മലയാളിയുടെ
ജാനകിയും
ജാനകിയുടെ
മലയാളവും

തളിരിട്ട കിനാക്കൾ തൻ
താമര മാല വാങ്ങാൻ
വിളിച്ചിട്ടും വരുന്നില്ല
വിരുന്നുകാരൻ…
എന്നു തുടങ്ങുന്ന, പി. ഭാസ്കരൻ എം.എസ്. ബാബുരാജ് ടീമിന്റെ ഗാനം (സിനിമ: ‘മൂടുപടം’) എനിക്ക് പ്രിയപ്പെട്ട പാട്ടുകളിലൊന്നാണ്. കേവലാസ്വാദനത്തിനപ്പുറം ഈ പാട്ടിന്റെ സംഗീത ശില്പം ശ്രദ്ധിച്ചിട്ടുണ്ടോ?

ഇൻട്രൊ മുതൽ വളരെ പതിഞ്ഞാണ് ആ പാട്ട് ആരംഭിക്കുന്നത്. ഇൻട്രോയുടെ തുടർച്ചയായാണ് ഗായിക ‘തളിരിട്ട…’ എന്ന വരികളിൽ തുടങ്ങി മെല്ലെ ഉയരങ്ങളിലേക്കു പോകുന്നത്. ‘മധുരപ്രതീക്ഷതൻ മണിദീപം കൊളുത്തിയ…’ എന്ന വരിയിലെത്തുമ്പോഴേക്ക് ആരോഹണം അതിന്റെ പീക്കിലെത്തുകയും ‘മാനസപൂജയിനി ആർക്കു വേണ്ടി…’ എന്ന വരിയിലേക്ക് പൊടുന്നനെ പതിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് എത്ര കേട്ടാലും മതിവരില്ല.

ഈ ഗാനത്തിന് ജീവൻ നൽകിയ എസ്. ജാനകി എന്ന ഗായിക മലയാളിയല്ല എന്ന തിരിച്ചറിവ് ആദ്യകാലത്ത് എന്നെ അത്ഭുതപ്പെടുത്തിയിരുന്നു. ബാബുരാജിന്റെ വിരലുകളിൽ വരിഞ്ഞ കല്യാൺ, യമൻ രാഗങ്ങളുടെ മാന്തികതയ്ക്കൊപ്പം പി. ഭാസ്കരന്റെ കവിത തുളുമ്പുന്ന വരികളിലും ഗായികയുടെ സമർപ്പണം വശ്യമായിരുന്നു. പല ഭാഷകളിലായി 48,000 ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ച് തെന്നിന്ത്യയുടെ വാനമ്പാടിയായ എസ്. ജാനകി എന്ന ഗായികയെ മലയാളികൾ എങ്ങനെയാണ് ഓർക്കുക? ഉറപ്പായും മലയാളചലച്ചിത്രഗാനകലയുടെ ശബ്ദസംസ്കാരത്തിന് ഊടും പാവുമിട്ട കലാകാരി എന്നേ അവരെ അടയാളപ്പെടുത്താനാകൂ.

യഥാർഥത്തിൽ, മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ ചരിത്രം മലയാളികളുടെ മാത്രം ചരിത്രമല്ല; വിവിധ ഭാഷകളിൽനിന്ന് എത്തിയ അനേകം പ്രതിഭകളെ ഹൃദയപൂർവം സ്വീകരിക്കുകയും അവരെ സ്വന്തം കലാപാരമ്പര്യത്തിന്റെ ഭാഗമാക്കുകയും ചെയ്ത ഒരു വിശാല സാംസ്കാരിക ചരിത്രം കൂടിയാണ് അത്. പി. ലീല, പി. സുശീല, വാണിജയറാം, എസ്. പി. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യം, ഹരിഹരൻ, ശ്രേയ ഘോഷാൽ തുടങ്ങി നിരവധി ഇതരഭാഷാഗായകർ മലയാള ചലച്ചിത്രഗാനലോകത്തെ സമ്പന്നമാക്കിയിട്ടുണ്ട്. എന്നാൽ അവരിൽ ഏറ്റവും ആഴത്തിൽ മലയാളസംഗീതവുമായി ആത്മബന്ധം സ്ഥാപിക്കുകയും മലയാളികളുടെ കൂട്ടായ സംഗീതസ്മൃതിയുടെ അവിഭാജ്യഘടകമായി മാറുകയും ചെയ്ത കലാകാരിയാണ് എസ്. ജാനകി. ആ പശ്ചാത്തലത്തിൽ, എസ്. ജാനകിയുടെ സംഗീതജീവിതത്തെ കേന്ദ്രമാക്കി മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിലെ ഇതരഭാഷാഗായകരുടെ സാന്നിധ്യവും സ്വാധീനവും സാംസ്കാരിക പ്രാധാന്യവും ചരിത്രപരമായും സംഗീതശാസ്ത്രപരമായും വിലയിരുത്താനുള്ള ശ്രമമാണ് ഈ ലേഖനം.

ചരിത്രത്തിലെ
പാട്ടുകൾ, പാട്ടുകാർ

മലയാളചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ ചരിത്രം കേരളത്തിന്റെ നാടകസംഗീതപാരമ്പര്യത്തോടും ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രവ്യവസായത്തിന്റെ വികാസത്തോടും അഭേദ്യമായി ബന്ധപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. 1938-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ ബാലൻ എന്ന ആദ്യ മലയാളശബ്ദചിത്രത്തോടെയാണ് ചലച്ചിത്രഗാനങ്ങളുടെ ചരിത്രം ആരംഭിക്കുന്നതെങ്കിലും, ആദ്യകാല മലയാളസിനിമയുടെ നിർമ്മാണവും സംഗീതസംവിധാനവും പ്രധാനമായും കോയമ്പത്തൂർ, സേലം, മദ്രാസ് എന്നിവിടങ്ങളിലെ സ്റ്റുഡിയോകളെ ആശ്രയിച്ചായിരുന്നു. അതിനാൽത്തന്നെ ആദ്യകാല മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിൽ തമിഴ് നാടകസംഗീതത്തിന്റെയും കർണാടക സംഗീതത്തിന്റെയും ശക്തമായ സ്വാധീനം പ്രകടമായിരുന്നു.

