അമോൽ പലേക്കറുടെ ‘ദായ്റാ’യിൽ നിന്ന് മേഘ്ന ഗുൽസാറിന്റെ ‘ദായ്റ’യിലേക്ക്: നീതിയെക്കുറിച്ച് നീളുന്ന ചോദ്യങ്ങൾ

“God, help me. Save me.”

“The one you call out to doesn’t exist. If he does exist, he does not listen.

If he exists and hears you, he’s busy saving another.

In a world full of women,someone, somewhere is always crying for help.”

1996-ൽ അമോൽ പലേക്കർ സംവിധാനം ചെയ്ത ഹിന്ദി ചിത്രമായ ‘ദായ്റാ’യിലെ ഒരു സംഭാഷണം ഇംഗ്ലീഷ് സബ്‌ടൈറ്റിലുകളിൽ ഇങ്ങനെയാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. ദൈവത്തിന്റെ സാന്നിധ്യത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന നിരാശാഭരിതമായ വാക്കുകളായി ആദ്യം ഇവ തോന്നാമെങ്കിലും, സംഭാഷണം അവസാനിക്കുമ്പോൾ അതിന്റെ പരിഹാസം സമൂഹത്തിലേക്കുകൂടി നീളുന്നതാണ്. സ്ത്രീകൾക്ക് എന്തുകൊണ്ടാണ് വീണ്ടും വീണ്ടും സഹായത്തിനായി നിലവിളിക്കേണ്ടിവരുന്നത്? ആ നിലവിളി കേൾക്കാൻ ആരുമില്ലാത്തതെന്തുകൊണ്ട്? അവരെ സംരക്ഷിക്കേണ്ട ഉത്തരവാദിത്തം ആരുടേതാണ്? “സ്ത്രീകൾ നിറഞ്ഞ ഈ ലോകത്ത്, എവിടെയെങ്കിലും ഏതെങ്കിലുമൊരു സ്ത്രീ എപ്പോഴും സഹായത്തിനായി നിലവിളിക്കുന്നുണ്ടാകും.” ഒരു സ്ത്രീയുടെ ഒറ്റപ്പെട്ട ദുരനുഭവത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വാചകം മാത്രമല്ല ഇത്. ലോകത്തിന്റെ ഏതെങ്കിലും കോണിൽ ഒരു സ്ത്രീയുടെ നിലവിളി എപ്പോഴും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്ന സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യത്തെക്കുറിച്ചുള്ള വിമർശനം കൂടിയാണ്.

ഏതാണ്ട് മുപ്പത് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം, സമാനമായ പേരുമായി മറ്റൊരു സിനിമ പ്രേക്ഷകരിലേക്കെത്തുമ്പോൾ ഈ സംഭാഷണം വീണ്ടും പ്രസക്തമാകുന്നു. 2026-ൽ മേഘ്ന ഗുൽസാർ സംവിധാനം ചെയ്ത ‘ദായ്റ’യിൽ കരീന കപൂർ ഖാനും പൃഥ്വിരാജ് സുകുമാരനും പ്രധാന വേഷങ്ങളിലെത്തുന്നു. 1996-ലെ ചിത്രം ലൈംഗികാതിക്രമത്തിന് ഇരയാകുന്ന ഒരു യുവതിയുടെ അതിജീവനത്തിലൂടെയും ലിംഗപരമായ ചട്ടക്കൂടുകളിലൂടെയും സഞ്ചരിക്കുമ്പോൾ, പുതിയ ചിത്രം സ്ത്രീക്കെതിരായ അതിക്രമത്തിനുശേഷം നീതിയും നിയമവ്യവസ്ഥയും എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്ന ചോദ്യമാണ് മുന്നോട്ടുവയ്ക്കുന്നത്. രണ്ട് സിനിമകളുടെയും കഥാതന്തുക്കൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. എന്നാൽ സ്ത്രീയുടെ സുരക്ഷ, അതിക്രമത്തോടുള്ള സമൂഹത്തിന്റെ പ്രതികരണം, നീതി ഉറപ്പാക്കേണ്ട സംവിധാനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം എന്നിവയിലൂടെ അവയെ ചേർത്തുവായിക്കാം. ഒരേ പേരിന്റെ കൗതുകത്തിനപ്പുറം, മുപ്പത് വർഷങ്ങളുടെ അകലത്തിൽ ഈ സിനിമകൾ തമ്മിൽ സംവാദം സാധ്യമാക്കുന്നത് അവ ഉയർത്തുന്ന ചോദ്യങ്ങളിലൂടെയാണ്.

