‘‘ഭൂമി ആർക്കാണ്?” എന്ന ചോദ്യത്തിന് കേരളം അമ്പതിലേറെ വർഷമായി ഒരേ ഉത്തരം ആവർത്തിക്കുന്നു: ഉഴുതുമറിക്കുന്നവന്. എന്നിട്ടും സംസ്ഥാനത്തെ ആദിവാസി, ദലിത് കോളനികളിൽ ഇന്നും നൂറുകണക്കിന് കുടുംബങ്ങൾ ഏതാനും സെന്റ് ഭൂമിയിൽ തിങ്ങിഞെരുങ്ങി കഴിയുന്നു.
2026 ജൂൺ 19-ന് മുഖ്യമന്ത്രിയും ധനമന്ത്രിയുമായ വി.ഡി. സതീശൻ അവതരിപ്പിച്ച പുതുക്കിയ ബജറ്റിൽ ‘ഭൂപരിഷ്കരണം 2.0’ എന്ന പദ്ധതി പ്രഖ്യാപിച്ചതോടെ ഈ പഴയ ചോദ്യം വീണ്ടും രാഷ്ട്രീയ ചർച്ചയുടെ നടുവിലെത്തി. ഈ പ്രഖ്യാപനത്തിന്റെ ആശയം സ്വാഗതം ചെയ്യപ്പെട്ടുവെങ്കിലും ഈ പദ്ധതി ആർക്ക് ഗുണം ചെയ്യുമെന്ന സംശയവും ഉയർന്നു.
സെപ്റ്റംബറിൽ കോട്ടയത്ത് ചേർന്ന ആദിവാസി, ദലിത് സംഘടനകളുടെ യോഗം, ‘ഭൂരഹിതരെ വീണ്ടും വഞ്ചിക്കരുത്’ എന്നാവശ്യപ്പെട്ട് പ്രമേയം പാസാക്കി. ‘വീണ്ടും’ എന്ന വാക്കിലാണ് ഈ വിഷയത്തിന്റെ ചരിത്രം ഒളിഞ്ഞിരിക്കുന്നത്. ഈ ലേഖനം ആ ചോദ്യത്തെ മൂന്നു തലങ്ങളിൽ പരിശോധിക്കുന്നു:
1970-ലെ നിയമം ആരെയാണ് ഒഴിവാക്കിയത്, ഇപ്പോൾ പരിഗണിക്കുന്ന മാറ്റങ്ങൾ എന്താണ് പറയുന്നത്, ഭൂരഹിതർക്ക് വിശ്വാസമുണ്ടാകാൻ എന്താണ് ഉറപ്പാക്കേണ്ടത്.
സർക്കാരിന്റെ വിശദീകരണവും വിമർശകരുടെ ആശങ്കയും ഒരുപോലെ വിലയിരുത്താനാണ് ശ്രമം.
