ബിരുദങ്ങളുമായി
ഒരു പി.എസ്.സി വിസ്മയം
കാത്തിരിക്കുന്നവർ

പഠിക്കുക, മികച്ചൊരു ബിരുദം നേടുക, തുടർന്ന് തിരുവനന്തപുരത്തെ പി.എസ്.സി ആസ്ഥാനത്തു നിന്നോ പത്രങ്ങളിലെ തൊഴിൽ വാർത്തകളിൽ നിന്നോ വരുന്ന ഒരു നോട്ടിഫിക്കേഷനായി കാത്തിരിക്കുക- കേരളത്തിലെ ശരാശരി യുവാക്കളുടെ ജീവിതം ഈയൊരു വൃത്തത്തിൽ ഒതുങ്ങിപ്പോകുന്നത് എത്രയോ കാലമായി കാണുന്നു.

കേരളത്തിന്റെ സാമൂഹിക ബോധത്തിൽ സർക്കാർ ജോലി എന്നത് കേവലം മാസവരുമാനം ഉറപ്പുനൽകുന്ന ഒരു തൊഴിലല്ല; മറിച്ച് അതൊരു പരമോന്നത സാമൂഹിക അംഗീകാരവും പലപ്പോഴും വിവാഹമാർക്കറ്റിലെ ഏറ്റവും വലിയ യോഗ്യതയുമാണെന്ന, കാലങ്ങളായി സൃഷ്ടിച്ചെടുത്ത പൊതുമിഥ്യയാണ് ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ കാതൽ. എന്നാൽ, ഈ സ്വപ്നം നെഞ്ചിലേറ്റി ജീവിക്കുന്ന ഇന്നത്തെ വിദ്യാസമ്പന്നരായ യുവതലമുറ എത്തിനിൽക്കുന്നത് വലിയൊരു പ്രതിസന്ധിയിലാണ്. സമ്പൂർണ്ണ സാക്ഷരതയും ഉയർന്ന വിദ്യാഭ്യാസനിലവാരവും അവകാശപ്പെടുമ്പോഴും, സ്വന്തം യുവജനങ്ങൾക്ക് തൊഴിലിടങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയാതെ പകച്ചുനിൽക്കുന്ന വ്യവസ്ഥിതിയുടെ നേർചിത്രമാണ് ഇന്ന് നാം കണ്ടുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്.

കേന്ദ്ര സ്റ്റാറ്റിസ്റ്റിക്സ് മന്ത്രാലയത്തിന്റെ ഏറ്റവും പുതിയ പീരിയോഡിക് ലേബർ ഫോഴ്സ് സർവേ (PLFS) കണക്കുകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ ഈ പ്രതിസന്ധിയുടെ ആഴം കൂടുതൽ വ്യക്തമാണ്. 2026-ന്റെ തുടക്കത്തിൽ പുറത്തുവന്ന കണക്കുകൾ പ്രകാരം, ദേശീയതലത്തിൽ തൊഴിലില്ലായ്മാനിരക്ക് 5.1 ശതമാനത്തിനും 5.5 ശതമാനത്തിനും ഇടയിലാണ്. ജമ്മു കശ്മീർ, പഞ്ചാബ് തുടങ്ങിയ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കൊപ്പമാണ് കേരളത്തിലെ തൊഴിലില്ലായ്മാനിരക്കും മത്സരിക്കുന്നത് എന്നത് നമ്മുടെ വികസന മാതൃകകൾക്കുമുന്നിൽ വലിയൊരു ചോദ്യചിഹ്നം ഉയർത്തുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച്, ഉന്നതവിദ്യാഭ്യാസം നേടിയ ചെറുപ്പക്കാരുടെ തൊഴിലില്ലായ്മ കേരളത്തിൽ അതിരൂക്ഷമാണ്. ബിരുദവും ബിരുദാനന്തരബിരുദവും പ്രൊഫഷണൽ യോഗ്യതകളുമുള്ള ലക്ഷക്കണക്കിന് ചെറുപ്പക്കാരാണ് യൗവനത്തിന്റെ ഏറ്റവും മികച്ച വർഷങ്ങൾ പി.എസ്.സി പരീക്ഷകൾക്കായുള്ള കോച്ചിംഗ് സെന്ററുകളിൽ ഹോമിക്കുന്നത്.