1950-കളോടെ മലയാളസിനിമാസംഗീതം സ്വതന്ത്രമായ കലാസ്വത്വം കൈവരിക്കാൻ തുടങ്ങി. ബ്രദർ ലക്ഷ്മൺ, വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി, ജി. ദേവരാജൻ, എം.എസ്. ബാബുരാജ് തുടങ്ങിയ സംഗീതസംവിധായകർ കർണാടകസംഗീതം, ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതം, കേരളീയ നാടൻസംഗീതം എന്നിവയെ സമന്വയിപ്പിച്ച് മലയാളചലച്ചിത്രഗാനങ്ങൾക്ക് വ്യതിരിക്തമായ സംഗീതഭാഷ രൂപപ്പെടുത്തി. ഗാനരചനാരംഗത്ത് അഭയദേവ്, പി.ഭാസ്കരൻ, വയലാർ രാമവർമ്മ എന്നിവർ സാഹിത്യഗുണമുള്ള കാവ്യഭാഷയെ ചലച്ചിത്രഗാനങ്ങളിലേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.

ആലാപനരംഗത്ത് പി. ലീല, കമുകറ പുരുഷോത്തമൻ, കെ.പി.ഉദയഭാവനു, പി. സുശീല, എസ്. ജാനകി തുടങ്ങിയവർ ഭാഷാപരവും സംഗീതപരവുമായി ഉയർന്ന നിലവാരം സ്ഥാപിച്ചു. നാടകസംഗീതത്തിൽനിന്ന് സ്വതന്ത്രമായ ചലച്ചിത്രസംഗീതഭാഷയിലേക്കുള്ള ഈ പരിണാമം മലയാളസിനിമയുടെ സാംസ്കാരിക സ്വത്വരൂപീകരണത്തിലെ സുപ്രധാന ഘട്ടമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.

തെന്നിന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിലെ അസാധാരണ പ്രതിഭകളിലൊരാളായ എസ്. ജാനകിയുടെ മലയാളസിനിമയിലേക്കുള്ള പ്രവേശനം 1957-ൽ പുറത്തിറങ്ങിയ 'മിന്നുന്നതെല്ലാം പൊന്നല്ല' എന്ന ചിത്രത്തിലെ "ഇരുൾ മൂടുകയോ എൻ വാഴ്‌വിൽ..." എന്ന ഗാനത്തോടെയാണ്. ഈ ഗാനം എഴുതിയത് പി. എൻ. ദേവും സംഗീതം നൽകിയത് എസ്. എൻ. ചാമിയുമാണ്. ഒരു ഇതരഭാഷാഗായികയുടെ ആദ്യ ഗാനമെന്ന നിലയിൽ തുടങ്ങിയ ഈ യാത്ര വളരെ വേഗം മലയാളചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ അവിഭാജ്യഘടകമായി പരിണമിച്ചു. തെലുങ്ക് മാതൃഭാഷയായിരുന്നിട്ടും മലയാളഭാഷയുടെ ശബ്ദഘടന, ഉച്ചാരണസൂക്ഷ്മത, ഭാവവ്യഞ്ജനങ്ങൾ എന്നിവ അത്യപൂർവമായ കൃത്യതയോടെ സ്വാംശീകരിക്കാൻ ജാനകിക്കു സാധിച്ചു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവർ മലയാളഗാനങ്ങൾ ആലപിക്കുന്നുവെന്നതിലുപരി, മലയാളഭാഷയിൽ തന്നെ പാടുന്നുവെന്ന അനുഭവമാണ് ശ്രോതാക്കൾക്ക് ലഭിച്ചത്.

ഭാഷകളുടെ
അതിർത്തിലംഘനം

ഇന്ത്യൻ ചലച്ചിത്ര സംഗീതലോകത്ത് 'ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ വാനമ്പാടി' എന്ന് വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെടുന്ന ഇതിഹാസ ഗായികയാണ് 1938 ഏപ്രിൽ 23-ന് ആന്ധ്രാപ്രദേശിലെ ഗുണ്ടൂരിൽ ജനിച്ച എസ്. ജാനകി. ശാസ്ത്രീയസംഗീതത്തിൽ കാര്യമായ ഔദ്യോഗിക പരിശീലനം ലഭിച്ചിട്ടില്ലെങ്കിലും, ഭാവസാന്ദ്രമായ ആലാപന ശൈലിയും ശബ്ദമാധുര്യവും കൊണ്ട് അവർ സിനിമാലോകത്തിന്റെ നെറുകയിലെത്തി.

1957-ൽ 'വിധിയിൻ വിളയാട്ട്' എന്ന തമിഴ് സിനിമയിലൂടെ പിന്നണിഗാനരംഗത്ത് എത്തിയ അവർ, ആറു പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ട സംഗീത സപര്യയിൽ മലയാളം, തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ, ഹിന്ദി തുടങ്ങിയ വിവിധ ഭാഷകളിലായി 48,000-ത്തിലധികം ഗാനങ്ങൾ ആലപിച്ചു. അസാധാരണമായ ശബ്ദവിന്യാസത്തിലും ശ്വാസനിയന്ത്രണത്തിലും പുലർത്തിയ മികവ് ജാനകിയുടെ പാട്ടുകളെ സവിശേഷമാക്കിയപ്പോൾ, ഇളയരാജയും എസ്.പി. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യവുമൊത്തുള്ള അവരുടെ കൂട്ടുകെട്ട് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സിനിമാസംഗീതചരിത്രത്തിലെ സുവർണ്ണ കാലഘട്ടമായി മാറി.