1970-ൽ ഒഴിഞ്ഞുപോയ പേരുകൾ
1963-ലെ കേരള ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമം ഭേദഗതികളോടെ 1970 ജനുവരി ഒന്നിനാണ് പൂർണമായി പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നത്. ജന്മിത്വം അവസാനിപ്പിച്ച് പാട്ടക്കുടിയാന്മാർക്ക് ഭൂമിയിൽ ഉടമസ്ഥാവകാശം നൽകി എന്നതാണ് അതിന്റെ ചരിത്രനേട്ടം. സാമൂഹികമായി ഇത് വലിയ മാറ്റമായിരുന്നു എന്ന് റവന്യൂ മന്ത്രി എ.പി. അനിൽകുമാർ തന്നെ സമ്മതിക്കുന്നുണ്ട്. എന്നാൽ അതേ മന്ത്രി തന്നെ ജൂലൈയിൽ ഇടുക്കിയിൽ പറഞ്ഞത്, ആദ്യ നിയമത്തിന്റെ ഗുണം തീരദേശ സമൂഹങ്ങൾക്കും പട്ടികജാതിക്കാർക്കും ആദിവാസികൾക്കും ലഭിച്ചില്ല എന്നാണ്. കാരണം ലളിതമാണ്. നിയമം ഭൂമിയെ കണ്ടത് ജന്മിയും പാട്ടക്കാരനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധമായാണ്. പാടത്തും പറമ്പിലും അടിമത്തൊഴിലാളികളായി പണിയെടുത്തിരുന്ന ദലിതർക്ക് പാട്ടാവകാശം ഇല്ലായിരുന്നു; അവർക്ക് കിട്ടിയത് താമസിച്ചിരുന്ന കുടിലിനും അതിരിനുള്ളിലെ കുറച്ചു സ്ഥലത്തിനുമുള്ള കുടികിടപ്പവകാശം മാത്രം, അതും പഞ്ചായത്തുകളിൽ പരമാവധി പത്തു സെന്റ്. ആദിവാസികളുടെ കാര്യത്തിൽ നഷ്ടം നിയമത്തിനു മുൻപേ സംഭവിച്ചിരുന്നു: വയനാട്, അട്ടപ്പാടി, ഇടുക്കി തുടങ്ങിയ മേഖലകളിലെ കുടിയേറ്റവും വനം റിസർവ് ചെയ്യലും അവരെ സ്വന്തം മണ്ണിൽനിന്ന് പുറത്താക്കി. ആ നഷ്ടം തിരിച്ചുനൽകാൻ നിയമത്തിൽ വ്യവസ്ഥയുണ്ടായില്ല.
ഈ അസമത്വത്തിന്റെ വലുപ്പം സംഖ്യകളിൽ കാണാം. സംസ്ഥാന ആസൂത്രണ ബോർഡിന്റെ പഞ്ചവത്സര പദ്ധതിരേഖകളിൽ ഉദ്ധരിക്കപ്പെടുന്ന കില (KILA) സർവേ പ്രകാരം, 26,000-ലേറെ കോളനികളിലും ആവാസകേന്ദ്രങ്ങളിലുമായി അഞ്ചു ലക്ഷത്തിലേറെ പട്ടികജാതി കുടുംബങ്ങൾ താമസിക്കുന്നു; അവയിൽ പലതിനും രണ്ടു മുതൽ അഞ്ചു സെന്റ് വരെയാണ് ഭൂമി. ഒറ്റമുറി വീടുകളിലും താമസയോഗ്യമല്ലാത്ത വീടുകളിലും കഴിയുന്നവർ ഈ കണക്കിൽ ഉൾപ്പെടുന്നുണ്ട്. വിവാഹിതരായ മക്കൾക്ക് വീടുവെക്കാനിടമില്ലാത്ത കുടുംബങ്ങളുടെ അനുഭവം ഇതിൽ നിന്ന് വേറിട്ടതല്ല. ഒരു വീടിന്റെ മുറ്റം തന്നെ ശ്മശാനമാകേണ്ടിവരുന്ന അവസ്ഥ പോലും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. ഫലമായി, ഇന്നും ‘കോളനി’ എന്ന വാക്കിൽ ചുരുങ്ങിപ്പോയ ജീവിതങ്ങളുണ്ട്. തോട്ടം മേഖലയിലെ ലയങ്ങളിൽ കഴിയുന്ന തൊഴിലാളികളിൽ വലിയൊരു ഭാഗവും ദലിതരാണ്; ജോലി നിലയ്ക്കുമ്പോൾ താമസവും നഷ്ടമാകുന്ന അവസ്ഥയാണ് അവർക്ക്.
