ഓഹരി വിപണിയുടെ ചരിത്രത്തിലെ ഏറ്റവും വലിയ ഐപിഒകളിലൊന്നായി മാറാനൊരുങ്ങുകയാണ് SpaceX. 2026 ഏപ്രിൽ 1-ന് കമ്പനി സെക്യൂരിറ്റീസ് ആൻഡ് എക്സ്ചേഞ്ച് കമ്മീഷന് (എസ്.ഇ.സി) രഹസ്യ ഡ്രാഫ്റ്റ് രജിസ്ട്രേഷൻ സ്റ്റേറ്റ്മെന്റ് സമർപ്പിച്ചു. അടുത്ത മാസം എസ്-1 പ്രോസ്പെക്ടസ് പൊതുജനങ്ങൾക്ക് പുറത്തുവിടുകയും, ജൂണിൽ നാസ്ഡാക്കിൽ ലിസ്റ്റ് ചെയ്ത് ഏകദേശം 75 ബില്യൺ ഡോളർ സമാഹരിക്കാനുമാണ് പദ്ധതി. ലിസ്റ്റിംഗ് സമയത്ത് കമ്പനിയുടെ മൂല്യം ഏകദേശം 1.75 ട്രില്യൺ ഡോളറിനോട് ചേർന്നിരിക്കുമെന്നാണ് വിലയിരുത്തൽ.
അവിശ്വസനീയമായ വളർച്ച
ഈ വളർച്ചയുടെ വ്യാപ്തി വിസ്മയകരമാണ്. 2020-ൽ ഏകദേശം 46 ബില്യൺ ഡോളർ മൂല്യമുണ്ടായിരുന്ന സ്പേസ്എക്സ്, വെറും ആറു വർഷത്തിനുള്ളിൽ 38 മടങ്ങിലധികം വളർച്ചയാണ് കൈവരിച്ചത്. അതും ഒരു പൊതുഓഹരി ലിസ്റ്റിംഗ് പോലും ഇല്ലാതെ, പൂർണ്ണമായും സ്വകാര്യ സ്ഥാപനമായിരിക്കെ എന്നത് ശ്രദ്ധേയമാണ്. ഈ ഉയർച്ചയുടെ അടിത്തറ പുനരുപയോഗിക്കാവുന്ന റോക്കറ്റുകളാണ്. പരമ്പരാഗതമായി, ഓരോ വിക്ഷേപണത്തിനും ശേഷം റോക്കറ്റുകളുടെ ഘടകങ്ങൾ നഷ്ടമാകുന്ന രീതിയായിരുന്നു പ്രചാരം. എന്നാൽ സ്പേസ്എക്സ് ഈ സമവാക്യം തന്നെ മാറ്റി. ഫാൽക്കൺ 9 റോക്കറ്റിന്റെ ആദ്യ ഘട്ടം ഭൂമിയിലേക്ക് തിരികെ ഇറക്കി വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കുന്ന സാങ്കേതിക വിദ്യ വിജയകരമായി നടപ്പിലാക്കി. പല തവണ പറന്ന അതേ ബൂസ്റ്റർ വീണ്ടും ഉപയോഗിക്കുന്നതിലൂടെ വിക്ഷേപണ ചെലവ് ഗണ്യമായി കുറയ്ക്കാനും, ദൗത്യങ്ങളുടെ ആവർത്തന വേഗത വർധിപ്പിക്കാനും കഴിഞ്ഞു.
ഇത് ചെലവ് കുറച്ച ഒരു മുന്നേറ്റം മാത്രമല്ല, പ്രവർത്തനരീതിയെ തന്നെ മാറ്റിയ വിപ്ലവമാണ്. വിമാനങ്ങൾ പോലെ റോക്കറ്റുകളും ആവർത്തിച്ച് ഉപയോഗിക്കാമെന്ന ആശയം പ്രായോഗികമാക്കി മാറ്റിയത് സ്പേസ്എക്സാണ്. ഇതിലൂടെ ബഹിരാകാശ ദൗത്യങ്ങൾ കൂടുതൽ വേഗത്തിൽ വ്യാപകമാക്കാൻ കഴിഞ്ഞു. ഫാൽക്കൺ 9, ഫാൽക്കൺ ഹെവി എന്നീ റോക്കറ്റുകളുടെ വിശ്വാസ്യതയും പരീക്ഷണ ഘട്ടത്തിലായ സ്റ്റാർഷിപ്പിന്റെ കരുത്തും ബഹിരാകാശ ഗതാഗതത്തിന്റെ ഭാവിയെ പുനർനിർവചിക്കുന്നു. സർക്കാർ നിയന്ത്രിത മേഖലയായിരുന്ന ബഹിരാകാശ രംഗത്തെ ലാഭകരമായ വാണിജ്യ വ്യവസായമാക്കി മാറ്റുന്നതിൽ ഇലോൺ മസ്ക് നയിക്കുന്ന ഈ കമ്പനിയുടെ പങ്ക് നിർണ്ണായകമാണ്.