കർണാടകസംഗീതത്തിന്റെ അടിത്തറയും സ്വാഭാവികമായ ഭാവാവിഷ്കാരശേഷിയും അപൂർവമായ ശബ്ദവൈവിധ്യവും ജാനകിയുടെ ആലാപനത്തെ വ്യത്യസ്തമാക്കി.

പ്രണയം, വിരഹം, ഭക്തി, മാതൃസ്നേഹം, നാടൻഭാവം, ശാസ്ത്രീയസംഗീതം, താരാട്ടുപാട്ട് തുടങ്ങി മനുഷ്യവികാരങ്ങളുടെ വിശാലമായ സ്പെക്ട്രം ഒരേ ശബ്ദത്തിൽ വിശ്വസനീയമായി അവതരിപ്പിക്കാൻ അവർക്കു കഴിഞ്ഞു. വി. ദക്ഷിണാമൂർത്തി, ജി. ദേവരാജൻ, എം.എസ്. ബാബുരാജ്, രവീന്ദ്രൻ, ജോൺസൺ, ഔസേപ്പച്ചൻ എം.ജി. രാധാകൃഷ്ണൻ തുടങ്ങി നിരവധി സംഗീതസംവിധായകരുടെ സംഗീതസങ്കൽപ്പങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ശബ്ദമായി അവർ മാറി. അതോടൊപ്പം പി. ഭാസ്കരൻ, വയലാർ, ഒ.എൻ.വി. യൂസുഫലി കേച്ചേരി തുടങ്ങിയ ഗാനരചയിതാക്കളുടെ കവിതാഭാഷയ്ക്ക് അവർ നൽകിയ സംഗീതജീവൻ മലയാളചലച്ചിത്രഗാനങ്ങളുടെ സൗന്ദര്യശാസ്ത്രത്തെ സമ്പന്നമാക്കി. പതിറ്റാണ്ടുകളോളം മലയാളികളുടെ ശ്രവണസംസ്കാരത്തെ സ്വാധീനിച്ച ജാനകി, ഒരു അതിഥിഗായിക എന്ന പരിധി മറികടന്ന് മലയാളികളുടെ സ്വന്തം "ജാനകിയമ്മ" എന്ന സ്നേഹവിളി നേടിയെടുക്കുകയായിരുന്നു. ഭാഷയുടെയും സംസ്കാരത്തിന്റെയും അതിരുകൾ സംഗീതത്തിന് ബാധകമല്ലെന്ന സാംസ്കാരികസത്യത്തിന്റെ ഏറ്റവും ഉജ്ജ്വലമായ ഉദാഹരണമാണ് എസ്. ജാനകിയുടെ മലയാളസംഗീതജീവിതം.

മലയാളചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിൽ എസ്. ജാനകിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ സംഭാവന അവരുടെ അസാധാരണമായ ഭാവഗാനശേഷി തന്നെയാണ്. ഒരു ഗായിക എന്നതിലുപരി, ഓരോ ഗാനത്തിന്റെയും വൈകാരിക അന്തരീക്ഷം ശബ്ദത്തിലൂടെ പുനഃസൃഷ്ടിക്കാൻ കഴിവുള്ള അപൂർവ കലാകാരിയായിരുന്നു അവർ. താരാട്ടുപാട്ടുകളിൽ മാതൃസ്നേഹത്തിന്റെ ആർദ്രതയും ശിശുലോകത്തിന്റെ നിഷ്കളങ്കതയും അവർ ശബ്ദത്തിൽ ആവിഷ്കരിച്ച രീതി മലയാളികൾ ഇന്നും സ്നേഹത്തോടെ ഓർക്കുന്നു. "ഉണ്ണിയാരാരിരോ..." പോലുള്ള ഗാനങ്ങളിൽ സംഗീതത്തിന്റെ മൃദുലതയും മാതൃവാത്സല്യത്തിന്റെ ഊഷ്മളതയും സമന്വയിക്കുന്ന അപൂർവമായ ആലാപനശൈലി കാണാം. അതേസമയം "നാഥാ നീ വരും കാലൊച്ച കേൾക്കാൻ..." പോലുള്ള പ്രണയഗാനങ്ങളിൽ പ്രണയത്തിന്റെ കാത്തിരിപ്പും ആത്മസമർപ്പണവും സൂക്ഷ്മമായ ഭാവവ്യതിയാനങ്ങളിലൂടെ അവർ ആവിഷ്കരിക്കുന്നു. വിരഹഗാനങ്ങളിൽ വേദനയെയും ഏകാന്തതയെയും അതിനാടകീയതയില്ലാതെ സ്വാഭാവികമായി അവതരിപ്പിക്കുന്ന കഴിവ് ജാനകിയുടെ ആലാപനത്തിന്റെ മറ്റൊരു സവിശേഷതയാണ്. ശബ്ദത്തിന്റെ തീവ്രതയേക്കാൾ അതിന്റെ ആന്തരികമായ വൈകാരിക ചലനങ്ങളെയാണ് അവർ കൂടുതൽ ആശ്രയിച്ചത്.