ആദിവാസികൾക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടത് ഉറപ്പുകൾ കൂടിയാണ്
ആദിവാസി ഭൂപ്രശ്നം പാട്ടത്തിന്റെ പ്രശ്നമല്ല; അത് കൈമാറ്റം ചെയ്യപ്പെട്ട ഭൂമിയുടെയും വനാവകാശത്തിന്റെയും പ്രശ്നമാണ്. അന്യാധീനപ്പെട്ട ഭൂമി തിരിച്ചുനൽകാൻ 1975-ൽ സംസ്ഥാനം നിയമം കൊണ്ടുവന്നെങ്കിലും അത് ഫലപ്രദമായി നടപ്പാക്കിയില്ല. 2001-ലെ കുടിൽകെട്ടി സമരത്തെത്തുടർന്ന് ഭൂരഹിത ആദിവാസി കുടുംബങ്ങൾക്ക് ഭൂമി നൽകാമെന്ന് സർക്കാർ ധാരണയിലെത്തി. എന്നാൽ അത് പൂർണമായി പാലിക്കപ്പെട്ടില്ലെന്ന് സംഘടനകൾ പറയുന്നു. 2003-ൽ വയനാട്ടിലെ മുത്തങ്ങയിൽ ഭൂമിക്കായി നടത്തിയ സമരം പൊലീസ് വെടിവെപ്പിലും മരണങ്ങളിലുമാണ് കലാശിച്ചത്. ഇത്തരം അനുഭവങ്ങൾ ഉള്ളതുകൊണ്ടാണ് ഇന്ന് ഒരു പുതിയ പ്രഖ്യാപനം കേൾക്കുമ്പോൾ ആദിവാസി സമൂഹം ‘ഞങ്ങൾക്ക് എന്ത്?’ എന്ന് സംശയിക്കുന്നത്. ഭൂമി ലഭിക്കുക എന്നതിനൊപ്പം, ലഭിക്കുന്ന ഭൂമി കൃഷിക്കും താമസത്തിനും യോജിച്ചതാണോ, അതിന് രേഖയും ജലസൗകര്യവും വഴിയും ഉണ്ടോ എന്നതും നിർണായകമാണ്. കടലാസിൽ പതിച്ചുകൊടുക്കുന്ന പാറക്കെട്ടുകൾ ഭൂമി വിതരണമായി കണക്കാക്കാൻ കഴിയില്ല.
നിയമം തൊടാതെ വിട്ട തോട്ടങ്ങൾ
ഭൂപരിഷ്കരണ നിയമത്തിലെ 81-ാം വകുപ്പ് തേയില, കാപ്പി, റബ്ബർ, ഏലം തോട്ടങ്ങളെ ഭൂപരിധി നിയമത്തിൽനിന്ന് ഒഴിവാക്കി. സാധാരണ കർഷകർക്ക് പരിധിക്കപ്പുറമുള്ള ഭൂമി വിട്ടുകൊടുക്കേണ്ടിവന്നപ്പോൾ കൊളോണിയൽ കാലത്തെ പാട്ടത്തിന്റെയും ഗ്രാന്റിന്റെയും പേരിൽ വൻകിട കമ്പനികൾ ഭൂമി നിലനിർത്തി. ഈ ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം തന്നെ വർഷങ്ങളായി തർക്കത്തിലാണ്. ഹാരിസൺസ് മലയാളം ഉൾപ്പെടെയുള്ള കമ്പനികളുടെ കൈവശമുള്ള ഭൂമിക്ക് സാധുവായ രേഖകളില്ലെന്ന് പ്രത്യേക ഓഫീസർ എം.ജി. രാജമാണിക്യം കണ്ടെത്തുകയും ഭൂമി തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ ശുപാർശ ചെയ്യുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ 2018-ൽ ഹൈക്കോടതി ഇതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ഉത്തരവുകൾ റദ്ദാക്കി; ഉടമസ്ഥാവകാശം തെളിയിക്കേണ്ടത് സിവിൽ കോടതികളിലാണെന്നും വ്യക്തമാക്കി. സുപ്രീംകോടതി ഇടപെട്ടില്ല. തുടർന്ന് സർക്കാർ സിവിൽ കേസുകൾ ഫയൽ ചെയ്തു. അക്കൂട്ടത്തിൽ, ശബരിമല വിമാനത്താവളത്തിനായി നിർദേശിക്കപ്പെട്ട ചെറുവള്ളി എസ്റ്റേറ്റുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസ് 2026 ജനുവരി 19-ന് പാലാ സബ് കോടതി തള്ളി. ഈ കേസുകളുടെ വിധി ഇനിയും പൂർണമായി തീർന്നിട്ടില്ല.
