2024-ലെ ലോക്സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പു ഫലം പുറത്തുവന്നപ്പോൾ രാജ്യത്ത് ഒരു പ്രതീക്ഷ നാമ്പിട്ടിരുന്നു. ദശാബ്ദക്കാലത്തെ അപ്രമാദിത്വത്തിനുശേഷം ഭരണകക്ഷിയായ ബി.ജെ.പിക്ക് കേവല ഭൂരിപക്ഷം നഷ്ടപ്പെടുകയും, പ്രതിപക്ഷകക്ഷികളുടെ കൂട്ടായ്മയായ ‘ഇന്ത്യ’ മുന്നണി അപ്രതീക്ഷിത മുന്നേറ്റം കാഴ്ചവെക്കുകയും ചെയ്ത സന്ദർഭമായിരുന്നു അത്. ഇന്ത്യയിൽ മതേതര ജനാധിപത്യം വീണ്ടെടുക്കാൻ പോകുന്നുവെന്നും ഒരു ബദൽ രാഷ്ട്രീയം ഉദയം ചെയ്യുമെന്നും പലരും കണക്കുകൂട്ടി.
എന്നാൽ, കൃത്യം രണ്ട് വർഷങ്ങൾക്കിപ്പുറം, ആ ആവേശവും പ്രതീക്ഷകളും കെട്ടടങ്ങിയിരിക്കുന്നു. ജന്മനായുള്ള ആഭ്യന്തര വൈരുദ്ധ്യങ്ങളുടെ ഭാരത്താൽ ശ്വാസം മുട്ടുന്ന, തകർച്ചയുടെ വക്കിലെത്തിയ ഒരു രാഷ്ട്രീയ അസ്ഥിപഞ്ജരമായി ഇന്ത്യ മുന്നണി മാറിയ കാഴ്ചയാണിന്ന് കാണുന്നത്.
ഒരു തെരഞ്ഞെടുപ്പ് സഖ്യം എന്നതിനപ്പുറം വ്യക്തമായ ആശയഐക്യമോ ദീർഘകാലാടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള പൊതുപരിപാടിയോ രൂപീകരിക്കാൻ കഴിയാത്തതാണ് ഈ തകർച്ചയ്ക്ക് ആധാരം. രാഷ്ട്രീയത്തിലെ പ്രായോഗിക യാഥാർത്ഥ്യങ്ങളെയും വോട്ട് ബാങ്ക് സമവാക്യങ്ങളെയും ഗൗരവമായി കാണാതെ, കേവലം ‘മോദി വിരുദ്ധത’ എന്ന ഒറ്റ അജണ്ടയിൽ കെട്ടിപ്പടുത്ത താൽക്കാലിക താവളം മാത്രമായിരുന്നു അതെന്ന് സമീപകാല സംഭവവികാസങ്ങൾ അടിവരയിടുന്നു.
പ്രാദേശിക താല്പര്യങ്ങളുടെ
പടലപ്പിണക്കങ്ങൾ
2024-ലെ പൊതുതെരഞ്ഞെടുപ്പിനുശേഷം നടന്ന നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളാണ് മുന്നണിയുടെ കെട്ടുറപ്പിനെ പൂർണ്ണമായും തകിടം മറിച്ചത്. ഏറ്റവും ഒടുവിലത്തെ ഉദാഹരണം ആം ആദ്മി പാർട്ടിയുടെ ഔദ്യോഗികമായ പിന്മാറ്റമാണ്. 2024-ലെ ലോക്സഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനുവേണ്ടി മാത്രമായിരുന്നു ഈ കൂട്ടായ്മയെന്ന് പരസ്യമായി പ്രഖ്യാപിച്ച് എ.എ.പി മുന്നണി വിട്ടു. ദൽഹിയിലും പഞ്ചാബിലും ഹരിയാനയിലും നിയമസഭാ തെരഞ്ഞെടുപ്പുകളിൽ കോൺഗ്രസുമായി സീറ്റ് പങ്കിടുന്നതിലുണ്ടായ കടുത്ത ഭിന്നതയും, തങ്ങളുടെ പ്രാദേശികമായ വോട്ട് ബാങ്ക് കോൺഗ്രസ് വിഴുങ്ങുമെന്ന ഭയവുമാണ് അരവിന്ദ് കെജ്രിവാളിന്റെ പാർട്ടിയെ ഈ തീരുമാനത്തിലെത്തിച്ചത്.