ശാസ്ത്രീയസംഗീതത്തെ ആധാരമാക്കിയ ഗാനങ്ങളിലും ജാനകി സമാനമായ മികവ് പുലർത്തി. പ്രശസ്തമായ ത്യാഗരാജകൃതികൾ എസ്. ജാനകിയുടെ ശബ്ദത്തിൽ ആൽബമായി പുറത്തുവന്നിട്ടുണ്ട്. കർണാടകസംഗീതത്തിന്റെ സങ്കീർണ്ണമായ രാഗഭാവവും ഗമകവിന്യാസങ്ങളും അനായാസമായി അവതരിപ്പിച്ച അവർ, ശാസ്ത്രീയസംഗീതവും ചലച്ചിത്രസംഗീതവും തമ്മിലുള്ള അകലം കുറയ്ക്കുന്നതിൽ ശ്രദ്ധേയ പങ്കുവഹിച്ചു. നാടൻപാട്ടുകൾ, ഭക്തിഗാനങ്ങൾ, കവിതാപ്രധാന ഗാനങ്ങൾ, ബാലഗാനങ്ങൾ, ഹാസ്യഗാനങ്ങൾ തുടങ്ങി വ്യത്യസ്ത സംഗീതവിഭാഗങ്ങളിൽ ഒരുപോലെ മികവ് തെളിയിച്ച ജാനകി, ഓരോ ഗാനത്തിന്റെയും കഥാപാത്രത്തിനും സാഹചര്യത്തിനും അനുയോജ്യമായി ശബ്ദത്തിന്റെ ആഴവും ഉച്ചാരണരീതിയും ഭാവവ്യാപ്തിയും മാറ്റിയെടുക്കുന്ന അസാധാരണമായ ആലാപനശേഷി പ്രകടിപ്പിച്ചു. ഈ ബഹുമുഖതയാണ് എസ്. ജാനകിയെ മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിലെ ഏറ്റവും വൈവിധ്യമാർന്ന ഭാവഗായികയെന്ന നിലയിൽ അനശ്വരയാക്കിയത്.

മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിൽ എസ്. ജാനകിയുടെ അസാധാരണമായ നേട്ടങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായത് അവരുടെ ഉച്ചാരണശുദ്ധി തന്നെയാണ്. തെലുങ്ക് മാതൃഭാഷയായിരുന്നിട്ടും മലയാളത്തിന്റെ ധ്വനിസംവിധാനത്തെ അതിന്റെ സൂക്ഷ്മതയോടെ സ്വായത്തമാക്കാൻ അവർക്കു കഴിഞ്ഞു. ദ്രാവിഡഭാഷകളിൽ പോലും താരതമ്യേന സങ്കീർണ്ണമായ ധ്വനിഘടനയുള്ള മലയാളത്തിലെ ഴ, ള, ണ, റ എന്നീ വ്യഞ്ജനങ്ങളും വിവിധ കൂട്ടക്ഷരങ്ങളും സന്ദർഭാനുസൃതമായ സ്വരദൈർഘ്യവും അവർ അതീവ കൃത്യതയോടെ ഉച്ചരിച്ചിരുന്നു. ഇതിന് പിന്നിൽ അസാധാരണമായ ഭാഷാബോധവും സംഗീതപരിശീലനവും മാത്രമല്ല, ഓരോ ഗാനത്തിന്റെയും വരികൾ ആവർത്തിച്ച് പഠിക്കുകയും ഗാനരചയിതാക്കളിൽനിന്നും സംഗീതസംവിധായകരിൽനിന്നും ഭാഷാപരമായ നിർദേശങ്ങൾ സ്വീകരിക്കുകയും ചെയ്ത കഠിനമായ തയ്യാറെടുപ്പും ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടുതന്നെ ജാനകിയുടെ മലയാളഗാനങ്ങളിൽ ഇതരഭാഷാസ്വാധീനം ശ്രോതാവിന് അപൂർവമായേ അനുഭവപ്പെടുന്നുള്ളൂ.

ഈ നേട്ടം മറ്റു ഇതരഭാഷാപിന്നണിഗായകരുടെ അനുഭവങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ കൂടുതൽ വ്യക്തമായി മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയും. പി. സുശീല, എസ്.പി. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യം, ഹരിഹരൻ, കാർത്തിക്, ശ്രേയ ഘോഷാൽ തുടങ്ങിയ പ്രതിഭാധനരായ ഗായകർ മലയാളത്തിൽ മികച്ച സംഭാവനകൾ നൽകിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ചില ഗാനങ്ങളിൽ മാതൃഭാഷയുടെ സ്വാധീനമുള്ള ഉച്ചാരണമാറ്റങ്ങൾ ഇടയ്ക്കിടെ ശ്രദ്ധിക്കപ്പെടാറുണ്ട്. ജാനകിയുടെ ഗാനങ്ങളിൽ ഇത്തരം വ്യതിയാനങ്ങൾ വളരെ അപൂർവമാണ്. അതിനാൽ അവർ മലയാളം പാടിയ ഇതരഭാഷാഗായിക എന്നതിലുപരി, മലയാളത്തിന്റെ ധ്വനിസൗന്ദര്യവും ഭാവസൂക്ഷ്മതയും ശബ്ദത്തിലൂടെ ആന്തരികമായി ഉൾക്കൊണ്ട ഒരു കലാകാരിയെന്ന നിലയിലാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. ഭാഷയുടെ തെളിഞ്ഞ ഉച്ചാരണവും സംഗീതത്തിലെ ഭാവാവിഷ്കാരവും പരസ്പരം പൂരകങ്ങളാണെന്ന് തെളിയിച്ച ഗായികയായിരുന്നു എസ്. ജാനകി; അതുകൊണ്ടുതന്നെ അവരുടെ ആലാപനങ്ങൾ ഇന്നും മലയാളപിന്നണിഗാനത്തിന്റെ ഉച്ചാരണമാതൃകകളായി കണക്കാക്കപ്പെടുന്നു.