ഈ പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ചെങ്ങറ (2007), അരിപ്പ (2012) തുടങ്ങിയ ഭൂസമരങ്ങൾ ഒരു ചോദ്യം ഉയർത്തിയത്: വിതരണം ചെയ്യാൻ മിച്ചഭൂമിയില്ലെന്ന് പറയുന്ന സർക്കാരിന്, ഉടമസ്ഥത സംശയാസ്പദമായ തോട്ടഭൂമി ഏറ്റെടുക്കാൻ എന്താണ് തടസ്സം? രാഷ്ട്രീയമായി ഈ വിഷയം കൂടുതൽ സങ്കീർണമാണ്. നിയമവിരുദ്ധമായി കൈവശം വെച്ചിരിക്കുന്ന തോട്ടഭൂമി ഏറ്റെടുത്ത് ഭൂരഹിതർക്ക് നൽകുമെന്ന് മുൻപ് തങ്ങൾക്ക് വാഗ്ദാനം ലഭിച്ചിരുന്നുവെന്നും, 2026-ലെ തിരഞ്ഞെടുപ്പിലും ആ പ്രതീക്ഷ വോട്ടിനെ സ്വാധീനിച്ചെന്നും ആദിവാസി, ദലിത് സംഘടനകൾ പറയുന്നു. ഓരോ വാഗ്ദാനവും ഏതു രേഖയിൽ, എങ്ങനെ പറഞ്ഞു എന്നത് ഇനിയും പരിശോധിക്കപ്പെടേണ്ടതാണ്. എങ്കിലും ‘ഭൂപരിഷ്കരണം 2.0’ എന്ന പ്രഖ്യാപനം തന്നെ ഈ സമൂഹങ്ങൾ ഉന്നയിച്ച ആവശ്യത്തിൽ നിന്നാണ് വന്നതെന്ന വസ്തുത, അവരുടെ പ്രതീക്ഷയെ ന്യായമാക്കുന്നു.
‘ഭൂമിയില്ല’ എന്ന വാദവും
ലാൻഡ് ബാങ്കും
ഭൂമി വിതരണത്തെക്കുറിച്ച് സംസാരിക്കുമ്പോഴെല്ലാം കേൾക്കുന്ന മറുപടി, കേരളം ജനസാന്ദ്രത കൂടിയ സംസ്ഥാനമാണ്, അതിനാൽ വിതരണം ചെയ്യാൻ മിച്ചഭൂമിയില്ല എന്നാണ്. ഈ വാദത്തിൽ യാഥാർഥ്യമുണ്ട്. ഭൂപരിധി നിയമപ്രകാരം ഏറ്റെടുത്ത മിച്ചഭൂമിയിൽ വലിയൊരു ഭാഗം വിതരണം ചെയ്തുകഴിഞ്ഞു. അതേസമയം, ‘ഭൂമിയില്ല’ എന്ന വാദവും ‘ഭൂമി വ്യവസായത്തിന് വേണം’ എന്ന വാദവും ഒരേ സർക്കാരിന്റെ വായിൽനിന്ന് വരുമ്പോൾ ജനങ്ങൾക്ക് സംശയം തോന്നുന്നത് സ്വാഭാവികമാണ്.