കേരള പബ്ലിക് സർവീസ് കമ്മീഷൻ എന്ന സ്ഥാപനം ഇന്ത്യയിലെ തന്നെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ നിയമനങ്ങൾ നടത്തുന്ന ഏജൻസികളിൽ ഒന്നാണ് എന്ന് സർക്കാർ എപ്പോഴും അവകാശപ്പെടാറുണ്ട്. എന്നാൽ ഈ അവകാശവാദങ്ങൾക്കും യാഥാർത്ഥ്യത്തിനും ഇടയിൽ വലിയൊരു അന്തരമുണ്ട്. ഓരോ വർഷവും നൂറുകണക്കിന് പുതിയ തസ്തികകളിലേക്ക് നോട്ടിഫിക്കേഷനുകൾ വരുന്നു, ലക്ഷക്കണക്കിനുപേർ പരീക്ഷ എഴുതുന്നു, അതിനുശേഷം വർഷങ്ങൾ നീണ്ട കാത്തിരിപ്പിനൊടുവിൽ റാങ്ക് ലിസ്റ്റുകൾ പ്രസിദ്ധീകരിക്കുന്നു.

എന്നാൽ, ഈ റാങ്ക് ലിസ്റ്റുകളിൽ ഉൾപ്പെടുന്ന എത്ര പേർക്ക് യഥാർത്ഥത്തിൽ ജോലി ലഭിക്കുന്നുണ്ട് എന്നത് നിർണ്ണായക ചോദ്യമാണ്. വകുപ്പുകളിൽ നിന്നുള്ള ഒഴിവുകൾ കൃത്യമായി പി.എസ്.സിക്ക് റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യപ്പെടാത്തതും സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധിയുടെ പേരിൽ നിയമനനടപടികൾ ഇഴഞ്ഞുനീങ്ങുന്നതും മൂലം പല റാങ്ക് ലിസ്റ്റുകളും നിയമനം നടക്കാതെ കാലാവധി തീർന്ന് റദ്ദാക്കപ്പെടുന്ന കാഴ്ച നിത്യേന കാണുന്നു. ഇതിനുപുറമെയാണ് പിൻവാതിൽ നിയമനങ്ങളെക്കുറിച്ചുള്ള ഗുരുതര ആരോപണങ്ങൾ.

സർക്കാരിന്റെയും ഭരണമുന്നണിയുടെയും താല്പര്യപ്രകാരം താൽക്കാലികക്കാരെയും കരാർ ജീവനക്കാരെയും സ്ഥിരപ്പെടുത്തുകയും, വർഷങ്ങളോളം കഷ്ടപ്പെട്ട് പഠിച്ച് പി.എസ്.സി റാങ്ക് ലിസ്റ്റിൽ ഉയർന്ന റാങ്ക് നേടിയ ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ സെക്രട്ടേറിയറ്റിനുമുന്നിൽ കണ്ണീരോടെ സമരം ചെയ്യേണ്ടിവരുന്നതും കേരളത്തിന്റെ സുതാര്യമായ തൊഴിൽ സംസ്കാരത്തെയാണ് ഇല്ലാതാക്കുന്നത്.