അതിജീവനത്തിന് ഒരു വേഷം ആവശ്യമായി വരുമ്പോൾ

1996-ലെ ‘ദായ്റാ’യുടെ കഥ തുടങ്ങുന്നത് വിവാഹത്തിന്റെ തലേന്ന് തട്ടിക്കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്ന ഒരു ഗ്രാമീണ യുവതിയിലൂടെയാണ്. വേശ്യാവൃത്തിയിലേക്ക് തള്ളിവിടപ്പെടുന്ന അവൾ അവിടെനിന്ന് രക്ഷപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ രക്ഷപ്പെടുന്നതോടെ അപകടങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നില്ല. നദീതീരത്തെത്തുന്ന അവൾ അവിടെ കണ്ടുമുട്ടുന്ന സ്ത്രീയുടെ വേഷമണിഞ്ഞ ഒരു നാടോടി കലാകാരനോട് തന്നെ രക്ഷിക്കണമെന്ന് അഭ്യർഥിക്കുന്നു. അയാൾ അവളെ സഹായിക്കുന്നില്ല. തുടർന്ന് ഒറ്റയ്ക്ക് യാത്ര തുടരുന്ന യുവതി ഒരു സംഘം പുരുഷന്മാരുടെ ലൈംഗികാതിക്രമത്തിന് ഇരയാകുന്നു.

പിന്നീട് ആ കലാകാരൻ അവളുടെ ജീവിതത്തിലേക്ക് വീണ്ടും കടന്നുവരുകയും അവളെ കൂടെക്കൂട്ടുകയും ചെയ്യുന്നു. സുരക്ഷിതമായി സഞ്ചരിക്കാൻ പുരുഷവേഷം സ്വീകരിക്കേണ്ടിവരുന്ന അവൾ, സ്വന്തം രൂപം മാറ്റുന്നതിലൂടെ അപകടങ്ങളിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. നിർമ്മൽ പാണ്ഡെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന കലാകാരൻ സ്ത്രീകളുടെ വേഷമണിഞ്ഞ് നാടോടി കലാപ്രകടനങ്ങൾ നടത്തി ജീവിക്കുന്നയാളാണ്. സൊണാലി കുൽക്കർണി അവതരിപ്പിക്കുന്ന യുവതിയാകട്ടെ, അതിക്രമത്തിനുശേഷം പുരുഷവേഷം സ്വീകരിക്കുന്നു. ഒരാൾക്ക് സ്ത്രീയുടെ വേഷം കലാപ്രകടനത്തിന്റെയും സ്വത്വത്തിന്റെയും ഭാഗമാകുമ്പോൾ, മറ്റൊരാൾക്ക് പുരുഷവേഷം സുരക്ഷിതമായി ജീവിക്കാനുള്ള മാർഗമായി മാറുന്നു.

ഇവിടെ വേഷം വസ്ത്രത്തിന്റെ മാത്രം പ്രശ്നമല്ല. ഒരു സ്ത്രീയായി ജീവിക്കുമ്പോൾ നേരിടേണ്ടിവരുന്ന അപകടങ്ങളിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ അവൾക്ക് സ്വന്തം ദൃശ്യമായ സ്വത്വം മാറ്റേണ്ടിവരുന്നു. മറുവശത്ത്, സ്ത്രീയുടെ വേഷമണിഞ്ഞ് ജീവിക്കുന്ന പുരുഷനെ സമൂഹം സംശയത്തോടെയും പരിഹാസത്തോടെയും കാണുന്നു. സ്ത്രീത്വവും പുരുഷത്വവും എങ്ങനെയായിരിക്കണം എന്ന സമൂഹത്തിന്റെ ധാരണകൾ ഇരുവരുടെയും ജീവിതത്തെ വ്യത്യസ്ത രീതികളിൽ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. യുവതി പുരുഷവേഷം സ്വീകരിക്കുമ്പോൾ അവളുടെ സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തിലും സാമൂഹിക ഇടപെടലുകളിലും മാറ്റമുണ്ടാകുന്നു. മുമ്പ് ഭയത്തോടെയും ജാഗ്രതയോടെയും സമീപിക്കേണ്ടിവന്ന ഇടങ്ങളിലൂടെ അവൾക്ക് കൂടുതൽ സ്വാതന്ത്ര്യത്തോടെ സഞ്ചരിക്കാനാകുന്നു. ഒരേ വ്യക്തിക്ക് വേഷം മാറുന്നതിലൂടെ ലഭിക്കുന്ന വ്യത്യസ്തമായ പരിഗണന ഒരു ചോദ്യമുയർത്തുന്നു. ഒരു സ്ത്രീക്ക് സുരക്ഷിതമായി ജീവിക്കാൻ പുരുഷനായി തോന്നിക്കേണ്ടിവരുന്നുവെങ്കിൽ, പ്രശ്നം അവളുടെ വേഷത്തിലാണോ, അതോ അവളെ അപകടത്തിലാക്കുന്ന സാമൂഹിക മനോഭാവത്തിലാണോ?