യേശുദാസ്- ജാനകി:
അപൂർവ സംഗീതസഹവർത്തിത്വം

മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ സുവർണ്ണകാലത്തെ നിർവചിച്ച ഏറ്റവും മഹത്തായ സംഗീതസഹവർത്തിത്വങ്ങളിൽ ഒന്നാണ് കെ.ജെ. യേശുദാസ്- എസ്. ജാനകി കൂട്ടുകെട്ട്. 1960-കളുടെ അവസാനഘട്ടം മുതൽ നാലു പതിറ്റാണ്ടിലേറെ നീണ്ടുനിന്ന ഈ അപൂർവ സംഗീതയാത്ര മലയാളസിനിമയ്ക്ക് അനശ്വരമായ നൂറുകണക്കിന് യുഗ്മഗാനങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചു. ശബ്ദത്തിന്റെ സ്വരമാധുര്യം, ഭാവാവിഷ്കാരത്തിന്റെ ആഴം, ഉച്ചാരണത്തിലെ കൃത്യത, സംഗീതാനുസരണശേഷി എന്നിവയിൽ പരസ്പരം പൂരകങ്ങളായിരുന്ന ഈ രണ്ടു ഗായകരും മലയാളത്തിലെ ഡ്യുയറ്റ് ഗാനങ്ങൾക്ക് പുതിയൊരു സൗന്ദര്യശാസ്ത്രം രൂപപ്പെടുത്തി. യേശുദാസിന്റെ ഗാംഭീര്യവും ശാസ്ത്രീയസംഗീതപാരമ്പര്യവും ജാനകിയുടെ മൃദുലവും വൈകാരികവുമായ ശബ്ദപ്രകൃതിയുമായി ചേർന്നപ്പോൾ, ഓരോ ഗാനവും കേവലം രണ്ട് ശബ്ദങ്ങളുടെ സംഗമമല്ല, മറിച്ച് രണ്ട് കഥാപാത്രങ്ങളുടെ മനോലോകങ്ങൾ തമ്മിലുള്ള സംഗീതസംഭാഷണമായി മാറി.

ഈ ആലാപനരസതന്ത്രത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ സവിശേഷത പരസ്പരമത്സരമല്ല, മറിച്ച് പരസ്പരപൂരകത്വമായിരുന്നു. ഒരു ഗായകന്റെ ശബ്ദം മറ്റൊരാളുടെ ശബ്ദത്തെ മാസ്കു ചെയ്യാതെ, ഗാനത്തിന്റെ ഭാവത്തിനും സാഹചര്യത്തിനും അനുസൃതമായി ഇരുവരും സ്വരവും വികാരവും തുല്യമായി പങ്കിട്ടെടുത്തു. പ്രണയം, വിരഹം, ദാമ്പത്യസ്നേഹം, ഭക്തി, നാടൻഭാവം, ശാസ്ത്രീയ സംഗീതം എന്നിവയുൾപ്പെടെ വ്യത്യസ്ത സംഗീതവിഭാഗങ്ങളിൽ ഒരുപോലെ മികവ് തെളിയിച്ച ഈ കൂട്ടുകെട്ട് നിരവധി സംഗീതസംവിധായകരുടെ സൃഷ്ടികളെ അനശ്വരമാക്കി. മലയാളികളുടെ സംഗീതസ്മൃതിയിൽ ഇന്നും ജീവിക്കുന്ന അനേകം പ്രണയഗാനങ്ങളുടെയും ഭാവഗാനങ്ങളുടെയും ശാസ്ത്രീയസംഗീതാധിഷ്ഠിത കൃതികളുടെയും പിന്നിൽ ഈ ഇരട്ടശബ്ദങ്ങളുടെ അപൂർവ ഐക്യമുണ്ട്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ യേശുദാസ്–ജാനകി യുഗ്മഗാനങ്ങൾ മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിലെ ഒരു ചരിത്രഘട്ടത്തെ മാത്രം പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നതല്ല.

സ്ത്രീശബ്ദലോകം

മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ വികാസത്തിൽ എസ്. ജാനകിക്കൊപ്പം നിർണായക സംഭാവന നൽകിയ ഇതരഭാഷാഗായികമാരിൽ പി. സുശീല, വാണിജയറാം എന്നിവർക്ക് സവിശേഷ സ്ഥാനമുണ്ട്. പി. സുശീല തന്റെ അസാധാരണമായ സ്വരമാധുര്യവും ഭാവസൂക്ഷ്മതയുംകൊണ്ട് പ്രണയഗാനങ്ങൾക്കും വിരഹഗാനങ്ങൾക്കും കുടുംബവൈകാരികത നിറഞ്ഞ ഗാനങ്ങൾക്കും ഒരു പുതിയ സൗന്ദര്യഭാഷ സമ്മാനിച്ചു. മലയാളഭാഷയുടെ ഉച്ചാരണശൈലി ശ്രദ്ധാപൂർവം സ്വാംശീകരിച്ച അവർ, നിരവധി പതിറ്റാണ്ടുകളോളം മലയാളത്തിലെ ഏറ്റവും ജനപ്രിയ പിന്നണിഗായികമാരിൽ ഒരാളായി തുടർന്നു. മറുവശത്ത്, വാണി ജയറാം തന്റെ വിശാലമായ ശബ്ദപരിധിയും ശാസ്ത്രീയസംഗീതപരിജ്ഞാനവും കൊണ്ട് രാഗാധിഷ്ഠിതവും സങ്കീർണ്ണവുമായ സംഗീതസൃഷ്ടികൾക്ക് പ്രത്യേക ഭംഗി നൽകി. പ്രത്യേകിച്ച് ഉയർന്ന ശ്രുതികളിലും ഗമകസമ്പന്നമായ ആലാപനത്തിലും അവർ പ്രകടിപ്പിച്ച അനായാസത സംഗീതസംവിധായകർക്ക് പുതിയ പരീക്ഷണങ്ങൾക്ക് അവസരമൊരുക്കി.

