ലോകകപ്പ്- 2026 നായി അമേരിക്കയിലെ 11 നഗരങ്ങൾ ഫിഫയെ സ്വാഗതം ചെയ്തു. ന്യൂയോർക്ക്/ന്യൂജഴ്സി, ലോസ് ആഞ്ചലസ്, ഡാലസ്, ഹ്യൂസ്റ്റൺ, അറ്റ്ലാന്റ, മയാമി, സിയാറ്റിൽ തുടങ്ങി രാജ്യത്തെ ഏറ്റവും വലിയ നഗരങ്ങൾ ലോകകപ്പ് ആവേശത്തിൽ മുങ്ങിനിൽക്കുകയാണ്. എന്നാൽ അമേരിക്കയിലെ മൂന്നാമത്തെ വലിയ നഗരം വാതിൽ തുറന്നില്ല.
ഷിക്കാഗോ ലോകകപ്പിനോട് “വേണ്ട” എന്നു പറഞ്ഞു. ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ കായികമേളയ്ക്ക് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കാനുള്ള അവസരം ഒരു നഗരം എന്തുകൊണ്ട് നിരസിച്ചു?
ഉത്തരം ഫുട്ബോളിലല്ല, പണത്തിലാണ്.
ലോകകപ്പിന് ആതിഥേയത്വം വഹിക്കുന്നതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചർച്ചകളിൽ ഫിഫ മുന്നോട്ടുവച്ച വ്യവസ്ഥകൾ അംഗീകരിക്കാൻ തയാറായിരുന്നില്ലെന്ന് മുൻ ഷിക്കാഗോ മേയറും മുൻ അമേരിക്കൻ അംബാസഡറുമായ റാം ഇമ്മാനുവൽ പിന്നീട് വെളിപ്പെടുത്തി. ടിക്കറ്റ് വിൽപ്പന, സംപ്രേഷണാവകാശങ്ങൾ, പാർക്കിംഗ്, ഭക്ഷണ-പാനീയ വിൽപ്പന എന്നിവയുൾപ്പെടെയുള്ള വരുമാനത്തിന്റെ മുഴുവൻ നിയന്ത്രണവും ഫിഫയ്ക്ക് വേണം. എന്നാൽ സുരക്ഷ, പൊതുഗതാഗതം, പോലീസ്, അഗ്നിരക്ഷാ സേന, മെഡിക്കൽ സേവനങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ചെലവുകൾ നഗരം വഹിക്കണം.
“എല്ലാ നേട്ടവും ഫിഫയ്ക്ക്, എല്ലാ റിസ്കും നികുതിദായകർക്ക് എന്ന കരാറിന് ഞങ്ങൾ തയ്യാറായില്ല’’ എന്നായിരുന്നു ഇമ്മാനുവലിന്റെ പ്രതികരണം.
അവിടെയാണ് 2026 ലോകകപ്പിന്റെ യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക കഥ ആരംഭിക്കുന്നത്.
ഷിക്കാഗോ മാത്രമല്ല, ആതിഥേയ നഗരങ്ങളും സംസ്ഥാന ഏജൻസികളും ലോകകപ്പിന്റെ സാമ്പത്തിക യാഥാർത്ഥ്യം നേരിടേണ്ടിവന്നിട്ടുണ്ട്. ന്യൂജഴ്സിയിലെ മെറ്റ്ലൈഫ് സ്റ്റേഡിയമാണ് ലോകകപ്പ് ഫൈനൽ വേദി. ലക്ഷക്കണക്കിന് ആരാധകരെ സ്റ്റേഡിയത്തിലേക്ക് എത്തിക്കുന്നതിനായി എൻജെ ട്രാൻസിറ്റിന് അധിക ട്രെയിനുകളും ജീവനക്കാരെയും സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങളും ഒരുക്കേണ്ടിവന്നു. എന്നാൽ ഈ ചെലവുകളുടെ വലിയൊരു ഭാഗം പൊതുസംവിധാനങ്ങൾ തന്നെയാണ് വഹിക്കുന്നത്.
അതിന്റെ പ്രതിഫലനം യാത്രക്കാരും നേരിട്ടു. മാൻഹട്ടനിൽ നിന്ന് മെറ്റ്ലൈഫ് സ്റ്റേഡിയത്തിലേക്കുള്ള എൻജെ ട്രാൻസിറ്റിന്റെ സാധാരണ റൗണ്ട് ട്രിപ്പ് നിരക്ക് ഏകദേശം 22 ഡോളറായിരുന്നു. എന്നാൽ ലോകകപ്പ് സ്പെഷ്യൽ റൗണ്ട് ട്രിപ്പ് നിരക്ക് ഒടുവിൽ 98 ഡോളറായി ഉയർന്നു. ഒരു മത്സരം കാണാൻ പോകുന്ന ഒരു കുടുംബത്തിന് യാത്രാച്ചെലവായി മാത്രം നൂറുകണക്കിന് ഡോളർ ചെലവഴിക്കേണ്ട സാഹചര്യമാണിത്. ലോകകപ്പിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന വരുമാനത്തിന്റെ വലിയ പങ്ക് ഫിഫയിലേക്ക് ഒഴുകുമ്പോൾ, ടൂർണമെന്റിനാവശ്യമായ ഗതാഗതവും പൊതുസേവനങ്ങളും ഒരുക്കുന്നതിനുള്ള സാമ്പത്തികഭാരം പ്രാദേശിക ഏജൻസികൾക്കും പൊതുജനങ്ങൾക്കും പങ്കിടേണ്ടിവരുന്നുവെന്നതിന്റെ ഉദാഹരണമായാണ് പലരും ഇതിനെ ചൂണ്ടിക്കാണിക്കുന്നത്.