ഇവിടെയാണ് ലാൻഡ് ബാങ്കിന്റെ പ്രസക്തി. പൊതുമേഖലാ സ്ഥാപനങ്ങളുടെയും വകുപ്പുകളുടെയും ഉപയോഗിക്കാത്ത ഭൂമി ഒരിടത്ത് ശേഖരിക്കുക എന്ന ആശയം നല്ലതാണ്. എന്നാൽ ആ ഭൂമിയുടെ ആദ്യ അവകാശികൾ ആരാണെന്ന് നിയമത്തിൽ എഴുതിയിട്ടില്ലെങ്കിൽ, ശേഖരിക്കുന്ന ഭൂമി നിക്ഷേപകർക്കും പദ്ധതികൾക്കും പോകാനാണ് സാധ്യത. ഭൂരഹിതർക്ക് വിതരണം ചെയ്യാനുള്ള ഭൂമിയുടെ വിഹിതം, അതിനുള്ള സമയപരിധി, പുരോഗതി റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാനുള്ള സംവിധാനം എന്നിവ ഇല്ലെങ്കിൽ ലാൻഡ് ബാങ്ക് ഭൂരഹിതർക്ക് ഗുണകരമാകുമെന്ന് ഉറപ്പിച്ചുപറയാനാവില്ല.
ബജറ്റ് പറയുന്നത്, പറയാത്തത്
ജൂൺ 19-ലെ ബജറ്റ് പ്രസംഗമനുസരിച്ച്, ‘ഭൂപരിഷ്കരണം 2.0’ എന്നത് സമഗ്ര ഭൂവിനിയോഗ നയമാണ്. ഭൂമിയുടെ ദൗർലഭ്യവും നിയമക്കുരുക്കും പദ്ധതികളെയും നിക്ഷേപത്തെയും തടയുന്നു എന്നതാണ് സർക്കാർ വിലയിരുത്തൽ. സർക്കാർ ഭൂമി ഉൾപ്പെടുത്തി ലാൻഡ് ബാങ്ക്, കാലഹരണപ്പെട്ട ഭൂനിയമങ്ങളുടെ പുനഃപരിശോധന, ഭൂമി വാണിജ്യാവശ്യത്തിനു മാറ്റുന്ന നടപടി ലളിതമാക്കൽ, വൻ പദ്ധതികൾക്കുള്ള ലാൻഡ് പൂളിങ് എന്നിവയാണ് പ്രധാന നിർദേശങ്ങൾ. തീരദേശ നിവാസികൾക്കും മലയോര കർഷകർക്കും പട്ടയം നൽകുമെന്ന ഉറപ്പും അതിലുണ്ട്.
ബജറ്റിലെ ചില കാര്യങ്ങൾ നിസ്സാരമല്ല. പട്ടയം ഇല്ലാത്ത തീരദേശവാസികൾക്കും മലയോര കർഷകർക്കും ഭൂമിയുടെ രേഖ നൽകുന്നത് ആയിരക്കണക്കിന് കുടുംബങ്ങളുടെ ജീവിതത്തിൽ യഥാർഥ മാറ്റമുണ്ടാക്കും. എന്നാൽ അതേ ബജറ്റ് വ്യാവസായിക ആവശ്യങ്ങൾക്കായി ഭൂമി മാറ്റുന്ന നടപടി ലളിതമാക്കാനും വിഭാവനം ചെയ്യുന്നു. ഒരേ പ്രഖ്യാപനത്തിൽ ‘ഭൂമി ലഭ്യമാക്കൽ’ രണ്ട് അർഥത്തിൽ വരുന്നു: ഒന്ന് കുടുംബങ്ങൾക്ക് കിടപ്പാടം, മറ്റൊന്ന് വ്യവസായങ്ങൾക്ക് സ്ഥലം. ഈ രണ്ടിനുമിടയിൽ ഏത് ആദ്യം എന്ന് നിയമം പറയുന്നില്ലെങ്കിൽ ഭൂമിയുടെ വിപണിമൂല്യം തന്നെ അത് തീരുമാനിക്കും; ദരിദ്രർ അവിടെ എപ്പോഴും പിന്നിലാകും.