യുവതിയും കലാകാരനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധവും പരിചിതമായ പ്രണയകഥകളുടെ വഴികളിലൂടെ മാത്രം സഞ്ചരിക്കുന്നില്ല. പ്രണയം, ലൈംഗികത, വ്യക്തിത്വം, ഒരാളുടെ സ്വത്വത്തെ മറ്റൊരാൾ അംഗീകരിക്കുക എന്നിവയെല്ലാം ആ ബന്ധത്തിന്റെ ഭാഗമായി മാറുന്നു. സമൂഹം നിർവചിച്ച സ്ത്രീ-പുരുഷ വേഷങ്ങൾക്കുള്ളിൽ ഒതുങ്ങാത്ത ഈ രണ്ട് മനുഷ്യർക്കും പരസ്പരം മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ഇടം ലഭിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും പുറംലോകത്തിന്റെ അംഗീകാരം എളുപ്പത്തിൽ ലഭിക്കുന്നില്ല.

യുവതി സ്വന്തം ഗ്രാമത്തിലേക്ക് മടങ്ങിയെത്തുമ്പോഴും അവൾക്ക് പ്രതീക്ഷിച്ച സ്വീകരണം ലഭിക്കുന്നില്ല. അതിക്രമത്തിന് ഇരയായതിന്റെ പേരിൽ അവളെ സംശയത്തോടെ കാണുകയും അവളുടെ അനുഭവത്തിന്റെ ഉത്തരവാദിത്തം അവളുടെമേൽതന്നെ ചുമത്തുകയും ചെയ്യുന്ന മനോഭാവമാണ് അവിടെ പ്രത്യക്ഷമാകുന്നത്. അവളെ ആക്രമിച്ചവരുടെ കുറ്റത്തേക്കാൾ അവളുടെ ‘ശുദ്ധി’യും സാമൂഹിക അംഗീകാരവുമാണ് ചർച്ചയാകുന്നത്. അതിജീവിച്ച സ്ത്രീയെ ചേർത്തുപിടിക്കേണ്ട ഇടങ്ങളിൽനിന്നുപോലും അവൾ പുറത്താക്കപ്പെടുന്നു. ഇതിലൂടെ സിനിമ ലൈംഗികാതിക്രമത്തെ ശരീരത്തിനുമേലുള്ള ആക്രമണമായി മാത്രം കാണുന്നില്ല. അതിനുശേഷം കുടുംബത്തിലും സമൂഹത്തിലും സ്ത്രീ നേരിടേണ്ടിവരുന്ന അവഗണനയെയും തുറന്നുകാട്ടുന്നു. അതിക്രമം ചെയ്തവരുടെ കുറ്റത്തേക്കാൾ അതിജീവിച്ച സ്ത്രീയുടെ ജീവിതം ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നിടത്ത് സമൂഹത്തിന്റെ ഇരട്ടത്താപ്പ് വെളിപ്പെടുന്നു.

യുവതിയും കലാകാരനും തമ്മിലുള്ള ബന്ധം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ മറ്റൊരു അർഥം നേടുന്നു. പരസ്പരം മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്ന രണ്ട് മനുഷ്യർക്ക് പുറംലോകം നിശ്ചയിച്ച തിരിച്ചറിവുകളേക്കാൾ വലുതാണ് അവരുടെ വ്യക്തിത്വം. എങ്കിലും അവരുടെ ജീവിതം ദുരന്തങ്ങളിൽനിന്ന് പൂർണമായി മോചിതമാകുന്നില്ല. സ്വന്തം സ്വത്വം ഭയമില്ലാതെ ജീവിക്കാനുള്ള അവകാശമായി കാണുന്ന സിനിമ, അതിനായി സമൂഹത്തിന്റെ മുൻവിധികളോട് ഏറ്റുമുട്ടേണ്ടിവരുന്ന മനുഷ്യരുടെ ദുരവസ്ഥയിലേക്കാണ് നോക്കുന്നത്. തുടക്കത്തിലെ സംഭാഷണം ഈ പശ്ചാത്തലത്തിൽ കേൾക്കുമ്പോൾ, അത് ഒരു സ്ത്രീയുടെ ഭയത്തിന്റെ പ്രകടനം മാത്രമല്ലെന്നും സ്ത്രീയെ സംരക്ഷിക്കേണ്ട സമൂഹത്തിന്റെ പരാജയത്തെക്കുറിച്ചുള്ള പരിഹാസമാണെന്നും വ്യക്തമാകുന്നു.

