ജാതി ഉന്മൂലനവും
സാമ്പത്തിക ജനാധിപത്യവും;
സാധ്യമാണ്
ഒരു വിമോചന രാഷ്ട്രീയം

ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയചിന്തയുടെ ചരിത്രത്തിൽ, “ജനാധിപത്യ സോഷ്യലിസം” എന്ന ആശയവും “അംബേദ്കറിസം” എന്ന ദർശനവും പലപ്പോഴും വേർതിരിച്ചാണ് അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ ഇന്ത്യൻ സാമൂഹിക യാഥാർത്ഥ്യത്തിൽ ഈ രണ്ടിനെയും പരസ്പരം വേർതിരിച്ച് മനസ്സിലാക്കുന്നത് അസാധ്യമാണ്. കാരണം, ഇന്ത്യയിലെ സാമ്പത്തിക അസമത്വത്തിന്റെ അടിത്തറ ജാതിഘടനയിലാണ് പണിതുയർത്തപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത്. അതിനാൽ, ജാതി ഉന്മൂലനം ലക്ഷ്യമാക്കാത്ത ഒരു സോഷ്യലിസം ഇന്ത്യൻ മണ്ണിൽ അപൂർണ്ണമാണ്; അതുപോലെ, സാമ്പത്തിക ജനാധിപത്യം ഉൾക്കൊള്ളാത്ത ഒരു അംബേദ്കറിസവും പൂർണ്ണ വിമോചന രാഷ്ട്രീയമാകുന്നില്ല. ഈ രണ്ട് ധാരകളുടെ സംഗമത്തിലാണ് “അംബേദ്കറൈറ്റ് ജനാധിപത്യ സോഷ്യലിസം” എന്ന ആശയം രൂപം കൊള്ളുന്നത്.

ഡോ. ബി. ആർ. അംബേദ്കർ ഒരിക്കൽ പറഞ്ഞിരുന്നു: “ജാതി നശിപ്പിക്കാതെ ഇന്ത്യ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ കഴിയില്ല.” ആ വാക്കുകൾ ഇന്നും അതേ തീവ്രതയോടെ ഇന്ത്യയുടെ രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക ജീവിതത്തെ പിന്തുടരുന്നു. ദലിതർക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങൾ ഇന്നും തുടരുന്നു; അതേസമയം, ഭൂമി, വിദ്യാഭ്യാസം, സാംസ്കാരിക അധികാരം, ഭരണ സ്ഥാനങ്ങൾ എന്നിവയിൽ ദലിത്-ബഹുജൻ ജനതയുടെ പ്രാതിനിധ്യം വളരെ കുറഞ്ഞ നിലയിലാണ്. അതുകൊണ്ടുതന്നെ, ജാതിപരമായ അടിച്ചമർത്തലും വർഗ്ഗപരമായ ചൂഷണവും ഒരേസമയം നേരിടാൻ കഴിയുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയ ചട്ടക്കൂടിന്റെ ആവശ്യകത ശക്തമാകുന്നു. ആ ആവശ്യത്തിനുള്ള മറുപടിയാണ് അംബേദ്കറൈറ്റ് ജനാധിപത്യ സോഷ്യലിസം.

ജനാധിപത്യ സോഷ്യലിസം അടിസ്ഥാനപരമായി സാമ്പത്തിക ജനാധിപത്യം സ്ഥാപിക്കാനുള്ള ഒരു രാഷ്ട്രീയ ആശയമാണ്. ഭൂമി, ഖനികൾ, വലിയ വ്യവസായ ശൃംഖലകൾ പോലുള്ള ഉൽപ്പാദനോപകരണങ്ങൾ കുറച്ച് സ്വകാര്യ മുതലാളിമാരുടെ നിയന്ത്രണത്തിൽ നിൽക്കാതെ ജനങ്ങളുടെ സാമൂഹിക ഉടമസ്ഥതയിലാകണം എന്നതാണ് അതിന്റെ മുഖ്യ വാദം. എന്നാൽ, സോവിയറ്റ് മാതൃകയിലെ ഏകാധിപത്യ കമ്മ്യൂണിസത്തിൽനിന്ന് വ്യത്യസ്തമായി, വ്യക്തി സ്വാതന്ത്ര്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കാത്ത ഒരു രാഷ്ട്രീയ ജനാധിപത്യമാണ് ഇത് പിന്തുണയ്ക്കുന്നത്. അതോടൊപ്പം, ഭരണ- ആസൂത്രണ ഘടനകളിൽ പാർശ്വവൽക്കരിക്കപ്പെട്ട വിഭാഗങ്ങൾക്ക് യഥാർത്ഥ പങ്കാളിത്തം ഉറപ്പാക്കണമെന്നും ഈ ദർശനം ആവശ്യപ്പെടുന്നു.