മാറാത്ത പി.എസ്.സി

കഴിഞ്ഞ നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിൽ വലിയ പ്രതീക്ഷകളോടെയാണ് യുവത സമ്മതിദാനാവകാശം വിനിയോഗിച്ചത്. പ്രാദേശിക വികസനവും തൊഴിലവസരങ്ങളും പ്രധാന ചർച്ചയായ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകാലത്ത്, പുതിയ സർക്കാർ അധികാരത്തിൽ വരുമ്പോൾ തൊഴിൽ മേഖലയിലും പി.എസ്.സി നിയമനങ്ങളിലും കൂടുതൽ സുതാര്യതയും വേഗതയും ഉണ്ടാകുമെന്ന് ചെറുപ്പക്കാർ ആത്മാർത്ഥമായി വിശ്വസിച്ചു. കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമായ തൊഴിൽ സംസ്കാരം രൂപപ്പെടുമെന്ന പ്രതീക്ഷയിലായിരുന്നു ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ.

എന്നാൽ, പുതിയ സർക്കാർ ഭരണത്തിലേറി മാസങ്ങൾ മാത്രം പിന്നിടുമ്പോഴും തെരുവുകളിൽ ഉദ്യോഗാർത്ഥികളുടെ ആശങ്കകൾക്ക് ശമനമായിട്ടില്ല. 2026 ജൂലൈയിൽ തിരുവനന്തപുരത്തെ പി.എസ്.സി ആസ്ഥാനത്തേക്ക് ഇരച്ചുകയറിയ യുവജനങ്ങൾക്കുനേരെ ഉയർന്ന ജലപീരങ്കികളും പോലീസ് ബാരിക്കേഡുകളും നൽകുന്ന സൂചന മറ്റൊന്നല്ല.

സംസ്ഥാന ആസൂത്രണബോർഡിലെ ഉയർന്ന തസ്തികകളിലേക്കുനടന്ന പരീക്ഷാമൂല്യനിർണ്ണയത്തിൽ കണ്ടെത്തിയ ഗുരുതര പിഴവുകളാണ് പുതിയ വിവാദങ്ങൾക്ക് തിരികൊളുത്തിയത്. പരീക്ഷയെഴുതിയ ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ വിവരാവകാശനിയമപ്രകാരം ഉത്തരക്കടലാസ് പരിശോധിച്ചപ്പോൾ, 58 മാർക്കിന്റെ വിവരണാത്മകചോദ്യങ്ങൾ മൂല്യനിർണ്ണയം പോലും ചെയ്യാതെയാണ് റാങ്ക് ലിസ്റ്റ് തയ്യാറാക്കിയത് എന്ന ഞെട്ടിക്കുന്ന യാഥാർത്ഥ്യമാണ് പുറത്തുവന്നത്.

ഭരണമാറ്റങ്ങൾക്കപ്പുറം പി.എസ്.സി എന്ന വലിയ സംവിധാനത്തിൽ അടിഞ്ഞുകൂടിയ വ്യവസ്ഥാപിതമായ പോരായ്മകൾക്ക് പെട്ടെന്നൊരു മാറ്റമുണ്ടാകുന്നില്ല എന്നാണ് ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾ അടിവരയിടുന്നത്. തെരഞ്ഞെടുപ്പുകാലത്തെ വാഗ്ദാനങ്ങൾക്കപ്പുറം, ഈ സംവിധാനത്തെ കൂടുതൽ കാര്യക്ഷമമാക്കാനും ഉദ്യോഗാർത്ഥികളുടെ വിശ്വാസം പൂർണ്ണമായി വീണ്ടെടുക്കാനും പുതിയ സർക്കാരിന് ഇനിയും ഒരുപാട് ദൂരം സഞ്ചരിക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ലക്ഷക്കണക്കിന് ചെറുപ്പക്കാരുടെ ഭാവിയാണ് പി.എസ്.സി എന്ന സ്ഥാപനത്തിന്റെ സുതാര്യതയിൽ കുടികൊള്ളുന്നത് എന്നുറപ്പുവരുത്തേണ്ട ബാധ്യത കൂടി ഭരണകൂടത്തിനുണ്ട്. സ്വന്തം കഴിവിലും മെറിറ്റിലും വിശ്വാസമർപ്പിച്ച് പരീക്ഷയെഴുതുന്ന ചെറുപ്പക്കാരെ നിരാശരാക്കുന്ന ഇത്തരം സാങ്കേതികവും ഭരണപരവുമായ വീഴ്ചകൾ ഇനിയും തുടർന്നാൽ, അത് യുവജനങ്ങളിൽ വലിയ തോതിലുള്ള അവിശ്വാസത്തിന് കാരണമാകും.