നിലവിളിയിൽനിന്ന് നീതിയിലേക്കുള്ള ചോദ്യം

2026-ലെ ‘ദായ്റ’യിൽ ഈ ചോദ്യങ്ങൾ മറ്റൊരു പശ്ചാത്തലത്തിലാണ് ഉയരുന്നത്. രാഗിണി പൂജാരി എന്ന യുവതിയെ കാണാതാകുന്നതോടെയാണ് കഥ മുന്നോട്ടുപോകുന്നത്. അവളുടെ അമ്മ പാർവതിയും സഹോദരൻ കബീറും പോലീസിനെ സമീപിച്ചിട്ടും തുടക്കത്തിൽ പരാതിക്ക് ആവശ്യമായ ഗൗരവം ലഭിക്കുന്നില്ല. ഒരു പോലീസ് സ്റ്റേഷനിൽനിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്ക് പോകേണ്ടിവരുന്ന കുടുംബം കാലതാമസവും അലംഭാവവും നേരിടുന്നു. അടുത്ത ദിവസം രാഗിണിയുടെ കത്തിക്കരിഞ്ഞ മൃതദേഹം കണ്ടെത്തുന്നതോടെ സംഭവം വലിയ പൊതുശ്രദ്ധ നേടുന്നു.

കേസ് അന്വേഷിക്കുന്ന ഡി.സി.പി. രമൻ കുമാർ തന്റെ സംഘത്തോടൊപ്പം നാല് പ്രതികളെ പിടികൂടുന്നു. എന്നാൽ പ്രതികളെ കോടതിയിൽ ഹാജരാക്കുന്നതിനു മുമ്പ് അവർ പോലീസ് ഏറ്റുമുട്ടലിൽ കൊല്ലപ്പെടുന്നു. പ്രതികൾ രക്ഷപ്പെടാൻ ശ്രമിച്ചതിനെത്തുടർന്നാണ് വെടിവെപ്പുണ്ടായതെന്നാണ് പോലീസിന്റെ വിശദീകരണം. എന്നാൽ ഏറ്റുമുട്ടൽ യഥാർഥമായിരുന്നോ, അതോ നിയമത്തിന് പുറത്തുള്ള കൊലപാതകത്തെ ന്യായീകരിക്കാൻ സൃഷ്ടിച്ച കഥയാണോ എന്ന സംശയം ഉയരുന്നു. പ്രതികളുടെ മരണം പൊതുജനങ്ങളിൽ ഒരു വിഭാഗം ആഘോഷിക്കുമ്പോൾ, മറ്റൊരു വിഭാഗം പോലീസിന്റെ നടപടിയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു.

ഈ ഏറ്റുമുട്ടലിനെക്കുറിച്ച് അന്വേഷിക്കാനുള്ള ചുമതലയുമായാണ് കരീന കപൂർ ഖാൻ അവതരിപ്പിക്കുന്ന ഡി.സി.പി. അജൂനി കോഹ്‌ലി എത്തുന്നത്. ആഭ്യന്തര ജാഗ്രതാ വിഭാഗത്തിന്റെ ഭാഗമായി പ്രവർത്തിക്കുന്ന അവൾ, രമൻ കുമാറിന്റെയും സംഘത്തിന്റെയും നടപടികളെ പുനഃപരിശോധിക്കുന്നു. സംഭവങ്ങൾ എങ്ങനെയാണ് നടന്നത്, പോലീസ് നൽകുന്ന വിശദീകരണത്തിൽ വൈരുധ്യങ്ങളുണ്ടോ, നിയമപരമായ നടപടികൾ പാലിക്കപ്പെട്ടിട്ടുണ്ടോ എന്നിങ്ങനെയുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ അന്വേഷണത്തിന്റെ ഭാഗമാകുന്നു.