എന്നിരുന്നാലും, ഇന്ത്യൻ ഇടതുപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ വലിയ പരിമിതി ഇവിടെ തുറന്നു കിടക്കുന്നു. യൂറോപ്യൻ വർഗ്ഗ സിദ്ധാന്തങ്ങളുടെ ചട്ടക്കൂടിൽ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തെ വായിച്ചപ്പോൾ, ജാതി എന്ന പ്രതിഭാസം പലപ്പോഴും “ഉപ-വർഗ്ഗം” എന്ന നിലയിലേക്ക് ചുരുക്കപ്പെട്ടു. ഇതാണ് അംബേദ്കർ ചോദ്യം ചെയ്തത്. ഒരു ദലിത് തൊഴിലാളിയുടെ ജീവിതാനുഭവം, ഒരു ഉയർന്ന ജാതി തൊഴിലാളിയുടെ ജീവിതാനുഭവത്തിൽ നിന്ന് അടിസ്ഥാനപരമായി വ്യത്യസ്തമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ചൂണ്ടിക്കാട്ടി. കാരണം, ദലിതരുടെ ജീവിതം വെറും സാമ്പത്തിക ചൂഷണത്തിലൂടെ മാത്രം നിർവചിക്കപ്പെടുന്നില്ല; മനുഷ്യാന്തസ്സിന്റെ നിഷേധത്തിലൂടെയും അത് രൂപപ്പെടുന്നു. ഒരു ഉയർന്ന ജാതിക്കാർ ദരിദ്രരായേക്കാം, പക്ഷേ ദലിതർക്ക് ശമ്പളമുള്ള ജോലിയുണ്ടായാലും ഭക്ഷണശാലയിൽ പ്രവേശനം നിഷേധിക്കപ്പെടാം, ക്ഷേത്രത്തിൽ അപമാനിക്കപ്പെടാം, വിവാഹ ഘോഷയാത്ര നടത്തുന്നതിന് പോലും ഭീഷണി നേരിടേണ്ടിവരാം. അതിനാൽ ഇന്ത്യൻ സമൂഹത്തെ ‘ക്ലാസ്’ കൊണ്ടുമാത്രം വിശദീകരിക്കാൻ കഴിയില്ലെന്ന് അംബേദ്കർ വ്യക്തമാക്കി.

അംബേദ്കറുടെ ചിന്തയുടെ മറ്റൊരു കേന്ദ്ര ആശയമാണ് “ഭരണഘടനാധർമ്മം” (Constitutional Morality). ജനാധിപത്യം ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ് പ്രക്രിയയല്ല, മറിച്ച്, ജീവിതശൈലിയാണെന്ന് അദ്ദേഹം പറഞ്ഞു. ഭൂരിപക്ഷത്തിന്റെ ഇഷ്ടം എല്ലായ്പ്പോഴും നീതിയാകണമെന്നില്ല; മറിച്ച്, ഭരണഘടന ഉറപ്പുനൽകുന്ന സമത്വവും സ്വാതന്ത്ര്യവും സാഹോദര്യവും തന്നെയാണ് ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ നൈതിക അടിത്തറയാകേണ്ടത്. ഇന്ന് ഇന്ത്യയിൽ ഉയരുന്ന ഭൂരിപക്ഷ ദേശീയതാ രാഷ്ട്രീയം ഈ ഭരണഘടനാധർമ്മത്തോടുള്ള വെല്ലുവിളിയായാണ് കാണപ്പെടുന്നത്. ദലിത്, മുസ്ലിം, ആദിവാസി ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കെതിരായ അതിക്രമങ്ങളും രാഷ്ട്രീയ വിദ്വേഷവും ഈ വൈരുദ്ധ്യത്തെ കൂടുതൽ തെളിയിക്കുന്നു.