ഇതിനേക്കാൾ വലിയ പ്രഹരമാണ് ദക്ഷിണേന്ത്യയിൽ മുന്നണി നേരിട്ടത്. തമിഴ്നാട്ടിൽ പുതുതായി ഉയർന്നുവന്ന നടൻ വിജയ് -യുടെ തമിഴക വെട്രി കഴകം (TVK) എന്ന പാർട്ടിയുമായി സഖ്യമുണ്ടാക്കാനുള്ള കോൺഗ്രസ് നീക്കം ഡി.എം.കെയെ കടുത്ത പ്രകോപനത്തിലേക്കാണ് നയിച്ചത്. തങ്ങളെ ചതിച്ചുവെന്നാരോപിച്ച് ഡി.എം.കെ പാർലമെന്റിൽ പ്രത്യേക ബ്ലോക്ക് ആവശ്യപ്പെടുകയും മുന്നണി യോഗങ്ങൾ ബഹിഷ്കരിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന അവസ്ഥയിലെത്തി.
പശ്ചിമ ബംഗാളിലാകട്ടെ മമതാ ബാനർജിയും ഇടതുപക്ഷവും കോൺഗ്രസും തമ്മിലുള്ള ത്രികോണ മത്സരം പഴയതിനേക്കാൾ വീര്യത്തോടെ തുടരുകയാണ്. ദൽഹിയിലെ ഒത്തുതീർപ്പ് രാഷ്ട്രീയവും സംസ്ഥാനത്തെ നിലനിൽപ്പിനായുള്ള ജീവന്മരണപോരാട്ടവും പരസ്പരം പൊരുത്തപ്പെടില്ലെന്ന് ബംഗാളിലെയും കേരളത്തിലെയും രാഷ്ട്രീയചിത്രം തെളിയിക്കുന്നു.
ഉപരിപ്ലവമായ സീറ്റ് തർക്കങ്ങൾക്കപ്പുറം, ഇന്ത്യ മുന്നണിക്കകത്ത് തുടക്കം മുതലുള്ള പ്രതിസന്ധികളിൽ പ്രധാനപ്പെട്ടത്, പ്രായോഗിക രാഷ്ട്രീയത്തിലെ അതിജീവനപ്രശ്നമാണ്. ഇന്ത്യ മുന്നണിയിലെ പ്രബല കക്ഷികളെല്ലാം പല സംസ്ഥാനങ്ങളിലും പരസ്പരം നേരിട്ട് ഏറ്റുമുട്ടുന്നവരാണ്. കേരളത്തിൽ സി.പി.എമ്മും കോൺഗ്രസും, പഞ്ചാബിലും ദൽഹിയിലും എ.എ.പിയും കോൺഗ്രസും, പശ്ചിമ ബംഗാളിൽ തൃണമൂലും ഇടതുപക്ഷവും പരസ്പരം വോട്ട് ബാങ്കുകൾ ചോർത്താൻ ശ്രമിക്കുന്ന കടുത്ത ശത്രുക്കളാണ്.
ദേശീയതലത്തിൽ കൈകോർക്കുകയും സംസ്ഥാനതലത്തിൽ പരസ്പരം വോട്ടർമാരെ ഭിന്നിപ്പിക്കാൻ ശ്രമിക്കുകയും ചെയ്യുന്നത് താഴേത്തട്ടിലുള്ള അണികളിൽ വലിയ ആശയക്കുഴപ്പമാണുണ്ടാക്കിയത്. പ്രാദേശികമായ നിലനിൽപ്പ് അപകടത്തിലാക്കി, ദേശീയഐക്യം നിലനിർത്താൻ ഒരു പ്രാദേശിക പാർട്ടിയും തയ്യാറാകില്ല എന്ന പ്രായോഗിക യാഥാർത്ഥ്യമാണ് ഇവിടെ തെളിഞ്ഞത്.