രമൻ കുമാറും അജൂനിയും ഒരേ കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ ഭീകരതയെ നേരിടുന്നവരാണ്. എന്നാൽ നീതി എന്താണെന്നും അത് എങ്ങനെ നടപ്പാക്കണമെന്നും സംബന്ധിച്ച അവരുടെ നിലപാടുകൾ വ്യത്യസ്തമാണ്. രമനെ സംബന്ധിച്ചിടത്തോളം, ഒരു സ്ത്രീ ക്രൂരമായി ആക്രമിക്കപ്പെടുകയും കൊല്ലപ്പെടുകയും ചെയ്തശേഷം നീതി വൈകുന്നത് സംവിധാനത്തിന്റെ പരാജയമാണ്. കുറ്റവാളികൾക്ക് ശിക്ഷ ലഭിക്കാൻ നീണ്ട നടപടിക്രമങ്ങൾ കാത്തിരിക്കേണ്ടിവരുമ്പോൾ ജനങ്ങളുടെ വിശ്വാസം തകരുന്നതായും നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ പരിമിതികൾ വെളിവാകുന്നതായും അയാൾ കാണുന്നു. എന്നാൽ അജൂനി മറ്റൊരു ചോദ്യമാണ് ഉയർത്തുന്നത്. നിയമം നടപ്പാക്കേണ്ടവർതന്നെ നിയമത്തിന്റെ പരിധി മറികടന്നാൽ, അതിനെ നീതി എന്നു വിളിക്കാനാകുമോ? കുറ്റാരോപിതരെ വിചാരണ ചെയ്യാതെ കൊലപ്പെടുത്തുന്നത് നീതിന്യായവ്യവസ്ഥയുടെ അടിസ്ഥാനതത്വങ്ങളെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നില്ലേ? ഒരു കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ ഭീകരത മറ്റൊരു നിയമലംഘനത്തിന് ന്യായീകരണമാകുമോ?

ഈ രണ്ട് പോലീസ് ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും നിലപാടുകൾക്കിടയിലാണ് സിനിമയുടെ പ്രധാന സംഘർഷം രൂപപ്പെടുന്നത്. ഒരാൾക്ക് വേഗത്തിലുള്ള ശിക്ഷയാണ് നീതിയോടുള്ള പ്രതിബദ്ധതയായി തോന്നുന്നത്. മറ്റൊരാൾക്ക് നിയമത്തിന്റെ നടപടിക്രമങ്ങൾ പാലിക്കുക എന്നതാണ് നീതിയുടെ അടിസ്ഥാനവ്യവസ്ഥ. നീതി വൈകുന്നതിനെക്കുറിച്ചുള്ള ജനങ്ങളുടെ നിരാശയും ആ നിരാശയുടെ പേരിൽ നിയമത്തിന് പുറത്തുള്ള നടപടികളെ ആഘോഷിക്കുന്നതിലെ അപകടവും ഒരുമിച്ച് ഇവിടെ പരിശോധിക്കപ്പെടുന്നു. എന്നാൽ ഈ ചർച്ചയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ രാഗിണിയുടെ ജീവിതവും മരണവുമുണ്ട്. അവളുടെ കുടുംബം സഹായം തേടിയെത്തിയപ്പോൾ സംവിധാനങ്ങൾ കൂടുതൽ ഗൗരവത്തോടെ പ്രവർത്തിച്ചിരുന്നെങ്കിൽ എന്ത് സംഭവിക്കുമായിരുന്നു? അവളെ കാണാതായ വിവരം സമയബന്ധിതമായി കൈകാര്യം ചെയ്തിരുന്നെങ്കിൽ അന്വേഷണം മറ്റൊരു വഴിയിലേക്ക് നീങ്ങുമായിരുന്നോ? ഈ ചോദ്യങ്ങൾ ഏറ്റുമുട്ടലിനുശേഷമുള്ള അന്വേഷണത്തിൽ മാത്രം ഒതുങ്ങുന്നില്ല. സ്ത്രീകൾ അപകടത്തിലാണെന്ന സൂചന ലഭിക്കുമ്പോൾ അവരെ സംരക്ഷിക്കേണ്ട സംവിധാനങ്ങൾ എത്രത്തോളം ഉത്തരവാദിത്തത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കുന്നു എന്നതിലേക്കാണ് അവ നീളുന്നത്.

