾക്കും ഒരു മുന്നറിയിപ്പുണ്ട്. പൊതുസമ്പത്തിനെ സാമ്പത്തിക ആസ്തിയാക്കി മാറ്റുന്ന നിമിഷം മുതൽ, തീരുമാനങ്ങൾ കളിയെക്കുറിച്ചല്ല, നിക്ഷേപത്തെക്കുറിച്ചാകാനുള്ള സാധ്യത വർധിക്കും.
അടുത്ത ഏതാനും മാസങ്ങളിൽ ഫിഫ എടുക്കുന്ന തീരുമാനം ഒരു സാമ്പത്തിക കരാർ മാത്രമാകില്ല. ലോക ഫുട്ബോളിന്റെ അടുത്ത തലമുറയുടെ സ്വഭാവം നിർണയിക്കുന്ന തീരുമാനമായിരിക്കും അത്. കാരണം ലോകകപ്പിന് വിലയുണ്ട്. പക്ഷേ അതിന് വിലപേശാൻ ആരാണ് അധികാരമുള്ളത് എന്നതാണ് ഇനി ലോകം തീരുമാനിക്കേണ്ട ഏറ്റവും വലിയ ചോദ്യം.