കോൺഗ്രസിന്റെ
നേതൃപ്രതിസന്ധി
ഈ തകർച്ചയുടെ ഏറ്റവും വലിയ ഉത്തരവാദിത്തം മുന്നണിയുടെ അച്ചുതണ്ടാകേണ്ടിയിരുന്ന കോൺഗ്രസിനാണ്. പാർട്ടി നേരിടുന്ന ആഭ്യന്തര നേതൃപ്രതിസന്ധിയും നിർണായക വിഷയങ്ങളിലെ നിലപാടില്ലായ്മയും ഇന്ത്യ മുന്നണിയുടെ പതനം വേഗത്തിലാക്കി. ബി.ജെ.പിയുടെ തീവ്ര ദേശീയതയ്ക്കും ഹൈന്ദവ രാഷ്ട്രീയത്തിനും കൃത്യമായബദൽ പ്രത്യയശാസ്ത്രം മുന്നോട്ടുവെക്കാൻ കോൺഗ്രസിന് സാധിക്കുന്നില്ല. കശ്മീരിന്റെ പ്രത്യേക പദവി, പൗരത്വ ഭേദഗതി നിയമം, ഏകീകൃത സിവിൽ കോഡ് തുടങ്ങിയ ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള വിഷയങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ രാഷ്ട്രീയ നിലപാട് കൃത്യസമയത്ത് എടുക്കാൻ കോൺഗ്രസ് മടിച്ചുനിൽക്കുകയോ, അല്ലെങ്കിൽ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ പ്രസ്താവനകൾ നടത്തുകയോ ചെയ്തു. ബി.ജെ.പിയുടെ അജണ്ടകളെ ശക്തമായി എതിർത്താൽ ഭൂരിപക്ഷ വോട്ടുകൾ നഷ്ടപ്പെടുമോ എന്ന ഭയത്താൽ പലപ്പോഴും 'മൃദു ഹിന്ദുത്വ’ സമീപനമാണ് കോൺഗ്രസ് സ്വീകരിച്ചത്. ഇത് ഇടതുപക്ഷ കക്ഷികളെയും പ്രാദേശിക ജനാധിപത്യ ശക്തികളെയും കോൺഗ്രസിൽനിന്ന് അകറ്റാൻ മാത്രമേ ഉപകരിച്ചുള്ളൂ.
തങ്ങളുടെ രാഷ്ട്രീയസ്വാധീനം രാജ്യത്ത് പകുതിയിലധികം സംസ്ഥാനങ്ങളിലും തകർന്നിട്ടും, ഇപ്പോഴും മുന്നണിയിലെ ‘വല്യേട്ടൻ’ തങ്ങളാണെന്ന കോൺഗ്രസിന്റെ മനോഭാവം പ്രാദേശിക കക്ഷികളിൽ കടുത്ത അമർഷമാണുണ്ടാക്കിയത്. ശക്തരായ പ്രാദേശിക കക്ഷികൾ ഉള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ പോലും അർഹതപ്പെട്ടതിനേക്കാൾ കൂടുതൽ സീറ്റുകൾക്കായി കോൺഗ്രസ് കടുംപിടുത്തം പിടിച്ചു. സ്വന്തം നില ഭദ്രമാക്കാൻ കഴിയാത്ത ഒരു പാർട്ടി എങ്ങനെയാണ് ദേശീയ സഖ്യത്തെ നയിക്കുക എന്ന ചോദ്യം മമതാ ബാനർജിയും അഖിലേഷ് യാദവും അടക്കമുള്ള നേതാക്കൾ പരസ്യമായി ഉന്നയിക്കാൻ ഇത് കാരണമായി. നെഹ്റു കുടുംബത്തിന്റെ നിഴലിൽ നിന്ന് മാറി കൃത്യമായ, സമയബന്ധിതമായ തീരുമാനങ്ങളെടുക്കാൻ കഴിയുന്ന ശക്തമായ കേന്ദ്രീകൃത നേതൃത്വം ഇന്ന് കോൺഗ്രസിനില്ല. മുന്നണിയിൽ ഒരു പ്രശ്നമുണ്ടായാൽ അതിൽ അടിയന്തരമായി ഇടപെടാനോ, തർക്കങ്ങൾ പരിഹരിക്കാനോ ഉള്ള രാഷ്ട്രീയ ചടുലത കോൺഗ്രസ് ഹൈക്കമാൻഡ് കാണിച്ചില്ല. എ.ഐ.സി.സി അധ്യക്ഷൻ മല്ലികാർജുൻ ഖാർഗെയും രാഹുൽ ഗാന്ധിയും തമ്മിലുള്ള അധികാര സമവാക്യങ്ങളും പലപ്പോഴും തീരുമാനങ്ങളെ വൈകിപ്പിച്ചു.