പ്രതികൾ കൊല്ലപ്പെട്ടുവെന്ന വാർത്ത ആഘോഷിക്കുന്നവർക്ക് അത് നീതി നടപ്പായതുപോലെ തോന്നാം. എന്നാൽ ഒരു ഏറ്റുമുട്ടൽ നടന്നുവെന്നതുകൊണ്ടുമാത്രം നീതിന്യായപ്രക്രിയയുമായി ബന്ധപ്പെട്ട ചോദ്യങ്ങൾ അവസാനിക്കുന്നില്ല. കുറ്റം തെളിയിക്കുക, തെളിവുകൾ പരിശോധിക്കുക, നിയമപരമായ വിചാരണ ഉറപ്പാക്കുക, സംഭവത്തിന്റെ യഥാർഥ സാഹചര്യങ്ങൾ പുറത്തുകൊണ്ടുവരുക എന്നിവയെല്ലാം നീതിയുടെ ഭാഗമാണ്. നിയമം നടപ്പാക്കേണ്ട സംവിധാനങ്ങൾതന്നെ അതിന്റെ പരിധികൾ മറികടന്നാൽ, ആ പ്രവൃത്തിയെ നിയന്ത്രിക്കേണ്ടത് ആരാണ് എന്ന ചോദ്യവും ഇവിടെ ഉയരുന്നു.

അജൂനിയുടെ അന്വേഷണം രമന്റെ നടപടിയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നത് കുറ്റകൃത്യത്തിന്റെ ഗൗരവം നിഷേധിച്ചുകൊണ്ടല്ല. കുറ്റാരോപിതർ എത്ര ക്രൂരമായ കുറ്റം ചെയ്തവരാണെന്ന് കരുതപ്പെട്ടാലും നിയമം പാലിക്കപ്പെടേണ്ടതുണ്ടെന്ന നിലപാടിലാണ് അവൾ ഉറച്ചുനിൽക്കുന്നത്. ഒരു സ്ത്രീക്ക് നീതി ലഭിക്കണമെന്ന ആവശ്യവും നിയമം ലംഘിക്കപ്പെടരുതെന്ന ആവശ്യവും പരസ്പരം വിരുദ്ധമാകേണ്ടതില്ലെന്ന് സിനിമയിലെ സംഘർഷം വ്യക്തമാക്കുന്നു. അതേസമയം, രാഗിണിയുടെ അനുഭവം മറ്റുള്ളവരുടെ ധാർമികവും നിയമപരവുമായ തർക്കങ്ങൾക്ക് പശ്ചാത്തലമായി ചുരുങ്ങാനുള്ള സാധ്യതയും സിനിമ മുന്നോട്ടുവെയ്ക്കുന്നു. പ്രതികൾ കുറ്റക്കാരാണോ, ഏറ്റുമുട്ടൽ യഥാർഥമാണോ, പോലീസ് ശരിയാണോ തെറ്റാണോ എന്ന ചർച്ചകളിലേക്ക് ശ്രദ്ധ മാറുമ്പോൾ അതിക്രമത്തിന് ഇരയായ സ്ത്രീയുടെ ജീവിതവും അവളുടെ കുടുംബം നേരിട്ട വേദനയും മറവിയിലാകുന്നില്ലേ? സ്ത്രീയുടെ മരണമാണ് ഈ സംഭവവികാസങ്ങൾക്ക് തുടക്കമിട്ടത്. എന്നിട്ടും അവളുടെ കഥ പലപ്പോഴും മറ്റുള്ളവരുടെ വാദപ്രതിവാദങ്ങളിൽ പിന്നിലാകുന്നു.

ഒരേ പേര്, വ്യത്യസ്ത കാലങ്ങൾ, തുടരുന്ന രാഷ്ട്രീയം

‘ദായ്റാ’, ‘ദായ്റ’ എന്നീ പേരുകളുടെ അർഥം വൃത്തം, പരിധി, അതിർവരമ്പ് എന്നൊക്കെയാണ്. ഈ അർഥം രണ്ട് സിനിമകളെയും ചേർത്തുവായിക്കാൻ സഹായിക്കുന്നു. 1996-ലെ സിനിമയിൽ ഈ അതിരുകൾ പ്രധാനമായും സമൂഹം മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തിനുമേൽ വരയ്ക്കുന്ന രേഖകളാണ്. സ്ത്രീ എങ്ങനെ ജീവിക്കണം, പുരുഷൻ എങ്ങനെയായിരിക്കണം, അതിക്രമത്തിന് ഇരയായ സ്ത്രീയെ സമൂഹം എങ്ങനെ കാണണം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ധാരണകൾ കഥാപാത്രങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്നു. 2026-ലെ സിനിമയിൽ അതേ അർഥം നിയമത്തിന്റെയും അധികാരത്തിന്റെയും പരിധികളിലേക്ക് വികസിക്കുന്നു. കുറ്റവാളികളെ ശിക്ഷിക്കാനുള്ള അധികാരത്തിന് അതിരുകളുണ്ടോ? നീതിക്കുവേണ്ടിയുള്ള നടപടികൾ നിയമത്തിന്റെ പരിധി കടക്കാമോ? അധികാരം കൈവശമുള്ളവർക്ക് ആ പരിധി സ്വയം നിശ്ചയിക്കാനാകുമോ?