ഇതോടൊപ്പം, ഡ്രാഗൺ ക്യാപ്സ്യൂളും സ്പേസ്എക്സിന്റെ ഏറ്റവും നിർണ്ണായകമായ നവീകരണങ്ങളിലൊന്നാണ്. മനുഷ്യരെ സുരക്ഷിതമായി ബഹിരാകാശത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുപോയി തിരികെ എത്തിക്കുന്നതിന് രൂപകൽപ്പന ചെയ്ത ഈ ക്യാപ്സ്യൂൾ, ഓട്ടോമേഷൻ, സുരക്ഷാ സംവിധാനങ്ങൾ, പുനരുപയോഗ ശേഷി എന്നിവയിൽ വലിയ മുന്നേറ്റമാണ് നടത്തിയത്. നാസയുടെ സ്പേസ് ഷട്ടിൽ പരിപാടി അവസാനിച്ചതിന് ശേഷം, അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയത്തിലേക്കുള്ള മനുഷ്യ ഗതാഗതത്തിൽ അമേരിക്കയ്ക്ക് ഉണ്ടായിരുന്ന ശൂന്യത നികത്തിയത് സ്പേസ് എക്സിന്റെ ഡ്രാഗൺ ക്യാപ്സ്യൂളാണ്.
ഇന്ന്, നാസയുടെ അന്താരാഷ്ട്ര ബഹിരാകാശ നിലയ ദൗത്യങ്ങൾക്ക് പ്രധാനമായ മനുഷ്യ സഞ്ചാര മാർഗമായി ഡ്രാഗൺ മാറിയിട്ടുണ്ട്. മുമ്പ് റഷ്യയുടെ സോയുസ് ക്യാപ്സ്യൂളുകളിൽ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ നിന്ന്, അമേരിക്കയ്ക്ക് വീണ്ടും സ്വയംപര്യാപ്തത കൈവരിക്കാൻ ഇത് നിർണ്ണായകമായി. ഒരു സ്വകാര്യ കമ്പനി മനുഷ്യ ബഹിരാകാശ യാത്രയുടെ കേന്ദ്രത്തിൽ എത്തുന്ന ഒരു പുതിയ കാലഘട്ടത്തിന് ഇത് തുടക്കമിട്ടു.
ഈ സാങ്കേതിക മാറ്റങ്ങളുടെ യാഥാർത്ഥ്യം നേരിൽ കാണാനുള്ള അവസരം എനിക്ക് ലഭിച്ചിരുന്നു. ഫ്ലോറിഡയിലെ Kennedy Space Center-ൽ നിന്ന്, ഇന്ത്യൻ വംശജനായ വ്യോമയാത്രികൻ Shubhanshu Shukla സഞ്ചരിച്ച ഡ്രാഗൺ ക്യാപ്സ്യൂളിന്റെ വിക്ഷേപണം ഞാൻ നേരിൽ സാക്ഷ്യം വഹിച്ചു. ആ നിമിഷത്തിൽ, ശാസ്ത്രത്തിന്റെ കൃത്യതയും സാങ്കേതികവിദ്യയുടെ ആത്മവിശ്വാസവും ഒരുമിച്ച് ഉയർന്നുയരുന്ന ദൃശ്യമായിരുന്നു അത്. അതോടൊപ്പം, കെ.എസ്.സി-യിൽ സ്പേസ്എക്സ് സജ്ജീകരിച്ചിരിക്കുന്ന സൗകര്യങ്ങൾ അടുത്തറിയാനുള്ള അവസരവും ലഭിച്ചു. അതിന്റെ കാര്യക്ഷമതയും വേഗവും, പരമ്പരാഗത ബഹിരാകാശ ഏജൻസികളിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമായ ഒരു പുതിയ പ്രവർത്തന സംസ്കാരത്തെയാണ് സൂചിപ്പിച്ചത്.
സ്റ്റാർലിങ്ക്: വരുമാനത്തിന്റെ നട്ടെല്ല്
സ്പേസ്എക്സിന്റെ സാമ്പത്തിക ശക്തിയുടെ കേന്ദ്രബിന്ദു സ്റ്റാർലിങ്കാണ്. 2025-ൽ ഏകദേശം 12 ബില്യൺ ഡോളർ വരുമാനം നേടിയ സ്റ്റാർലിങ്ക്, കമ്പനിയുടെ മൊത്തം വരുമാനത്തിന്റെ ഏകദേശം 60 ശതമാനം വഹിക്കുന്നു. 60 ശതമാനത്തിന് മുകളിലുള്ള EBITDA മാർജിൻ ഇത് ഗ്രൂപ്പിലെ ഏറ്റവും ലാഭകരമായ യൂണിറ്റാക്കി മാറ്റുന്നു. 2026 തുടക്കത്തോടെ സ്റ്റാർലിങ്കിന് ലോകമെമ്പാടും ഒരു കോടിയിലധികം സജീവ ഉപഭോക്താക്കളുണ്ടെന്നാണ് കണക്ക്. ഉപഗ്രഹ കണക്റ്റിവിറ്റി വിപണി പ്രതിവർഷം 160 ബില്യൺ ഡോളർ വരെ വളരുമെന്നാണ് ആർക്ക് ഇൻവെസ്റ്റിന്റെ വിലയിരുത്തൽ. ഈ വളർച്ചയുടെ വലിയ പങ്ക് സ്വന്തമാക്കാനുള്ള സ്ഥാനത്താണ് സ്പേസ്എക്സ്.