ബി.ജെ.പിയുടെ
കൗടില്യതന്ത്രങ്ങൾ
ഒരു രാഷ്ട്രീയസഖ്യം സ്വയം ദുർബലമാകുമ്പോൾ, അതിനെ തന്ത്രപരമായി ഉപയോഗപ്പെടുത്തുകയും ആ പിളർപ്പ് വേഗത്തിലാക്കുകയും ചെയ്യുകയാണ് സ്വാഭാവികമായും ഏതൊരു ഭരണകക്ഷിയും ചെയ്യുക. ഇന്ത്യൻ രാഷ്ട്രീയത്തിൽ തെരഞ്ഞെടുപ്പ് തന്ത്രങ്ങൾ മെനയുന്നതിൽ ഏറ്റവും ചടുലത കാണിക്കുന്ന ബി.ജെ.പി, ‘ഇന്ത്യ’ മുന്നണിയുടെ ആഭ്യന്തരവൈരുദ്ധ്യങ്ങളെ സമർത്ഥമായി ഉപയോഗിക്കാൻ ആസൂത്രിത പദ്ധതികളാണ് നടപ്പിലാക്കിയത്.
പ്രാദേശിക കക്ഷികൾക്ക് അവരുടെ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ആധിപത്യം നഷ്ടപ്പെടുന്നത് ചിന്തിക്കാൻപോലും കഴിയില്ലെന്ന് ബി.ജെ.പിക്ക് കൃത്യമായി അറിയാം. ഈ ബലഹീനതയെയാണ് ബി.ജെ.പി ആദ്യം ലക്ഷ്യം വെച്ചത്. പ്രാദേശിക കക്ഷികൾ ഭരിക്കുന്ന സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കോൺഗ്രസിന് കൂടുതൽ സീറ്റുകൾ നൽകിയാൽ അത് ഭാവിയിൽ ആ പ്രാദേശിക പാർട്ടികളുടെ വോട്ട് ബാങ്ക് കോൺഗ്രസ് തിരിച്ചുപിടിക്കാൻ കാരണമാകുമെന്ന ഭയം ബി.ജെ.പി നിരന്തരം രാഷ്ട്രീയ പ്രചാരണങ്ങളിലൂടെ സൃഷ്ടിച്ചു. തൃണമൂൽ കോൺഗ്രസിലും ആം ആദ്മി പാർട്ടിയിലും ഇത്തരം ചിന്തകൾ ശക്തമാക്കാൻ ബി.ജെ.പിയുടെ ഈ നറേറ്റീവ് സഹായിച്ചിട്ടുണ്ട്.