സെപ്റ്റംബർ അവസാനം പുറത്തുവന്ന റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, തോട്ടഭൂമിയിൽ പഴവർഗങ്ങളും ദീർഘകാല വിളകളും അനുവദിക്കാനും ‘തോട്ടം’ എന്നതിന്റെ നിർവചനം തന്നെ മാറ്റാനുമുള്ള നിർദേശങ്ങൾ പരിഗണനയിലാണ്. കോഴിക്കോട് ഐ.ഐ.എമ്മിന്റെ പഠനമാണ് ഇതിന് അടിസ്ഥാനം. മുൻ ലാൻഡ് റവന്യൂ കമ്മീഷണർ എ.ടി. ജെയിംസിന്റെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള വിദഗ്ധ സമിതിയാണ് ഇത് പരിശോധിക്കുന്നത്; അതിനുശേഷം നിയമസഭയിൽ ഭേദഗതി കൊണ്ടുവരുമെന്ന് റവന്യൂ മന്ത്രി അറിയിച്ചിട്ടുണ്ട്. പട്ടികവർഗക്കാർക്കും മത്സ്യത്തൊഴിലാളികൾക്കും ഭൂമി നൽകുന്ന കാര്യവും സമിതിയുടെ പരിഗണനയിലുണ്ട് എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്.
ഇവിടെ ഒരു കാര്യം കൃത്യമായി പറയേണ്ടതുണ്ട്. തോട്ടഭൂമിയുടെ അഞ്ചു ശതമാനം വരെ മറ്റ് ആവശ്യങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗിക്കാൻ അനുവദിച്ചത് ഉമ്മൻ ചാണ്ടി സർക്കാരിന്റെ കാലത്താണ്. അതായത്, തോട്ടഭൂമിയിൽ ഇളവുകൾ നൽകുന്നത് ഒരു മുന്നണിയുടെ മാത്രം പതിവല്ല. ഭൂമി പുനർവിതരണം എന്ന ആശയത്തിൽനിന്ന് രണ്ടു മുന്നണികളും അകന്നു എന്ന വിമർശനത്തിന് ഇത് ബലം നൽകുന്നു.
ആശങ്കകൾ എത്രത്തോളം ന്യായം?
ആദിവാസി ഗോത്ര മഹാസഭ അടക്കമുള്ള ആദിവാസി- ദലിത് സംഘടനകളുടെ ആശങ്ക ഇതാണ്: തോട്ടഭൂമിയിൽ വിനോദസഞ്ചാരവും മറ്റ് വാണിജ്യ പദ്ധതികളും അനുവദിച്ചാൽ ആ ഭൂമി ഏറ്റെടുത്ത് വിതരണം ചെയ്യാനുള്ള സാധ്യത മങ്ങും. അഞ്ചു ശതമാനം പരിധി 50 ശതമാനമാക്കാൻ തോട്ടമുടമകൾ ആവശ്യപ്പെട്ടുവെന്നും യു.ഡി.എഫ് അതിന് തയ്യാറാണെന്നും ഒരു മന്ത്രി പറഞ്ഞുവെന്നും സംഘടനാ നേതാവ് ആരോപിക്കുന്നു. ഈ ആരോപണം സർക്കാർ സ്ഥിരീകരിച്ചിട്ടില്ല; ഔദ്യോഗിക നിർദേശമായി ഇത്തരമൊരു പരിധിയും പുറത്തുവന്നിട്ടുമില്ല. അതിനാൽ ഇതിനെ ആരോപണം എന്ന നിലയിൽ മാത്രമേ കാണാനാകൂ.
എങ്കിലും ചില ചോദ്യങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നു. ഉടമസ്ഥത കോടതിയിൽ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന അതേ ഭൂമിയിൽ വാണിജ്യ ഉപയോഗം അനുവദിച്ചാൽ അത് സർക്കാരിന്റെ വാദത്തെ ദുർബലപ്പെടുത്തുമോ? പുതിയ നിക്ഷേപങ്ങൾ വരുമ്പോൾ മൂന്നാം കക്ഷികളുടെ അവകാശങ്ങൾ ഉയരുകയും ഭൂമി തിരിച്ചുപിടിക്കൽ കൂടുതൽ ബുദ്ധിമുട്ടാവുകയും ചെയ്യില്ലേ? നിയമം ഭൂവിനിയോഗത്തിന് അനുമതി നൽകിയാൽ ഭൂപരിധി ഇളവ് തുടരുമോ? ഇവയ്ക്ക് വ്യക്തമായ ഉത്തരം ഇതുവരെ കിട്ടിയിട്ടില്ല. വിദഗ്ധ സമിതിയുടെ റിപ്പോർട്ടും ഭേദഗതിയുടെ കരടും പുറത്തുവരുമ്പോഴേ ഇതറിയാനാകൂ.