അംബേദ്കറുടെ ബൗദ്ധമതസ്വീകരണവും ഒരു ആത്മീയ തീരുമാനമെന്നതിലുപരി സാമൂഹിക-രാഷ്ട്രീയ പ്രസ്താവനയായിരുന്നു. ബ്രാഹ്മണ്യ സദാചാര ഘടനയ്ക്കുപുറത്തും ഒരു ജനതയ്ക്ക് മാന്യമായ ആത്മീയജീവിതം സാധ്യമാണെന്ന് അദ്ദേഹം ലോകത്തിനുമുന്നിൽ പ്രഖ്യാപിച്ചു. ബൗദ്ധ ധർമ്മത്തിലെ കരുണ, സമത്വം, അഹിംസ എന്നീ ആശയങ്ങൾ ഒരു ജനാധിപത്യസമൂഹത്തിന്റെ നൈതിക അടിത്തറയായി അദ്ദേഹം പുനർവായിച്ചു.

“Educate, Agitate, Organize” എന്ന അംബേദ്കറുടെ ആഹ്വാനം ഇന്നും അതേ ശക്തിയോടെ നിലനിൽക്കുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം അധികാരഘടനകളെ മനസ്സിലാക്കാനുള്ള ആയുധമാണ്. സംഘർഷം ആ ഘടനകളെ ചോദ്യം ചെയ്യാനുള്ള മാർഗമാണ്. സംഘടന, ചരിത്രത്തെ മാറ്റിമറിക്കാൻ കഴിയുന്ന സാമൂഹികശക്തിയെ നിർമ്മിക്കുന്ന പ്രക്രിയയാണ്. ആനുകൂല്യങ്ങളുടെ ഉപഭോക്താക്കളായി മാത്രമല്ല, ചരിത്രത്തിന്റെ നിർമ്മാതാക്കളായി ദലിത്- ബഹുജൻ ജനതയെ ഉയർത്തുകയാണ് ഈ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ലക്ഷ്യം.

ഇന്നത്തെ ഇന്ത്യയിൽ ഭരണഘടന തന്നെ ഒരു സംഘർഷഭൂമിയായി മാറിയിരിക്കുകയാണ്. സ്വാതന്ത്ര്യം, സമത്വം, സാഹോദര്യം, നീതി എന്നീ മൂല്യങ്ങൾ ഒരുവശത്ത് ആഘോഷിക്കപ്പെടുമ്പോൾ, മറുവശത്ത് അവ തന്നെ ലംഘിക്കപ്പെടുന്നു. സംവരണം (Reservation) ഇന്നും ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നു. “Merit” എന്ന പേരിൽ ജാതി ആധിപത്യം മറച്ചുവയ്ക്കപ്പെടുന്നു. ഭൂമി, സ്വകാര്യ മേഖല, വിദ്യാഭ്യാസസ്ഥാപനങ്ങൾ, സാംസ്കാരിക അധികാരം- ഇവയുടെ നിയന്ത്രണം ഇപ്പോഴും ഒരു സാമൂഹിക ന്യൂനപക്ഷത്തിന്റെ കൈകളിലാണ്. “Level Playing Field” ഇല്ലാത്ത ഒരു Meritocracy ഒരു മിഥ്യ മാത്രമാണെന്ന് അംബേദ്കർ നേരത്തെ മുന്നറിയിപ്പ് നൽകിയിരുന്നു.

കേരളം പലപ്പോഴും “പുരോഗമന” സംസ്ഥാനമായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. വിദ്യാഭ്യാസം, ആരോഗ്യം, മനുഷ്യ വികസന സൂചികകൾ എന്നിവയിൽ കേരളം മുന്നിലാണ് എന്നത് യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. പക്ഷേ, ആ പുരോഗതിയുടെ അടിത്തറയിൽ ആരുടെ തൊഴിലും ആരുടെ ജീവിതങ്ങളും മറഞ്ഞുകിടക്കുന്നു എന്ന ചോദ്യം ഇന്നും മറുപടി തേടുന്നു. ഉന്നത ഭരണ-ഗവേഷണ- ജുഡീഷ്യൽ മേഖലകളിൽ ദലിത് പ്രാതിനിധ്യത്തിന്റെ അപര്യാപ്തത, കേരളത്തിന്റെ “ബ്രാഹ്മണ്യ മോഡേണിറ്റി”യെ തുറന്നുകാട്ടുന്നു. ജാതിയെ പേരെടുത്ത് പറയാതിരിക്കുക ജാതി ഇല്ലാതായതിന്റെ തെളിവല്ല.