പ്രതിപക്ഷനിരയിലെ പ്രബലരായ നേതാക്കൾക്കെതിരെയുള്ള കേന്ദ്ര അന്വേഷണ ഏജൻസികളുടെ (ഇ ഡി, സി ബി ഐ, ഇൻകം ടാക്സ്) നടപടികൾ കേവലം അഴിമതി വിരുദ്ധ പോരാട്ടമെന്നതിനപ്പുറം കൃത്യമായ രാഷ്ട്രീയ ലക്ഷ്യങ്ങളോടെയാണ് ബി.ജെ.പി ഉപയോഗിക്കുന്നത് എന്ന ആക്ഷേപം ശരിവെക്കുന്നതാണ് വസ്തുതകൾ. പ്രതിപക്ഷം ഇതിനെ ‘ബി.ജെ.പി വാഷിംഗ് മെഷീൻ’ എന്നാണ് വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത്. പ്രമുഖ ദേശീയ മാധ്യമങ്ങൾ പുറത്തുവിട്ട ആധികാരികമായ അന്വേഷണാത്മക പഠന റിപ്പോർട്ടുകൾ പ്രകാരം, 2014-നുശേഷം കേന്ദ്ര ഏജൻസികളുടെ അന്വേഷണം നേരിട്ട 25 പ്രമുഖ പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കൾ ബി.ജെ.പി സഖ്യത്തിലേക്ക് മാറിയതിൽ 23 പേരുടെയും കേസുകൾ ഒന്നുകിൽ പൂർണ്ണമായി അവസാനിപ്പിക്കുകയോ അല്ലെങ്കിൽ മരവിപ്പിച്ചു നിർത്തുകയോ ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
മഹാരാഷ്ട്രയിലെ അജിത് പവാറിന്റെയും പ്രഫുൽ പട്ടേലിന്റെയും ഉദാഹരണങ്ങൾ ഇതിന് ഏറ്റവും വലിയ തെളിവാണ്. കോടിക്കണക്കിന് രൂപയുടെ സഹകരണ ബാങ്ക് അഴിമതിക്കേസിൽ ഇ.ഡി അന്വേഷണം നേരിട്ട അജിത് പവാർ 2023-ൽ എൻ.സി.പി പിളർത്തി ബി.ജെ.പി സഖ്യത്തിനൊപ്പം ചേർന്ന് ഉപമുഖ്യമന്ത്രിയായതിന് തൊട്ടുപിന്നാലെ, കേസിൽ ക്ലീൻ ചിറ്റ് ലഭിച്ചു. എയർ ഇന്ത്യ അഴിമതിക്കേസിൽ പ്രതിയായിരുന്ന പ്രഫുൽ പട്ടേൽ ഭരണപക്ഷത്ത് എത്തിയതിനു പിന്നാലെ, 2024 മാർച്ചിൽ സി.ബി.ഐ ഈ കേസ് ഔദ്യോഗികമായി അവസാനിപ്പിച്ചു.
അസം മുഖ്യമന്ത്രി ഹിമന്ത ബിശ്വ ശർമ്മ, ബംഗാളിലെ സുവേന്ദു അധികാരി, മഹാരാഷ്ട്രയിലെ അശോക് ചവാൻ തുടങ്ങിയ നീണ്ട നിര തന്നെ ഈ ‘വരുതിയിലാക്കൽ’ തന്ത്രത്തിന്റെ ഉദാഹരണങ്ങളാണ്. 2014-നുശേഷം ഇ.ഡിയും സി.ബി.ഐയും രജിസ്റ്റർ ചെയ്ത രാഷ്ട്രീയക്കാരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട കേസുകളിൽ 95 ശതമാനത്തിലധികവും പ്രതിപക്ഷ നേതാക്കൾക്കെതിരെയാണ് എന്നതും ഇതിനോട് ചേർത്തു വായിക്കണം.
ജനകീയ സമരങ്ങളുടെ അഭാവം
ബി.ജെ.പി കളിക്കുന്ന ‘ഹിന്ദുത്വ’ കാർഡിനെ ഫലപ്രദമായി പ്രതിരോധിക്കാൻ ഐക്യത്തോടെയുള്ള ഒരു നിലപാട് ഇന്ത്യ സഖ്യത്തിനില്ല എന്ന നയപരമായ പരാജയമാണ് പ്രതിപക്ഷത്തെ ഏറ്റവും കൂടുതൽ ദുർബലമാക്കുന്നത്. ബി.ജെ.പിക്ക് കൃത്യമായ ‘ഹിന്ദുത്വ പ്ലാൻ’ ഉള്ളപ്പോൾ, പ്രതിപക്ഷം പ്രതിരോധ നിരയിലാണ്. ശക്തമായ പ്രത്യാക്രമണ രാഷ്ട്രീയം പ്രയോഗിക്കുന്നതിൽ അവർ പരാജയപ്പെട്ടു. സർക്കാറിന്റെ തെറ്റായ ഭരണനയങ്ങൾക്കെതിരെ ജനകീയ പോരാട്ടം ഉയർത്തിക്കൊണ്ടുവരാൻ അവർക്ക് കഴിയാതെപോയി.