മൂന്നാം വാരത്തിലേക്ക് കടന്ന ലോകകപ്പ് ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ടൂർണമെന്റാണ്. 48 രാജ്യങ്ങൾ, 104 മത്സരങ്ങൾ, മൂന്ന് ആതിഥേയ രാജ്യങ്ങൾ. ഇതോടൊപ്പം ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ലാഭകരമായ ലോകകപ്പുമാണിത്. ഈ ടൂർണമെന്റിലൂടെ മാത്രം ഫിഫ ഏകദേശം 8.9 ബില്യൺ ഡോളർ വരുമാനം നേടുമെന്നാണ് കണക്ക്.
ലോകകപ്പ് ഇന്ന് ഒരു കായികമേള മാത്രമല്ല; ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും മൂല്യമേറിയ മാധ്യമ ഉൽപ്പന്നങ്ങളിലൊന്നാണ്. ഏറ്റവും വലിയ വരുമാന സ്രോതസ് ടെലിവിഷൻ, ഡിജിറ്റൽ സംപ്രേഷണാവകാശങ്ങളാണ്. ഏകദേശം 3.8 ബില്യൺ ഡോളർ ഈ മേഖലയിൽ നിന്നാണ് ലഭിക്കുന്നത്.
സ്പോൺസർഷിപ്പുകളിൽ നിന്ന് 2.5 ബില്യൺ ഡോളറിലേറെയും ടിക്കറ്റുകൾ, വി.ഐ.പി ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി പാക്കേജുകൾ, കോർപ്പറേറ്റ് സ്യൂട്ടുകൾ എന്നിവയിൽ നിന്ന് 2 ബില്യൺ ഡോളറിലേറെയും ഫിഫയുടെ ഖജനാവിലെത്തും.
ഇതിനുപുറമെ ഔദ്യോഗിക ജേഴ്സികൾ, സുവനീറുകൾ, ലൈസൻസിംഗ് കരാറുകൾ, വീഡിയോ ഗെയിമുകൾ, ഡാറ്റാ സേവനങ്ങൾ, ബെറ്റിംഗ് ഡാറ്റാ അവകാശങ്ങൾ തുടങ്ങിയവയും നൂറുകണക്കിന് മില്യൺ ഡോളറിന്റെ അധിക വരുമാനം സൃഷ്ടിക്കുന്നു.
അങ്ങനെ പുതിയ വരുമാനസ്രോതസ്സുകൾ കണ്ടെത്തിയും വികസിപ്പിച്ചും മുന്നേറുകയാണ് ജിയാനി ഇൻഫാന്റിനോയുടെ ഫിഫ. ഒരു മാസം മാത്രം നീളുന്ന ഈ ടൂർണമെന്റിലൂടെ ഫിഫ സമ്പാദിക്കുന്ന വരുമാനം ലോകത്തിലെ പല കമ്പനികളുടെയും വാർഷിക വരുമാനത്തെ വെല്ലുന്നതാണ്.
2026 ലോകകപ്പിന്റെ സാമ്പത്തിക ഘടനയിലെ ഏറ്റവും വലിയ മാറ്റം പരമ്പരാഗത ലോക്കൽ ഓർഗനൈസിംഗ് കമ്മിറ്റി മാതൃകയുടെ പ്രാധാന്യം കുറഞ്ഞതാണ്. ഇതിനെ “ഫ്രാഞ്ചൈസി മോഡൽ” എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കാം. ബ്രാൻഡും വരുമാനവും ഫിഫയുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ. അതേസമയം സുരക്ഷയും നഗരസേവനങ്ങളും ഉൾപ്പെടെയുള്ള വലിയ ചെലവുകൾ ആതിഥേയ നഗരങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം.