റോക്കറ്റുകളിൽ നിന്ന് എഐയിലേക്ക്
ചൊവ്വയിൽ മനുഷ്യ കോളനി സ്ഥാപിക്കുക എന്ന ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ് സ്പേസ്എക്സ് ആരംഭിച്ചത്. എന്നാൽ ഐപിഒയോടനുബന്ധിച്ച് കമ്പനിയുടെ തന്ത്രങ്ങളിൽ വ്യക്തമായ മാറ്റം കാണാം. ഇപ്പോൾ ശ്രദ്ധ കൂടുതൽ വ്യാപിക്കുന്നത് എഐ മേഖലയിലേക്കാണ്. ഭ്രമണപഥത്തിലെ ഡാറ്റ സെന്ററുകൾ, സ്വന്തമായ എഐ ചിപ്പ് വികസനം, കൂടാതെ എക്സ്എഐയുമായുള്ള സഹകരണം എന്നിവയിലൂടെ ഒരു ആഗോള എഐ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ ശക്തിയായി മാറാനാണ് ശ്രമം. എക്സ്എഐ പ്രതിമാസം ഏകദേശം 1 ബില്യൺ ഡോളർ വികസനത്തിനായി ചെലവഴിക്കുന്നതായാണ് റിപ്പോർട്ടുകൾ. ഈ നീക്കങ്ങൾ ഗൂഗിൾ, ഓപ്പൺഎഐ, ആന്ത്രോപിക് പോലുള്ള മുൻനിര എഐ കമ്പനികളോട് നേരിട്ട് മത്സരിക്കാനുള്ള ലക്ഷ്യത്തെയാണ് സൂചിപ്പിക്കുന്നത്.
ആവേശവും ആശങ്കകളും
ഐപിഒയോട് നിക്ഷേപകർക്ക് വലിയ ആവേശമുണ്ടെങ്കിലും സംശയങ്ങളും നിലനിൽക്കുന്നു. ഏകദേശം 125 മടങ്ങ് വരുമാന അനുപാതത്തിൽ ട്രില്യൺ ഡോളർ മൂല്യനിർണ്ണയം എന്നത് അതിരുകടക്കുന്നതാണോ എന്ന ചോദ്യം ഉയരുന്നു. ഇത്ര ഉയർന്ന മൂല്യത്തിൽ ലിസ്റ്റിംഗ് ഭാവിയിൽ ഓഹരി വിലയിൽ വലിയ ചാഞ്ചാട്ടങ്ങൾക്ക് വഴിവെക്കാമെന്ന മുന്നറിയിപ്പും ഉണ്ട്. എങ്കിലും പിന്തുണക്കുന്നവർക്ക് വ്യത്യസ്തമായ വാദമുണ്ട്. ചൊവ്വാ ദൗത്യം ഉപേക്ഷിച്ചിട്ടില്ല. എഐയും ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചറും വഴി സൃഷ്ടിക്കുന്ന വരുമാനമാണ് ആ ദീർഘകാല സ്വപ്നത്തെ യാഥാർത്ഥ്യമാക്കാനുള്ള സാമ്പത്തിക അടിത്തറയെന്നാണ് അവരുടെ വിലയിരുത്തൽ.
സ്പേസ്എക്സ് ഒടുവിൽ നിർമ്മിക്കുന്നത് ചൊവ്വയിലെ മനുഷ്യ സംസ്കാരമാണോ, അതോ ഭൂമിയിലെ ഡിജിറ്റൽ ആധിപത്യമാണോ എന്നത് ഇപ്പോഴും തുറന്ന ചോദ്യമാണ്. എന്നാൽ ഈ ഐപിഒ ഒരു സാധാരണ വിപണി ഇടപാടല്ല. സാങ്കേതിക ചരിത്രത്തിലെ അടുത്ത വലിയ അധ്യായത്തിന്റെ തുടക്കമായി ഇതിനെ കാണേണ്ടതുണ്ട്. ഒരിക്കൽ ബഹിരാകാശത്തെ സ്വപ്നമാക്കിയിരുന്ന മനുഷ്യരാശി, ഇന്ന് അതിനെ ഒരു വ്യവസായമാക്കുകയാണ്. ആ മാറ്റത്തിന്റെ നെറുകയിൽ സ്പേസ്എക്സ് നിൽക്കുമ്പോൾ, ഈ ഐപിഒ വെറും ഒരു ഓഹരി വിപണി പ്രവേശനമല്ല - ഭാവിയുടെ ദിശ നിർണ്ണയിക്കുന്ന ഒരു നിർണായക വഴിത്തിരിവ് കൂടിയാണ്.