ബി.ജെ.പിയുടെ ഹിന്ദുത്വ അജണ്ടയിലൂടെയുള്ള വോട്ട് ഏകോപനത്തെ തകർക്കാൻ ഇന്ത്യ മുന്നണി പ്രധാനമായും മുന്നോട്ടുവെച്ച ആയുധം ‘ജാതി സെൻസസ്’ ആയിരുന്നു. ഒ.ബി.സി, ദലിത് വോട്ടുകളെ ജാതിയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ ഭിന്നിപ്പിച്ച് ഹിന്ദുത്വ വോട്ട് ബാങ്കിൽ വിള്ളലുണ്ടാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ഈ തന്ത്രം. എന്നാൽ പൊതു ജനസംഖ്യാ കണക്കെടുപ്പിനൊപ്പം ജാതി സെൻസസും ഡിജിറ്റലായി നടത്താൻ കേന്ദ്ര സർക്കാർ തന്നെ തീരുമാനിച്ചതോടെ, പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ ഈ പ്രധാന രാഷ്ട്രീയ ആയുധത്തിന്റെ മൂർച്ച കുറഞ്ഞു.
ഇന്ത്യയിലെ മതന്യൂനപക്ഷങ്ങൾ, പ്രത്യേകിച്ച് മുസ്ലിം വോട്ടർമാരുടെ വോട്ട്, വ്യവസ്ഥാപിതമായി ഒരൊറ്റ പെട്ടിയിലാക്കാൻ ഇന്ത്യ മുന്നണിക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല. ഉത്തർപ്രദേശ്, പശ്ചിമ ബംഗാൾ, ബിഹാർ, അസം തുടങ്ങിയ വലിയ സംസ്ഥാനങ്ങളിൽ കോൺഗ്രസും പ്രാദേശിക കക്ഷികളും ഒരേ ന്യൂനപക്ഷ വോട്ട് ബാങ്കിനായി പരസ്പരം മത്സരിക്കുകയാണ് ചെയ്തത്. ബംഗാളിൽ തൃണമൂലിനെതിരെ കോൺഗ്രസും ഇടതുപക്ഷവും മത്സരിച്ചപ്പോൾ ന്യൂനപക്ഷവോട്ടുകൾ ഭിന്നിച്ചുപോവുകയും അത് ബി.ജെ.പിക്ക് അനുകൂലമായ അന്തരീക്ഷം സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു. കൂടാതെ, ന്യൂനപക്ഷങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി കൃത്യമായ ഒരു രാഷ്ട്രീയ-സാമൂഹിക പരിപാടി പ്രഖ്യാപിച്ചാൽ, അതിനെ ബി.ജെ.പി ‘ന്യൂനപക്ഷ പ്രീണനം’ എന്ന് വിളിച്ച് ഭൂരിപക്ഷ സമുദായത്തിനിടയിൽ ധ്രുവീകരണം ഉണ്ടാക്കുമോ എന്ന് കോൺഗ്രസ് ഉൾപ്പെടെയുള്ള കക്ഷികൾ ഭയന്നു. ഈ ഭയം കാരണം ന്യൂനപക്ഷങ്ങളുടെ അവകാശങ്ങൾക്ക് വേണ്ടി ശക്തമായി സംസാരിക്കാൻ മുന്നണി തയ്യാറായില്ല, ഇത് വോട്ടർമാർക്കിടയിൽ പ്രതിപക്ഷത്തോടുള്ള വിശ്വാസ്യത കുറച്ചു.