പി.എസ്.സി പരീക്ഷകളിലെ
ChatGPT: പരിഹാസ്യമാകുന്ന
പരീക്ഷാസമ്പ്രദായം

സർക്കാർ ജോലി എന്ന ലക്ഷ്യത്തിനായി രാവും പകലും ഉറക്കമൊഴിച്ച്, ആയിരക്കണക്കിന് പേജുകളുള്ള പുസ്തകങ്ങൾ വായിച്ചുപഠിച്ച് പരീക്ഷാഹാളിലേക്ക് പോകുന്ന ഒരു ഉദ്യോഗാർത്ഥിയെ സംബന്ധിച്ച് ഏറ്റവും വലിയ പരിഹാസം എന്തായിരിക്കും? തങ്ങളുടെ അറിവും കഴിവും പരിശോധിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരായ അധികാരികൾ, യാതൊരു ഉത്തരവാദിത്തവുമില്ലാതെ നിർമ്മിതബുദ്ധിയുടെ (AI) സഹായത്തോടെ ചോദ്യപേപ്പറുകൾ തയ്യാറാക്കുന്നു എന്ന വാർത്തയായിരിക്കും അത്. ഏറ്റവും ഒടുവിലായി പുറത്തുവന്ന 'ചാറ്റ് ജി.പി.ടി' വിവാദം പി.എസ്.സിയുടെ വിശ്വാസ്യതയെ വീണ്ടും വലിയൊരു ചോദ്യചിഹ്നത്തിനുമുന്നിൽ നിർത്തിയിരിക്കുകയാണ്.

ചോദ്യങ്ങൾ തയ്യാറാക്കാൻ പി.എസ്.സി ചാറ്റ് ജി.പി.ടി പോലുള്ള എ.ഐ ടൂളുകളെ ആശ്രയിക്കുന്നുവെന്ന സമീപകാല വെളിപ്പെടുത്തലുകൾ ഉദ്യോഗാർത്ഥികളിൽ വലിയ ഞെട്ടലാണുണ്ടാക്കിയത്. ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ യോഗ്യതയുള്ള വിഷയവിദഗ്ദ്ധർ തയ്യാറാക്കേണ്ട, അതീവ രഹസ്യവും കൃത്യതയുമുണ്ടാകേണ്ട ചോദ്യപേപ്പറുകളാണ് യാതൊരു സൂക്ഷ്മപരിശോധനയുമില്ലാതെ എ.ഐ വഴി നിർമ്മിച്ച് ഉദ്യോഗാർത്ഥികളുടെ മുന്നിലേക്ക് എറിയുന്നത് എന്നാരോപിക്കപ്പെടുന്നു. ഇത് പരീക്ഷാനടത്തിപ്പിലെ അനാസ്ഥ മാത്രമല്ല; മറിച്ച് തങ്ങളുടെ ജീവിതലക്ഷ്യത്തിനായി വർഷങ്ങൾ ചെലവഴിക്കുന്ന ലക്ഷക്കണക്കിന് ചെറുപ്പക്കാരുടെ കഠിനാധ്വാനത്തോടുള്ള തികഞ്ഞ അനാദരവും പുച്ഛവുമാണ്.