കേരളത്തിലെ ഭൂസമരങ്ങൾ ഒരിക്കലും ഭൂമിയുടെ അളവിന്റെ മാത്രം സമരമായിരുന്നില്ല; അത് അന്തസ്സിന്റെയും അംഗീകാരത്തിന്റെയും സമരമായിരുന്നു. 1970-ൽ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടവർ 2026-ൽ വീണ്ടും വാഗ്ദാനത്തിന്റെ പുറത്തു നിൽക്കേണ്ടിവന്നാൽ, ‘ഭൂപരിഷ്കരണം 2.0’ എന്ന പേര് പുതിയതും ഉള്ളടക്കം പഴയതുമായ ഒരു പദ്ധതിയായി ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടും.
പരിസ്ഥിതി ചോദ്യവും ഇതിനൊപ്പം ഉയരുന്നുണ്ട്. പശ്ചിമഘട്ടത്തിലെ തോട്ടങ്ങളിൽ പലതും വനത്തോടും ദുർബല പ്രദേശങ്ങളോടും ചേർന്നു കിടക്കുന്നവയാണ്. അവിടെ റിസോർട്ടുകളും വിനോദസഞ്ചാര പദ്ധതികളും വന്നാൽ അതിന്റെ ആഘാതം തോട്ടം തൊഴിലാളികളും ആദിവാസി ഊരുകളും ആദ്യം അനുഭവിക്കും. ‘പരിസ്ഥിതി സംരക്ഷിക്കപ്പെടും’ എന്ന സർക്കാരിന്റെ ഉറപ്പ് ഭേദഗതിയുടെ വാചകത്തിൽ കർശന വ്യവസ്ഥകളായി വരുമ്പോൾ മാത്രമേ വിശ്വസനീയമാകൂ.
മറുവശത്ത്, സർക്കാരിന്റെ വാദത്തെയും ലഘൂകരിച്ചുകാണരുത്. പൂട്ടിക്കിടക്കുന്നതും നഷ്ടത്തിലായതുമായ തോട്ടങ്ങൾ തൊഴിലാളികൾക്കും ഭാവിക്കും ഭാരമാണ്. ഭൂമി ഉൽപ്പാദനക്ഷമമാക്കുന്നതും ഉടമസ്ഥാവകാശം മാറില്ലെന്ന ഉറപ്പും ഒരു ഭാഗത്തുണ്ട്. പ്രശ്നം പരിഷ്കരണം വേണമോ എന്നതല്ല; ആ പരിഷ്കരണത്തിന്റെ ആദ്യ പരിഗണന ആർക്കാണ് എന്നതാണ്.