ഈ ഗായികമാർ ഓരോരുത്തരും വ്യത്യസ്ത ശബ്ദസ്വഭാവങ്ങളും ആലാപനശൈലികളും പ്രതിനിധാനം ചെയ്തിരുന്നുവെങ്കിലും, അവരെ ഒന്നിപ്പിച്ച പ്രധാന ഘടകം മലയാളഭാഷയോടും മലയാളസംഗീതത്തോടും അവർ പുലർത്തിയ ആത്മാർത്ഥമായ സമർപ്പണമായിരുന്നു. ഇതരഭാഷക്കാരായിരുന്നിട്ടും ഭാഷയുടെ ധ്വനിസൗന്ദര്യത്തെയും കവിതാഭാവത്തെയും ആദരിച്ചുകൊണ്ട് അവർ സൃഷ്ടിച്ച ഗാനങ്ങൾ മലയാളികളുടെ സാംസ്കാരികസ്മൃതിയുടെ ഭാഗമായി മാറി. എസ്. ജാനകി, പി. ലീല, പി. സുശീല, വാണി ജയറാം എന്നിവരുടെ സംയുക്ത സംഭാവനകളാണ് ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മലയാളചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ സ്ത്രീശബ്ദലോകത്തെ സമ്പന്നമാക്കുകയും അതിന് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിൽ സവിശേഷവും കലാപരവുമായ വ്യക്തിത്വം നൽകുകയും ചെയ്തത്.

പുരുഷശബ്ദങ്ങൾ

മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ വികാസത്തിൽ ഇതരഭാഷാപുരുഷഗായകരുടെ സംഭാവനയും അതീവ ശ്രദ്ധേയമാണ്. മലയാളത്തിന്റെ സംഗീതപരിസരം പ്രാദേശിക പ്രതിഭകളിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങാതെ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംഗീതലോകത്തിലെ പ്രമുഖ ഗായകരെ സ്വീകരിക്കുകയും അവരുടെ ശബ്ദങ്ങളിലൂടെ കൂടുതൽ വൈവിധ്യവും സൗന്ദര്യവും ആർജിക്കുകയും ചെയ്തു. എ.എം. രാജ, പി. ബി. ശ്രീനിവാസ്, എസ്.പി. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യം, ഹരിഹരൻ എന്നിവരാണ് ഈ പാരമ്പര്യത്തിലെ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയരായ ഗായകർ. എ. എം. രാജയുടെ മൃദുലവും പ്രണയാത്മകവുമായ ശബ്ദം മലയാളത്തിലെ ആദ്യകാല പ്രണയഗാനങ്ങൾക്ക് സവിശേഷ ഭാവലോകം സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ, പി. ബി. ശ്രീനിവാസിന്റെ മധുരശബ്ദവും വ്യക്തമായ ഉച്ചാരണവും മലയാളത്തിലെ റൊമാന്റിക് ഗാനങ്ങൾക്ക് സവിശേഷമായ ചാരുത നൽകി.

തെലുങ്ക് മാതൃഭാഷക്കാരനായ എസ്. പി. ബാലസുബ്രഹ്മണ്യം തന്റെ വിശാലമായ ശബ്ദപരിധിയും വൈകാരിക ആലാപനശേഷിയുംകൊണ്ട് മലയാളത്തിൽ അനേകം അനശ്വരഗാനങ്ങൾ സമ്മാനിച്ചു. "താരാപഥം ചേതോഹരം..." പോലുള്ള ഗാനങ്ങളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ ശബ്ദം പ്രണയത്തിന്റെയും കാവ്യാത്മകതയുടെയും സംഗീതഭാവത്തെ അസാധാരണമായ തീവ്രതയോടെ അവതരിപ്പിക്കുന്നു. അതേസമയം, ഹിന്ദുസ്ഥാനി സംഗീതത്തിന്റെ സ്വാധീനമുള്ള മൃദുലമായ ശബ്ദശൈലിയിലൂടെ ഹരിഹരൻ മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന് പുതിയൊരു ശ്രവണാനുഭവം നൽകി. ബംഗാളി ഗായകരായ ശ്രേയ ഘോഷാൽ, പാതി നേപ്പാളിയായ ഉദിത്ത് നാരായണൻ, സോനു നിഗം എക്കാലത്തെയും മികച്ച ഇന്ത്യൻ ഗായികമാരായ ലതാമങ്കേഷ്കർ, ആശാ ബോസ്‍ലെ, സിദ് ശ്രീരാം, ശങ്കർ മഹാദേവൻ, മാനോ എന്ന നാഗൂർ ബാബു തുടങ്ങിയ ഗായകരെയും ഇവിടെ ഓർക്കേണ്ടതുണ്ട്.

ഈ ഗായകരുടെ സംഭാവനകൾ ഭാഷയുടെ അതിരുകൾക്കപ്പുറത്തേക്കുള്ള സംഗീതത്തിന്റെ സർവലൗകികസ്വഭാവത്തെയാണ് അടയാളപ്പെടുത്തുന്നത്. മലയാളത്തിന്റെ ധ്വനിസൗന്ദര്യത്തെയും കവിതാഭാഷയെയും ആദരിച്ചുകൊണ്ട് അവർ ഓരോരുത്തരും തങ്ങളുടെ വ്യക്തിഗത ആലാപനശൈലി നിലനിർത്തുകയും അതേസമയം മലയാളഗാനത്തിന്റെ ഭാവാത്മകതയെ ഉൾക്കൊള്ളുകയും ചെയ്തു. അതിനാൽ ഇതരഭാഷാ പുരുഷഗായകരുടെ സാന്നിധ്യം മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ ചരിത്രത്തിൽ ഒരു പൂരകഘടകമല്ല; മറിച്ച് അതിന്റെ കലാപരമായ വൈവിധ്യത്തെയും ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംഗീതസാംസ്കാരിക ഐക്യത്തെയും ശക്തിപ്പെടുത്തിയ നിർണായക സാന്നിധ്യമായാണ് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്.