ഒരു ഭരണഘടനാസ്ഥാപനം അതിന്റെ ഏറ്റവും പ്രധാനപ്പെട്ട ചുമതലയായ പരീക്ഷാനടത്തിപ്പിൽ ഇത്തരം കുറുക്കുവഴികൾ തേടുമ്പോൾ, ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത് ആ സംവിധാനത്തിന്റെ നിലനിൽപ്പും പ്രസക്തിയുമാണ്. ഇടയ്ക്കിടെ ചോദ്യപേപ്പറുകൾ റദ്ദാക്കപ്പെടുന്നതിന്റെയും, അബദ്ധങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഉത്തരസൂചികകൾ പുറത്തിറങ്ങുന്നതിന്റെയും യഥാർത്ഥ കാരണം അധികാരികളുടെ ഇത്തരം അലസമായ സമീപനങ്ങളാണെന്ന് ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ തിരിച്ചറിയുന്നു. അർഹരായ ഉദ്യോഗാർത്ഥികളുടെ ജീവിതംവെച്ച് പരീക്ഷണം നടത്താനുള്ള ലാബായി പി.എസ്.സി അധഃപതിക്കരുത് എന്ന് പുതിയ ഭരണകൂടം ഉറപ്പുവരുത്തേണ്ടതുണ്ട്.

മുന്നിലുള്ള വഴി?

സർക്കാർ ജോലി എന്ന വലിയ സ്വപ്നം തകരുമ്പോൾ, പകരമൊരു ആശ്രയമായി മാറേണ്ടത് സ്വകാര്യ മേഖലയാണ്. എന്നാൽ ഇവിടെയാണ് കേരളത്തിന്റെ വികസന മാതൃകകൾക്ക് സംഭവിച്ച മറ്റൊരു വലിയ പരാജയം ഒളിച്ചിരിക്കുന്നത്. ഐ.ടി മേഖലയെ മാറ്റിനിർത്തിയാൽ, ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസമുള്ള ബിരുദധാരികളെ ഉൾക്കൊള്ളാൻ തക്കവണ്ണമുള്ള വ്യാവസായിക- കോർപ്പറേറ്റ് അന്തരീക്ഷം കേരളത്തിലില്ല. ഫലമോ? ലക്ഷങ്ങൾ മുടക്കി പ്രൊഫഷണൽ ബിരുദങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ നേടിയവർ പോലും ഉപജീവനത്തിനായി ഗിഗ്-എക്കോണമി (Gig economy) ജോലികളിലോ, സ്വന്തം വിദ്യാഭ്യാസയോഗ്യതയ്ക്ക് ഒട്ടും അനുയോജ്യമല്ലാത്ത മറ്റ് തൊഴിലുകളിലോ കുറഞ്ഞ ശമ്പളത്തിൽ ഒതുങ്ങാൻ നിർബന്ധിതരാകുന്നു. അർഹതയില്ലാത്ത തൊഴിലുകളിൽ ഏർപ്പെടേണ്ടി വരുന്നത് യുവജനങ്ങളിൽ സൃഷ്ടിക്കുന്ന മാനസിക സംഘർഷം ചെറുതൊന്നുമല്ല.

ഈയൊരു ശ്വാസംമുട്ടിക്കുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ നിന്നുള്ള ഏക രക്ഷാമാർഗ്ഗമായി ഇന്നത്തെ യുവത കാണുന്നത് വിദേശ കുടിയേറ്റമാണ്. ഭീമമായ തുക വിദ്യാഭ്യാസ വായ്പയെടുത്തും സ്വത്ത് പണയപ്പെടുത്തിയും യൂറോപ്പിലേക്കും കാനഡയിലേക്കും യു.കെയിലേക്കും ചേക്കേറുന്ന വിദ്യാർത്ഥികളുടെ എണ്ണം ഓരോ വർഷവും കുത്തനെ ഉയരുകയാണ്. നാടിന്റെ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെയും ഭാവിയെയും മുന്നോട്ട് നയിക്കാൻ പ്രാപ്തിയുള്ള, അക്കാദമിക മികവുള്ള ഏറ്റവും ഊർജ്ജസ്വലരായ തലമുറയാണ് സ്വന്തം നാട്ടിൽ ജീവിക്കാൻ നിവൃത്തിയില്ലാതെ നാടുവിടുന്നത്. ഇതൊരു വെറും വിദ്യാഭ്യാസ കുടിയേറ്റമല്ല, കേരളത്തിന്റെ അതിരൂക്ഷമായ ബൗദ്ധിക ചോർച്ചയാണ്. ഈ ഒഴുക്ക് തുടർന്നാൽ, വൈകാതെ വയോധികർ ബാക്കിയാകുന്ന സംസ്ഥാനമായി കേരളം മാറുമെന്ന മുന്നറിയിപ്പുകൾ പല സാമൂഹിക-സാമ്പത്തിക വിദഗ്ധരും നൽകിക്കഴിഞ്ഞു.