പ്രതിപക്ഷ രാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആയുധം ജനകീയ സമരങ്ങളാണ്. വിലക്കയറ്റം, തൊഴിലില്ലായ്മ, കാർഷിക പ്രതിസന്ധി, കേന്ദ്ര ഏജൻസികളുടെ ദുരുപയോഗം തുടങ്ങിയ ശക്തമായ വിഷയങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നിട്ടും, രാജ്യം മുഴുവൻ ഇളക്കിമറിക്കുന്ന ഒരു വലിയ കാമ്പയിൻ കെട്ടിപ്പടുക്കാൻ ഇന്ത്യ മുന്നണിക്ക് സാധിച്ചില്ല. 1970-കളിൽ ഇന്ദിരാഗാന്ധിയുടെ അടിയന്തരാവസ്ഥയ്ക്കെതിരെ ജയപ്രകാശ് നാരായണൻ നടത്തിയതുപോലെയോ, 2011-ൽ യു.പി.എ സർക്കാരിനെതിരെ അണ്ണാ ഹസാരെ നടത്തിയ അഴിമതി വിരുദ്ധ സമരം പോലെയോ ഉള്ള ഒരു ‘ജനകീയതരംഗം’ സൃഷ്ടിക്കാൻ ഇന്നത്തെ പ്രതിപക്ഷത്തിന് കഴിയുന്നില്ല. രാഹുൽ ഗാന്ധിയുടെ യാത്രകൾ വലിയ മാധ്യമശ്രദ്ധ നേടി എന്നതൊഴിച്ചാൽ, അതിനെ വോട്ടാക്കി മാറ്റാൻ തക്കവണ്ണം താഴേത്തട്ടിൽ പാർട്ടിയുടെ സംഘടനാ സംവിധാനം ശക്തമായിരുന്നില്ല.
പ്രതിപക്ഷത്തിന്റെ പല സമരങ്ങളും ദൽഹിയിലെ വാർത്താസമ്മേളനങ്ങളിലും സോഷ്യൽ മീഡിയ ട്രെൻഡുകളിലും ഒതുങ്ങിപ്പോയി. സാധാരണക്കാരായ ജനങ്ങളുടെ ദൈനംദിന ജീവിതപ്രശ്നങ്ങളുമായി സമരങ്ങളെ നേരിട്ട് ബന്ധിപ്പിക്കാൻ അവർക്ക് കഴിഞ്ഞില്ല.
ചുരുക്കത്തിൽ, അഖിലേന്ത്യാ തലത്തിലുള്ള ഒരു സഖ്യം താഴേത്തട്ടിലെ വോട്ടർമാരിലേക്ക് എത്തുമ്പോൾ പരാജയപ്പെടുന്നു എന്ന രാഷ്ട്രീയ യാഥാർത്ഥ്യമാണ് ഇന്ത്യ മുന്നണി നേരിടുന്നത്. പ്രാദേശിക കക്ഷികൾക്ക് അവരുടെ സംസ്ഥാനങ്ങളിലെ ഭരണവും വോട്ട് ബാങ്കും സംരക്ഷിക്കുക എന്നതിനാണ് പ്രഥമ പരിഗണന. ദേശീയ തലത്തിലെ ഒരു താല്ക്കാലിക കൂട്ടായ്മയ്ക്ക് വേണ്ടി സ്വന്തം രാഷ്ട്രീയഭൂമിക വിട്ടുകൊടുക്കാൻ പ്രാദേശിക കക്ഷികൾ തയ്യാറാകാത്തിടത്തോളം കാലം ഇത്തരം സഖ്യങ്ങളുടെ ആയുസ്സ് പരിമിതമായിരിക്കും. വോട്ടിങ് കണക്കുകളിലെ കൃത്യമായ പ്ലാനിംഗും തെരുവിലിറങ്ങിയുള്ള ശക്തമായ സമരവീര്യവും ഇല്ലാത്ത ഒരു രാഷ്ട്രീയ മുന്നണിക്ക്, ഇന്ത്യയിലെ ഏറ്റവും വലിയ കേഡർ പാർട്ടിയായ ബി.ജെ.പിയെയും അവരുടെ ഭരണസംവിധാനങ്ങളെയും നേരിടുക എളുപ്പമാകില്ല. ഈ നയപരമായ ശൂന്യതയും ഐക്യമില്ലായ്മയുമാണ് ഇന്ത്യ മുന്നണിയെ ജനങ്ങൾക്കുമുന്നിൽ വിശ്വസനീയമായ ഒരു ബദലല്ലാതാക്കി മാറ്റുന്നത്.