അങ്ങനെ നോക്കുമ്പോൾ, ആദ്യ സിനിമയിൽ മനുഷ്യരെ ചുറ്റിവരിയുന്ന സാമൂഹിക അതിരുകളാണ് പ്രധാനമാകുന്നതെങ്കിൽ, രണ്ടാമത്തേതിൽ നീതിയും അധികാരവും തമ്മിലുള്ള അതിർവരമ്പുകളാണ് ചർച്ചയാകുന്നത്. ഒരു സിനിമയിൽ അതിജീവനത്തിനായി വേഷം മാറേണ്ടിവരുന്ന യുവതി സമൂഹം നിശ്ചയിച്ച ലിംഗപരമായ പരിധികളെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു. മറ്റൊന്നിൽ നിയമവ്യവസ്ഥയുടെ പരിധി ലംഘിക്കപ്പെട്ടോ എന്ന അന്വേഷണത്തിലൂടെ നീതി നടപ്പാക്കുന്ന രീതിയെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു. പേരിന്റെ അർഥം രണ്ട് സിനിമകളിലും ഒരേപോലെ പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നില്ലെങ്കിലും, മനുഷ്യരുടെ ജീവിതത്തെ നിയന്ത്രിക്കുന്ന അതിരുകൾ ആരാണ് നിശ്ചയിക്കുന്നത്, അവ ലംഘിക്കപ്പെടുമ്പോൾ അതിന്റെ വില നൽകേണ്ടിവരുന്നത് ആർക്കാണ് എന്ന ചോദ്യത്തിലൂടെ അവ തമ്മിൽ ബന്ധപ്പെടുന്നു.

1996-ലെ ‘ദായ്റാ’യിലെ യുവതിയും 2026-ലെ ‘ദായ്റ’യിലെ രാഗിണിയും വ്യത്യസ്തമായ കഥാലോകങ്ങളിൽ ജീവിക്കുന്ന കഥാപാത്രങ്ങളാണ്. ഒരാൾ അതിക്രമത്തിനുശേഷം സ്വന്തം ജീവിതം തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു. മറ്റൊരാളുടെ ജീവിതം ക്രൂരമായ അതിക്രമത്തിൽ അവസാനിക്കുന്നു; അവളുടെ മരണത്തിനുശേഷം നീതിയെക്കുറിച്ചുള്ള വലിയൊരു തർക്കം രൂപപ്പെടുന്നു. ഇവരുടെ അനുഭവങ്ങളെ ഒരുപോലെയാക്കി കാണാനാവില്ല. എന്നാൽ സ്ത്രീയുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ഉത്തരവാദിത്തം വ്യക്തികളിൽനിന്ന് സമൂഹത്തിലേക്കും സ്ഥാപനങ്ങളിലേക്കും വ്യാപിക്കുന്നുവെന്ന ആശയത്തിലൂടെ അവയുടെ രാഷ്ട്രീയം പരസ്പരം സംവദിക്കുന്നു.