കേരളത്തിലെ ഇടതുപക്ഷ പ്രസ്ഥാനങ്ങൾ തൊഴിലാളി അവകാശങ്ങളിലും ഭൂ പരിഷ്കരണത്തിലും നിർണായക പങ്ക് വഹിച്ചു. എന്നാൽ ജാതിഉന്മൂലനത്തെ ഒരു കേന്ദ്ര രാഷ്ട്രീയ ചോദ്യമായി ഏറ്റെടുക്കുന്നതിൽ വലിയ പരിമിതികളും ഉണ്ടായിരുന്നു. ഭൂവിതരണത്തിനിടയിലും ദലിത്-ആദിവാസി ജനത ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഗുണമേന്മയുള്ള ഭൂമികളിൽ ഒതുങ്ങി. ട്രേഡ് യൂണിയൻ രാഷ്ട്രീയം പലപ്പോഴും ജാതിയെ മറികടക്കാൻ ശ്രമിച്ചെങ്കിലും, ജാതിഘടനയെ തകർക്കാനുള്ള വ്യക്തമായ രാഷ്ട്രീയ പദ്ധതി അതിനുണ്ടായിരുന്നില്ല.

കേരളത്തിലെ ഉന്നത വിദ്യാഭ്യാസ സ്ഥാപനങ്ങളും ഇന്നും ദലിത് വിദ്യാർത്ഥികൾക്ക് സുരക്ഷിത ഇടങ്ങളാകുന്നില്ല. ഇ- ഗ്രാന്റ് വൈകലുകൾ, അദൃശ്യ ജാതിവിവേചനങ്ങൾ, ഹോസ്റ്റൽ ജീവിതത്തിലെ അനൗദ്യോഗിക പുറത്താക്കലുകൾ- ഇതൊക്കെ “Progressive Kerala” എന്ന പ്രതിഛായയ്ക്ക് പിന്നിലെ യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളാണ്.

ഒരു അംബേദ്കറൈറ്റ് ജനാധിപത്യ സോഷ്യലിസം അതുകൊണ്ടുതന്നെ Intersectionality എന്ന ആശയം കേന്ദ്രത്തിൽ വയ്ക്കണം. ഒരു ദലിത് സ്ത്രീ ഒരേസമയം ജാതി, ലിംഗ, വർഗ്ഗ ചൂഷണങ്ങൾ അനുഭവിക്കുന്നു. ഒരു ദലിത് ക്വിയർ വ്യക്തി ജാതിയുടെയും ലൈംഗിക ഐഡന്റിറ്റിയുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഇരട്ട, ത്രിതല അടിച്ചമർത്തലുകൾ നേരിടുന്നു. ഈ ഒട്ടേറെ ചൂഷണങ്ങളെയും ഒരേസമയം അഭിസംബോധന ചെയ്യുന്ന രാഷ്ട്രീയമാണ് യഥാർത്ഥ വിമോചനരാഷ്ട്രീയം.

ഭൂ- വിഭവ ജനാധിപത്യം ഈ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ അടിത്തറയായിരിക്കണം. ഭൂമി, ജലം, ഊർജ്ജം, ഡിജിറ്റൽ അടിസ്ഥാന സൗകര്യങ്ങൾ- ഇവയെല്ലാം പൊതുവിഭവങ്ങളായി കാണണം. ഭരണകൂടം, നീതിന്യായവ്യവസ്ഥ, ഗവേഷണ മേഖലകൾ എന്നിവയിൽ ദലിത്- ആദിവാസി- ന്യൂനപക്ഷ പ്രാതിനിധ്യം ഒരു “Charity” അല്ല; അത് ഭരണഘടനാപരമായ ബാധ്യതയാണ്.