തൊഴിലില്ലായ്മയെ വിറ്റ് കാശാക്കുന്ന
'പി.എസ്.സി വ്യവസായം'

കേരളത്തിൽ സർക്കാരിന് തൊഴിലവസരം സൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിയാതെ വരുമ്പോൾ, ഈ പ്രതിസന്ധിയിൽനിന്ന് ഏറ്റവും കൂടുതൽ ലാഭം കൊയ്യുന്നത് മറ്റൊരു വൻകിട വ്യവസായമാണ്- 'പി.എസ്.സി കോച്ചിംഗ് ഇൻഡസ്ട്രി'. തൊഴിലില്ലായ്മ എന്ന വലിയ സാമൂഹിക വിപത്തിനെ സമർത്ഥമായി ചൂഷണം ചെയ്ത് വിറ്റു കാശാക്കുന്ന സമാന്തര സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയായി ഈ വ്യവസായം ഇന്ന് അതിവേഗം മുന്നിലാണ്.

സർക്കാർ ജോലി എന്ന വലിയൊരു 'പ്രതീക്ഷ'യെയും 'സ്വപ്ന'ത്തെയുമാണ് ഈ വ്യവസായം വിറ്റഴിക്കുന്നത്. ഗ്രാമങ്ങളിലെ ചെറിയ വായനശാലകൾ മുതൽ നഗരങ്ങളിലെ ഹൈടെക് എ.സി (A/C) ക്ലാസ്സ്റൂമുകൾ, എഡ്-ടെക് കമ്പനികളുടെ നൂറുകണക്കിന് ലേണിംഗ് ആപ്പുകൾ, ടെലിഗ്രാം ഗ്രൂപ്പുകൾ, യൂട്യൂബ് ചാനലുകൾ, വലിയ റാങ്ക് ഫയൽ പ്രസാധകർ എന്നിവരെല്ലാമടങ്ങുന്ന കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ ഭീമൻ ബിസിനസ്സ് ശൃംഖലയാണിത്. സർക്കാർ വകുപ്പുകളിലേക്കുള്ള നിയമനങ്ങളും ഒഴിവുകളും ഓരോ വർഷവും കുറഞ്ഞുവരുമ്പോഴും, ഈ കോച്ചിംഗ് വ്യവസായം യാതൊരു തളർച്ചയുമില്ലാതെ അനുദിനം വളരുകയാണ് എന്നതാണ് ഏറ്റവും വലിയ വിരോധാഭാസം.

ലക്ഷക്കണക്കിന് ചെറുപ്പക്കാരാണ് തങ്ങളുടെ കുടുംബത്തിന്റെ പരിമിതമായ സമ്പാദ്യത്തിൽ നിന്ന് വലിയൊരു പങ്ക് ഫീസായി നൽകി, തങ്ങളുടെ യൗവനത്തിലെ ഏറ്റവും വിലപ്പെട്ട മൂന്നോ നാലോ വർഷങ്ങൾ ഈ കോച്ചിംഗ് സെന്ററുകളിൽ ചെലവഴിക്കുന്നത്. ഒരു പരീക്ഷയിൽ പരാജയപ്പെടുമ്പോൾ, "ഇത്രയും നാൾ പഠിച്ചതല്ലേ, ഒരല്പം കൂടി ശ്രമിച്ചാൽ അടുത്ത പരീക്ഷയിൽ ഉറപ്പായും റാങ്ക് ലിസ്റ്റിൽ വരാം" എന്ന പ്രലോഭനത്തിലും കോച്ചിംഗ് സെന്ററുകളുടെ പരസ്യവാചകങ്ങളിലും മയങ്ങി ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ വീണ്ടും വീണ്ടും ഫീസടച്ച് പഠനം തുടരുന്നു.