എന്നിരുന്നാലും നഗരങ്ങൾ ഈ കരാറിൽ പങ്കെടുക്കുന്നത് ദീർഘകാല നേട്ടങ്ങൾ പ്രതീക്ഷിച്ചാണ്. ഹോട്ടലുകൾ, റസ്റ്റോറന്റുകൾ, ഗതാഗതം, വിനോദസഞ്ചാരം, പ്രാദേശിക വ്യാപാരം എന്നിവയ്ക്ക് ലോകകപ്പ് വലിയ ഉത്തേജനം നൽകുമെന്ന് അവർ വിശ്വസിക്കുന്നു. ഫിഫയുടെ കണക്കുപ്രകാരം ലോകകപ്പ് വടക്കേ അമേരിക്കൻ സമ്പദ്വ്യവസ്ഥയിൽ 40.9 ബില്യൺ ഡോളറിന്റെ സാമ്പത്തിക പ്രവർത്തനങ്ങൾക്ക് കാരണമാകും. ഏകദേശം 1.85 ലക്ഷം തൊഴിലവസരങ്ങളും സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
എന്നാൽ, 2026 ലോകകപ്പിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സാമ്പത്തിക രഹസ്യം 48 ടീമുകളിലേക്കുള്ള വികസനമാണ്. ഖത്തർ ലോകകപ്പിൽ 64 മത്സരങ്ങളുണ്ടായിരുന്നപ്പോൾ ഇത്തവണ 104 മത്സരങ്ങളാണ്. അതായത് 62.5 ശതമാനം കൂടുതൽ മത്സരങ്ങൾ. കൂടുതൽ മത്സരങ്ങൾ എന്നാൽ കൂടുതൽ ടിക്കറ്റുകൾ, കൂടുതൽ പരസ്യങ്ങൾ, കൂടുതൽ സ്പോൺസർഷിപ്പുകൾ, കൂടുതൽ സംപ്രേഷണ മണിക്കൂറുകൾ, കൂടുതൽ ഹോസ്പിറ്റാലിറ്റി പാക്കേജുകൾ. എന്നാൽ ചെലവുകൾ അതേ അനുപാതത്തിൽ വർധിച്ചിട്ടില്ല.
48 ടീമുകളിലേക്കുള്ള വികസനം ഫുട്ബോൾ വളർത്താനുള്ള തീരുമാനം മാത്രമായിരുന്നില്ല. കൂടുതൽ മത്സരങ്ങൾ, കൂടുതൽ ടിക്കറ്റുകൾ, കൂടുതൽ സംപ്രേഷണ മണിക്കൂറുകൾ, കൂടുതൽ സ്പോൺസർഷിപ്പുകൾ എന്നിവ സൃഷ്ടിക്കാനുള്ള സാമ്പത്തിക തീരുമാനവുമായിരുന്നു അത്. മറ്റൊരു രീതിയിൽ പറഞ്ഞാൽ, ലോകകപ്പ് വലുതായത് കളിക്കളത്തിൽ മാത്രമല്ല; വരുമാന പട്ടികയിലുമാണ്. അതിനാലാണ് 2026 ലോകകപ്പ് ഫിഫയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും ലാഭകരമായ ലോകകപ്പായി മാറുന്നത്.
ഫിഫ പ്രസിഡന്റ് ജിയാനി ഇൻഫാന്റിനോ ഈ ലോകകപ്പിനെ വിശേഷിപ്പിച്ചത് “104 സൂപ്പർ ബോളുകൾ ഒരുമിച്ച് നടക്കുന്നതുപോലെ” എന്നാണ്. അമേരിക്കൻ ഫുട്ബോളിന്റെ കലാശക്കളിയായ സൂപ്പർ ബോൾ ലോകത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഒറ്റദിന കായിക-വാണിജ്യ പരിപാടികളിലൊന്നാണ്. കഴിഞ്ഞ വർഷം സൂപ്പർ ബോൾ സംപ്രേഷണത്തിനിടെ 30 സെക്കൻഡ് ദൈർഘ്യമുള്ള ഒരു ടെലിവിഷൻ പരസ്യത്തിന് ഏകദേശം 9 മില്യൺ ഡോളറായിരുന്നു നിരക്ക്. അത്തരം 104 വമ്പൻ പരിപാടികൾ ഒരുമിച്ച് നടക്കുന്നതുപോലെയാണ് ഈ ലോകകപ്പ്.
ഈ കഥയിലെ ഏറ്റവും വലിയ വിരോധാഭാസവും ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഫുട്ബോൾ അമേരിക്കയുടെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ കായിക ഇനമല്ല. എന്നിട്ടും ലോകകപ്പിലൂടെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ സാമ്പത്തികനേട്ടം കൊയ്യാൻ പോകുന്നത് അമേരിക്കയാണ്. ബേസ്ബോളിന്റെയും അമേരിക്കൻ ഫുട്ബോളിന്റെയും നാട്ടിൽ ഫുട്ബോൾ ഒരു മാസം നീളുന്ന ബില്യൺ ഡോളർ വ്യവസായമായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്.
അവസാനം, ലോകകപ്പിലെ കിരീടം ഒരൊറ്റ ടീം മാത്രമേ നേടൂ. എന്നാൽ 2026 ലോകകപ്പിന്റെ സാമ്പത്തിക വിജയി ആരാണെന്ന കാര്യത്തിൽ സംശയമില്ല. അത് ഫിഫയാണ്. 104 മത്സരങ്ങൾ അവസാനിക്കുമ്പോൾ ലോകം പുതിയ ചാമ്പ്യനെ ആഘോഷിക്കും. എന്നാൽ അക്കൗണ്ട് പുസ്തകങ്ങളിൽ വിജയക്കൊടി ഉയർത്തുന്നത് ഇതിനോടകം തന്നെ ഫിഫയാണ്. അതാണ് 2026 ലോകകപ്പിന്റെ യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രം.