കേരളത്തിലെ ഒരു ഭാവി രാഷ്ട്രീയദർശനമായി “Rainbow Coalition” എന്ന ആശയം ഇവിടെ പ്രസക്തമാകുന്നു. ദലിത്, ആദിവാസി, ഒ.ബി.സി, ന്യൂനപക്ഷ, തീരദേശ തൊഴിലാളി, ക്വിയർ, ദലിത് ഫെമിനിസ്റ്റ് വിഭാഗങ്ങൾ- ഇവരെല്ലാം ഒരേ രൂപത്തിലുള്ള സമൂഹങ്ങളല്ല. എന്നാൽ അവരുടെ വ്യത്യസ്ത അനുഭവങ്ങളെ മാനിച്ച്, ഒരു പൊതുവായ സാമൂഹികനീതി രാഷ്ട്രീയത്തിൽ അവർ ഒരുമിക്കാം. ഇത് വൈവിധ്യത്തെ ഇല്ലാതാക്കുന്ന ഐക്യമല്ല; മറിച്ച്, ഓരോ ശബ്ദത്തിനും രാഷ്ട്രീയ ഏജൻസി നൽകുന്ന ജനാധിപത്യ ഐക്യമാണ്.

ആദ്യ ഘട്ടത്തിൽ, ഇത്തരം ഒരു രാഷ്ട്രീയം ഒരു “Pressure Group” ആയി പ്രവർത്തിച്ചേക്കാം. പക്ഷേ, അതിന്റെ അന്തിമലക്ഷ്യം അധികാരഘടനകളെ പുറത്തുനിന്ന് വിമർശിക്കുന്നത് മാത്രമല്ല; മറിച്ച്, ഒരു പുതിയ ഭരണദർശനം നിർമ്മിക്കുകയാണ്. ആ ദർശനം “Beneficiary Welfare” ൽ നിന്ന് “Resource Democracy” യിലേക്ക് നീങ്ങണം.

മാൽക്കം എക്സ് പറഞ്ഞ ഒരു ഉപമ ഇവിടെ ഓർക്കാം: ശരീരത്തിൽ കുത്തിയ കത്തി പുറത്തെടുക്കുന്നത് മാത്രമല്ല പുരോഗതി; ആ മുറിവ് സുഖപ്പെടുത്തലാണ് യഥാർത്ഥ ലക്ഷ്യം. അതുപോലെ, ചില ക്ഷേമപദ്ധതികളോ പുരോഗമന ഭാഷയോ മാത്രം ദലിത്- ബഹുജൻ ജനതയുടെ വിമോചനത്തിനുതകില്ല. യഥാർത്ഥ “Healing” എന്നത് ഭൂ-ഭവന-ജീവിതസുരക്ഷ, ഘടനാപരമായ പ്രാതിനിധ്യം, ദലിത് ഫെമിനിസ്റ്റ്-ക്വിയർ ദർശനങ്ങളുടെ അംഗീകാരം, ഭരണഘടനാ ധർമ്മത്തെ ജീവിതരീതിയാക്കൽ, Educate-Agitate-Organize എന്ന പ്രസ്ഥാനാത്മക രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ സാമൂഹിക വ്യാപനം- ഇവയിലൂടെയാണ് സാധ്യമാകുക.

അംബേദ്കറൈറ്റ് ജനാധിപത്യ സോഷ്യലിസം ഒരു രാഷ്ട്രീയ സിദ്ധാന്തം മാത്രമല്ല. അത് ചരിത്രപരമായി മൗനത്തിലാക്കിയ ജനതകളുടെ ജീവിക്കുന്ന ജ്ഞാനശാസ്ത്രമാണ്. അത് ഒരു ഭരണമാതൃക മാത്രമല്ല; മറിച്ച്, അടിച്ചമർത്തപ്പെട്ടവർ സ്വന്തം ചരിത്രം തിരികെ എഴുതാനുള്ള പ്രക്രിയയാണ്.

“ഞങ്ങൾ ഭൂ-ഭ്രഷ്ടരല്ല; ഭൂ-ഭ്രഷ്ടിനെ തകർത്ത് ഭൂ-ജനാധിപത്യം പടുത്തുയർത്തുന്ന ജനതയാണ്’’.