വിശ്വാസം ഉറപ്പിക്കാൻ വേണ്ടത്
ഭൂരഹിതരോടുള്ള വാഗ്ദാനം പേരിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതിരിക്കാൻ ചില കാര്യങ്ങൾ വ്യക്തമാക്കപ്പെടണം. ഒന്നാമതായി, വിദഗ്ധ സമിതിയുടെ പരിഗണനാവിഷയങ്ങളും റിപ്പോർട്ടും പൊതുചർച്ചയ്ക്ക് തുറന്നുവെക്കണം; ആദിവാസി, ദലിത് പ്രതിനിധികളെ അതിൽ ഉൾപ്പെടുത്തണം. രണ്ടാമതായി, ഉടമസ്ഥത തർക്കത്തിലുള്ള തോട്ടഭൂമിയിൽ വാണിജ്യ ഇളവ് നൽകുന്നതിന് മുൻപ് നിലവിലുള്ള കേസുകൾ സംരക്ഷിക്കുന്ന വ്യവസ്ഥ നിയമത്തിൽ ഉറപ്പാക്കണം. മൂന്നാമതായി, ലാൻഡ് ബാങ്കിൽ വരുന്ന സർക്കാർ ഭൂമിയിൽ ഒരു നിശ്ചിത ഭാഗം ഭൂരഹിതർക്ക് വിതരണം ചെയ്യുമെന്ന് സമയപരിധിയോടെ പ്രഖ്യാപിക്കണം. നാലാമതായി, വന അവകാശ നിയമപ്രകാരമുള്ള അവകാശങ്ങളും കുടികിടപ്പ് പ്രശ്നങ്ങളും ഇതേ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാക്കണം.
ഇതൊന്നും അസാധ്യമായ ആവശ്യങ്ങളല്ല. മന്ത്രി അനിൽകുമാർ പറഞ്ഞതുപോലെ അർഹർക്ക് ഭൂമി ലഭിക്കണമെന്നും സർക്കാർ ഭൂമിയിലെ കൈയേറ്റം ഒഴിപ്പിക്കണമെന്നുമുള്ള നിലപാട് സ്വീകരിക്കുന്ന ഒരു സർക്കാരിന്, അതേ ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥത തർക്കത്തിലായിരിക്കെ അത് വാണിജ്യ ഉപയോഗത്തിനു തുറന്നുകൊടുക്കുന്നതിനു മുൻപ് ഒരു വ്യക്തമായ മുൻഗണനാക്രമം പ്രഖ്യാപിക്കാൻ കഴിയും. ഭൂമി വിതരണവും വ്യവസായ ഭൂമി ലഭ്യതയും ഒന്നിച്ചു മുന്നോട്ടുപോകാൻ കഴിയുമോ എന്നതാണ് ഈ പദ്ധതിയുടെ യഥാർഥ പരീക്ഷണം.
കേരളത്തിലെ ഭൂസമരങ്ങൾ ഒരിക്കലും ഭൂമിയുടെ അളവിന്റെ മാത്രം സമരമായിരുന്നില്ല; അത് അന്തസ്സിന്റെയും അംഗീകാരത്തിന്റെയും സമരമായിരുന്നു. 1970-ൽ ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടവർ 2026-ൽ വീണ്ടും വാഗ്ദാനത്തിന്റെ പുറത്തു നിൽക്കേണ്ടിവന്നാൽ, ‘ഭൂപരിഷ്കരണം 2.0’ എന്ന പേര് പുതിയതും ഉള്ളടക്കം പഴയതുമായ ഒരു പദ്ധതിയായി ചരിത്രത്തിൽ രേഖപ്പെടും. ഭൂരഹിതരുടെ പേരിൽ തുടങ്ങിയ പദ്ധതി ഭൂരഹിതർക്കുതന്നെ ഗുണം ചെയ്യുമോ എന്ന് തെളിയിക്കേണ്ടത് ഇനി സർക്കാരാണ്.
അതുവരെ ‘ഭൂപരിഷ്കരണം 2.0’ ഒരു വാഗ്ദാനം മാത്രമാണ്; അത് ഭൂരഹിതർക്കുള്ള ഭൂമിയാകുമോ എന്നത് വരാനിരിക്കുന്ന നിയമവും അതിന്റെ നടത്തിപ്പും തീരുമാനിക്കും. അതിനാൽ ഇപ്പോൾ ജാഗ്രതയോടെ കാത്തിരിക്കുകയാണ് ശരി. ഭൂമിയിൽ ആദ്യ അവകാശം ഭൂരഹിതർക്കാണെന്ന് ഭേദഗതിയുടെ ആദ്യ താളിൽത്തന്നെ എഴുതിച്ചേർക്കുന്നതാണ് ഏറ്റവും ലളിതവും ശക്തവുമായ മറുപടി.