പി.എസ്.സി റാങ്ക് ലിസ്റ്റുകൾ റദ്ദാക്കപ്പെടുമ്പോഴും, നിയമനനിരോധനം വരുമ്പോഴും, പിൻവാതിൽ നിയമനങ്ങൾ നടക്കുമ്പോഴും നഷ്ടം സംഭവിക്കുന്നത് സ്വന്തം ജീവിതം ഹോമിക്കുന്ന ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾക്ക് മാത്രമാണ്. ഈ വ്യവസ്ഥിതിക്കുള്ളിൽ കുടുങ്ങിപ്പോകുന്ന ചെറുപ്പക്കാർക്ക്, വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം യാഥാർത്ഥ്യം തിരിച്ചറിഞ്ഞ് പുറത്തുവരുമ്പോഴേക്കും സ്വകാര്യമേഖലയിലേക്ക് കടക്കാനുള്ള പ്രായവും യോഗ്യതകളും നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടാകും. ചുരുക്കത്തിൽ, തൊഴിലില്ലായ്മ പരിഹരിക്കാൻ ബാധ്യസ്ഥരായ ഭരണകൂടത്തിന്റെ പരാജയമാണ്, ഇത്രയേറെ ചെറുപ്പക്കാരെ ചൂഷണം ചെയ്യുന്ന ഈ വലിയ വ്യവസായത്തിന് വളക്കൂറുള്ള മണ്ണൊരുക്കുന്നത്.

നഷ്ടപ്പെടാൻ ഇനി ഒന്നുമില്ലെന്നും, ഭരണകൂടത്തിന്റെ കെടുകാര്യസ്ഥത തങ്ങളുടെ യൗവനവും ഭാവിയുമാണ് കവർന്നെടുത്തതെന്നുമുള്ള തിരിച്ചറിവ് ഉദ്യോഗാർത്ഥികളുടെ നിസ്സഹായതയെ കടുത്ത രോഷത്തിലേക്കാണ് നയിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നത്. സി.ജെ.പി പോലെയുള്ള ശക്തമായ ജനകീയ-പൗരാവകാശ മുന്നേറ്റങ്ങളുടെ മാതൃകയിൽ, വഞ്ചിക്കപ്പെട്ട ഉദ്യോഗാർത്ഥികളും ബിരുദധാരികളും ഒന്നടങ്കം തെരുവിലിറങ്ങുന്ന കാലം കേരളത്തിൽ വിദൂരമല്ല. തങ്ങളെ കേവലം വോട്ട് ബാങ്കുകളായി കാണുന്ന രാഷ്ട്രീയ നേതൃത്വങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന വലിയ രാഷ്ട്രീയ- സാമൂഹിക ശക്തിയായി ഈ തൊഴിലില്ലാത്ത യുവത മാറും. ഒന്നുകിൽ അർഹതപ്പെട്ട തൊഴിലും സുതാര്യമായ നിയമനങ്ങളും ഉറപ്പാക്കി ഈ പ്രതിസന്ധിയെ നേരിടാൻ സർക്കാർ തയ്യാറാകണം; അല്ലെങ്കിൽ വിദ്യാസമ്പന്നരായ ഒരു തലമുറയുടെ ശക്തമായ പ്രക്ഷോഭത്തിന് കേരളം സാക്ഷ്യം വഹിക്കേണ്ടിവരും.