സംഗീതസംവിധാനം എന്ന കല

മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിൽ ഇതരഭാഷാ ഗായകരുടെ അസാധാരണമായ വിജയത്തിനു പിന്നിൽ അവരുടെ വ്യക്തിപരമായ പ്രതിഭ മാത്രമല്ല, സംഗീതസംവിധായകരുടെ സൂക്ഷ്മമായ കലാബോധവും നിർണായകമായിരുന്നു.

ദക്ഷിണാമൂർത്തി, ദേവരാജൻ, എം.എസ്. ബാബുരാജ്, ജോൺസൺ, ഇളയരാജ തുടങ്ങിയ സംഗീതസംവിധായകർ ഗായകരുടെ ശബ്ദസ്വഭാവം, ശ്രുതിവ്യാപ്തി, ഭാവാവിഷ്കാരശേഷി, ഭാഷാപരമായ പരിമിതികൾ എന്നിവ സൂക്ഷ്മമായി തിരിച്ചറിഞ്ഞുകൊണ്ടാണ് സംഗീതസൃഷ്ടികൾ രൂപപ്പെടുത്തിയത്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ തമിഴ്, തെലുങ്ക്, ബംഗാളി, ഹിന്ദി തുടങ്ങിയ ഭാഷകൾ മാതൃഭാഷയായ ഗായകർ മലയാളത്തിൽ പാടിയ ഗാനങ്ങൾ വിവർത്തനം ചെയ്ത സംഗീതമെന്ന തോന്നൽ സൃഷ്ടിക്കാതെ, മലയാളത്തിന്റെ സാംസ്കാരിക- വൈകാരിക അനുഭവത്തിന്റെ ഭാഗമായിത്തന്നെ മാറി.

ഈ സംഗീതസംവിധായകർ ഗായകരുടെ ശബ്ദത്തിന് അനുയോജ്യമായ രാഗങ്ങളും ശ്രുതികളും ഗാനഘടനകളും തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നതിനൊപ്പം, മലയാളഭാഷയുടെ ഉച്ചാരണശുദ്ധിക്കും ഭാവപ്രകടനത്തിനും പ്രത്യേക പ്രാധാന്യം നൽകി. ആവശ്യമെങ്കിൽ ഗാനരചയിതാക്കളെയും ഭാഷാപണ്ഡിതരെയും ഉൾപ്പെടുത്തി ഉച്ചാരണപരിശീലനം നൽകുകയും റെക്കോർഡിങ്ങിനിടെ ഓരോ പദത്തിന്റെയും ധ്വനിസൂക്ഷ്മത ഉറപ്പാക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

ബാബുരാജ് ഹിന്ദുസ്താനി സംഗീതത്തിന്റെ മൃദുലതയെ ഇതരഭാഷാഗായകരുടെ ശബ്ദത്തിലൂടെ മലയാളത്തിനിണങ്ങുന്ന രീതിയിൽ പുനർസൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ, ദേവരാജനും ദക്ഷിണാമൂർത്തിയും കർണാടകസംഗീതത്തിന്റെയും കവിതാഭാവത്തിന്റെയും സമന്വയം സാക്ഷാത്കരിച്ചു. പിന്നീട് ശ്യാം, ഇളയരാജ, ജോൺസൺ എന്നിവർ ആധുനിക സംഗീതസംവിധാനരീതികളിലൂടെ ഇതരഭാഷാഗായകരുടെ ശബ്ദവൈവിധ്യത്തെ കൂടുതൽ സൃഷ്ടിപരമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തി. ഈ നിലയിൽ നോക്കുമ്പോൾ, മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിലെ ഇതരഭാഷാഗായകരുടെ വിജയചരിത്രം, മികച്ച ഗായകരുടെ ചരിത്രം മാത്രമല്ല; പ്രതിഭകളെ തിരിച്ചറിഞ്ഞ് അവയെ മലയാളസംഗീതത്തിന്റെ സ്വത്വവുമായി സമന്വയിപ്പിച്ച സംഗീതസംവിധായകരുടെ കലാദർശനത്തിന്റെ ചരിത്രം കൂടിയാണ്.

ഇതരഭാഷകളാൽ
സമ്പന്നമാകുന്ന
മലയാളം

21-ാം നൂറ്റാണ്ടിൽ മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതം ആഗോളവൽക്കരണത്തിന്റെയും സാങ്കേതികവികസനത്തിന്റെയും സ്വാധീനത്തിൽ പുതിയ സംഗീതഭാഷകൾ സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, ഇതരഭാഷാഗായകരുടെ സാന്നിധ്യവും കൂടുതൽ ശക്തമായി. അതേസമയം, മലയാളിഗായകർ തമിഴ്, തെലുങ്ക്, കന്നഡ തുടങ്ങിയ ഭാഷകളിൽ ശ്രദ്ധേയമായ സാന്നിധ്യമായി മാറിയത് ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സംഗീതവിനിമയത്തിന്റെ പരസ്പരസ്വഭാവത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്. ഈ തലമുറയിലെ ഗായകർ ശാസ്ത്രീയസംഗീതം, മെലഡി, ഫോക്, ഫ്യൂഷൻ, സമകാലിക പോപ്പ് ശൈലികൾ എന്നിവ ഒരുപോലെ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ കഴിയുന്ന വൈവിധ്യമാർന്ന സംഗീതപരിശീലനത്തിന്റെ പ്രതിനിധികളാണ്.