സ്ത്രീകൾ എവിടെ പോകണം, എന്ത് ധരിക്കണം, എപ്പോൾ വീട്ടിലെത്തണം, ആരെ വിശ്വസിക്കണം എന്നിങ്ങനെയുള്ള ഉപദേശങ്ങൾ സമൂഹത്തിൽ പതിവാണ്. എന്നാൽ അതിക്രമം ചെയ്യുന്നവരുടെ മനോഭാവത്തെക്കുറിച്ചോ പരാതികൾ കൈകാര്യം ചെയ്യുന്ന സംവിധാനങ്ങളുടെ പരാജയത്തെക്കുറിച്ചോ അതേ സമൂഹം എത്രത്തോളം ശക്തമായി ചോദ്യം ചെയ്യുന്നു? പഴയ സിനിമയിലെ യുവതിക്ക് അതിജീവിക്കാൻ വേഷം മാറേണ്ടിവരുന്നതും പുതിയ സിനിമയിലെ രാഗിണിയുടെ കുടുംബത്തിന് സഹായം തേടിയെത്തുമ്പോൾ അലംഭാവം നേരിടേണ്ടിവരുന്നതും വ്യത്യസ്ത സാഹചര്യങ്ങളാണ്. എന്നിരുന്നാലും, സ്ത്രീയുടെ സുരക്ഷയെ അവളുടെയോ കുടുംബത്തിന്റെയോ മാത്രം ഉത്തരവാദിത്തമായി മാറ്റിവയ്ക്കുന്ന മനോഭാവത്തെക്കുറിച്ച് രണ്ട് സിനിമകളും ചിന്തിപ്പിക്കുന്നു. മുപ്പത് വർഷങ്ങൾക്കിടയിൽ സ്ത്രീകളുടെ അനുഭവങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന സിനിമാഭാഷ മാറിയിട്ടുണ്ടാകാം. എന്നാൽ സ്ത്രീയുടെ സുരക്ഷ, അതിക്രമത്തിനുശേഷമുള്ള സാമൂഹിക പ്രതികരണം, നീതി ഉറപ്പാക്കേണ്ട സംവിധാനങ്ങളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ അവസാനിച്ചിട്ടില്ല.

1996-ലെ സിനിമയിലെ സംഭാഷണം കേൾക്കുമ്പോൾ ചോദ്യം ദൈവത്തോടാണ്. 2026-ലെ സിനിമയിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ അതേ ചോദ്യം സമൂഹത്തോടും പോലീസിനോടും നിയമവ്യവസ്ഥയോടും നീതി ആവശ്യപ്പെടുന്ന പൊതുജനങ്ങളോടും തിരിയുന്നു. സ്ത്രീ സഹായത്തിനായി നിലവിളിക്കുമ്പോൾ അവളുടെ അടുത്തേക്ക് എത്തേണ്ടത് ആരാണ്? അതിക്രമം സംഭവിച്ചശേഷം നീതി ഉറപ്പാക്കേണ്ടത് ആരാണ്? നീതി നടപ്പാക്കുമ്പോൾ നിയമത്തിന്റെ അതിരുകൾ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് ആരുടെ ഉത്തരവാദിത്തമാണ്? മുപ്പത് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും ഈ ചോദ്യങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നുവെങ്കിൽ, പ്രശ്നം അവയ്ക്കുള്ള ഉത്തരങ്ങൾ കണ്ടെത്താൻ കഴിയാത്തതിൽ മാത്രമല്ല. അവ ആവർത്തിച്ച് ചോദിക്കേണ്ടിവരുന്ന സാമൂഹിക യാഥാർഥ്യത്തിലാണ്. ഒരു സ്ത്രീയുടെ നിലവിളി കേൾക്കാതെ പോകുന്ന സമൂഹവും അവൾക്കു നീതി ലഭിക്കണമെന്ന പേരിൽ നിയമത്തിന്റെ അതിരുകൾ മറികടക്കുന്ന സംവിധാനവും വ്യത്യസ്തമായ പരാജയങ്ങളെയാണ് പ്രതിനിധീകരിക്കുന്നത്.

മുപ്പത് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറവും ‘ദായ്റാ’യിലെ ആ നിലവിളിക്ക് പ്രസക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടിട്ടില്ല. മാറിയത് കഥകളും കാലവുമാണ്. സ്ത്രീയുടെ സുരക്ഷയെക്കുറിച്ചുള്ള ചോദ്യങ്ങൾ മാത്രം ഇന്നും അവശേഷിക്കുന്നു. 1996-ൽ സ്ത്രീയെ വരിഞ്ഞുമുറുക്കിയത് സമൂഹത്തിന്റെ അതിരുകളായിരുന്നെങ്കിൽ, പുതിയ ‘ദായ്റ’യിൽ നീതിയുടെയും നിയമത്തിന്റെയും അതിരുകളാണ് ചോദ്യം ചെയ്യപ്പെടുന്നത്. കാലം മാറിയിട്ടും ആ അതിരുകൾക്കുള്ളിൽ സ്ത്രീയുടെ നിലവിളി ഇന്നും മുഴങ്ങുന്നു. ആ ശബ്ദം കേൾക്കാൻ ആരെങ്കിലും കാതോർക്കുന്നുണ്ടോ എന്നതിലല്ല, ഇനിയൊരു സ്ത്രീക്കും നിലവിളിക്കേണ്ടിവരാത്ത ലോകം സൃഷ്ടിക്കാൻ നമുക്ക് എപ്പോൾ കഴിയുമെന്നതാണ് യഥാർഥ ചോദ്യം.