ഇവരിൽ ഏറ്റവും ശ്രദ്ധേയമായ സ്വീകാര്യത നേടിയത് ശ്രേയ ഘോഷാലാണ്. ബംഗാളി മാതൃഭാഷയായിരുന്നിട്ടും മലയാളഭാഷയുടെ ഉച്ചാരണശുദ്ധിയും ഭാവസൂക്ഷ്മതയും അവർ അസാധാരണമായ ആത്മാർത്ഥതയോടെ സ്വാംശീകരിച്ചു. പ്രണയഗാനങ്ങൾ, ഭക്തിഗാനങ്ങൾ, ശാസ്ത്രീയസംഗീതാധിഷ്ഠിത കൃതികൾ, ലളിതമെലഡികൾ തുടങ്ങി വൈവിധ്യമാർന്ന സംഗീതരൂപങ്ങളിൽ അവർ പ്രകടിപ്പിച്ച മികവ് മലയാളി ശ്രോതാക്കളുടെ ഹൃദയത്തിൽ പ്രത്യേക സ്ഥാനം നേടിക്കൊടുത്തു. സംസ്ഥാന ചലച്ചിത്രപുരസ്കാരങ്ങൾ ഉൾപ്പെടെ ലഭിച്ച അംഗീകാരങ്ങളും അവരുടെ ഗാനങ്ങൾക്ക് ലഭിച്ച ജനപ്രീതിയും മലയാളികൾ അവരെ ഇതരഭാഷാഗായികയായി കാണാതെ സ്വന്തം സംഗീതസംസ്കാരത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് സ്വീകരിച്ചതെന്ന് തെളിയിക്കുന്നു. ഇങ്ങനെ, സമകാലിക ഇതരഭാഷാഗായകരുടെ സാന്നിധ്യം മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിന്റെ സംഗീതലോകത്തെ കൂടുതൽ ബഹുസ്വരവും സർവഭാഷാസൗഹൃദപരവുമാക്കി മാറ്റുകയും, ഭാഷയുടെ അതിരുകൾക്കപ്പുറം സംഗീതം സാംസ്കാരിക ഐക്യത്തിന്റെ മാധ്യമമായി പ്രവർത്തിക്കുന്നുവെന്ന സത്യത്തെ വീണ്ടും ഉറപ്പിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.

മരിക്കാത്ത
ശബ്ദപൈതൃകം

എസ്. ജാനകിയുടെ വിടവാങ്ങൽ ഒരു ഗായികയുടെ ആലാപനയാത്രയുടെ സമാപനം മാത്രമല്ല, മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിലെ ഒരു മഹത്തായ ശബ്ദയുഗത്തിന്റെ പരിസമാപ്തി കൂടിയാണ്. പതിറ്റാണ്ടുകളോളം മലയാളികളുടെ വികാരജീവിതത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറിയ അവരുടെ ശബ്ദം സിനിമയിലെ കഥാപാത്രങ്ങൾക്ക് വെറും പശ്ചാത്തലഗാനമായിരുന്നില്ല, മറിച്ച് കഥാപാത്രത്തിന്റെ വ്യക്തിത്വവും വികാരലോകവും നിർമ്മിച്ച അഭിനയത്തിന്റെ മറ്റൊരു രൂപമായിരുന്നു. ശാരദ, ഷീല, ജയഭാരതി, ശോഭന തുടങ്ങി മലയാളസിനിമയിലെ അനേകം നായികമാർക്കു വേണ്ടി ജാനകിയമ്മ നൽകിയ ശബ്ദം അവരുടെ അഭിനയത്തിന്റെ സ്വാഭാവികമായ തുടർച്ചയായി അനുഭവപ്പെട്ടു. ഓരോ കഥാപാത്രത്തിന്റെയും പ്രായവും സാമൂഹികപശ്ചാത്തലവും മാനസികാവസ്ഥയും ശബ്ദത്തിലൂടെ പുനഃസൃഷ്ടിച്ച അവർ, പിന്നണിഗാനം എന്ന കലാരൂപത്തെ 'ശബ്ദാഭിനയം' എന്ന ഉയർന്ന കലാതലത്തിലേക്ക് ഉയർത്തി. കഥാപാത്രം കരയുമ്പോൾ ശബ്ദവും കരയുകയും, പ്രണയിക്കുമ്പോൾ ശബ്ദവും പ്രണയിക്കുകയും, മാതൃത്വം പ്രകടിപ്പിക്കുമ്പോൾ ശബ്ദവും മാതൃസ്നേഹത്തിന്റെ ഊഷ്മളത കൈവരിക്കുകയും ചെയ്തിരുന്നു.

എന്നാൽ ജാനകിയുടെ ഏറ്റവും വലിയ പൈതൃകം അവർ ആലപിച്ച ആയിരക്കണക്കിന് ഗാനങ്ങളിൽ മാത്രമല്ല. മലയാളഭാഷയെ സ്നേഹിക്കുകയും അതിന്റെ ഉച്ചാരണസൗന്ദര്യത്തെയും ഭാവസൂക്ഷ്മതയെയും ആദരിക്കുകയും ചെയ്ത കലാദർശനത്തിലാണ്. ആ പാരമ്പര്യമാണ് ഇന്നും പുതിയ തലമുറയിലെ ഇതരഭാഷാഗായകരെ മലയാളത്തിലേക്ക് ആകർഷിക്കുകയും, ഭാഷയുടെ അതിരുകൾക്കപ്പുറം സംഗീതം സാംസ്കാരികമായ ഒരു ഐക്യഭാഷയാണെന്ന തിരിച്ചറിവ് ശക്തിപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്യുന്നത്. മലയാള ചലച്ചിത്രസംഗീതത്തിൽ ഇതരഭാഷാഗായകരുടെ ചരിത്രം എസ്. ജാനകിയിലൂടെ അതിന്റെ ഏറ്റവും സമ്പൂർണമായ ആവിഷ്കാരം കണ്ടെത്തിയ ഒരു സാംസ്കാരികചരിത്രമാണ്. അവർ സൃഷ്ടിച്ച ശബ്ദപൈതൃകം എക്കാലവും മലയാളത്തിന്റെ സംഗീതസ്മൃതിയിൽ ജീവിക്കുമെന്ന് ഉറപ്പാണ്.