ലാഭത്തിന്റെ പ്ലാറ്റ്ഫോം,
ലോഭത്തിന്റെയും

സോഷ്യൽ മീഡിയയിൽ നമ്മൾ കാണുന്നതും വായിക്കുന്നതും കൂടുതലായി അൽഗൊരിതങ്ങൾ തീരുമാനിക്കുന്നതാണ്. ഈ അൽഗൊരിതങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഒരു ലക്ഷ്യത്തോടെയാണ്: എങ്ങനെയെങ്കിലുമൊക്കെ നമ്മളെ കൂടുതൽ സമയം പ്ലാറ്റ്ഫോമിൽ പിടിച്ചുനിർത്തുക. അതുകൊണ്ടാണ് നമ്മൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതും ഷെയർ ചെയ്യുന്നതും കൂടുതൽ പ്രതികരണം ഉണ്ടാക്കുന്നതുമായ കാര്യങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും നമുക്ക് കാണിച്ചുതരുന്നത്. ഇതിൽ നിന്നൊക്കെ വ്യത്യസ്തമായ, അല്ലെങ്കിൽ ലാഭമുണ്ടാക്കാത്ത, പുരോഗമനപരമായ ആശയങ്ങൾ സ്ഥിരമായി പ്രതീക്ഷിക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്.

ഇത് എങ്ങനെയാണെന്ന് ലളിതമായ ഉദാഹരണത്തിലൂടെ വിശദമാക്കാം.

നിങ്ങൾ യൂട്യൂബിൽ പാചകസംബന്ധമായ വീഡിയോസ് കൂടുതലായി കാണുന്ന ആളാണെന്ന് കരുതൂ. അപ്പോൾ യൂട്യൂബ് നിങ്ങൾക്ക് വീണ്ടും വീണ്ടും പാചകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട വീഡിയോസ് തന്നെ കാണിക്കും.

ഒരു പക്ഷേ, പെട്ടെന്നുതന്നെ ശാസ്ത്രം, രാഷ്ട്രീയം, അല്ലെങ്കിൽ സാമൂഹിക വിമർശനം പോലുള്ള ഉള്ളടക്കമുള്ള വീഡിയോകൾക്ക് യൂട്യൂബ് മുൻഗണന നൽകില്ല; നിങ്ങൾ അതിൽ കാര്യമായൊന്നും ഇടപെടുന്നില്ലെങ്കിൽ.

ഇനി മെറ്റയുടെ (Meta) താത്പര്യം എന്തായിരിക്കാമെന്ന് നോക്കാം.

മെറ്റ ഒരു ‘സാധാരണ സോഷ്യൽ മീഡിയ പ്ലാറ്റ്ഫോം’ മാത്രമല്ല. അത് ഒരു വ്യാപാരശൃംഖലയാണ്. അവരുടെ പ്രധാന താത്പര്യങ്ങൾ:
- പരസ്യങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വരുമാനം.
- ഉപയോക്താക്കളുടെ ശ്രദ്ധ (customer attention).
- കൂടുതൽ ഡാറ്റാ ശേഖരണം.

അതുകൊണ്ട് മെറ്റ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കുന്നതും നിയന്ത്രിക്കുന്നതും ലാഭത്തിനും സ്ഥിരതയ്ക്കും അനുകൂലങ്ങളായ ഉള്ളടക്കങ്ങളാണ്. സാമൂഹ്യമാറ്റം ലക്ഷ്യമിടുന്ന, എന്നാൽ വിപണിക്ക് അനുകൂലമല്ലാത്ത ആശയങ്ങൾ അവിടെ സ്വാഭാവികമായി പിന്നിലാകും.

ചുരുക്കിപ്പറഞ്ഞാൽ സോഷ്യൽ മീഡിയ നമ്മെ പഠിപ്പിക്കുന്ന ഒരു ‘നിഷ്പക്ഷ അധ്യാപകൻ / അധ്യാപിക’ അല്ല. അത് നമ്മൾ ഇഷ്ടപ്പെടുന്നതും പ്ലാറ്റ്ഫോമിന് ലാഭകരവുമായ കാര്യങ്ങൾ മാത്രം മുന്നിൽ വയ്ക്കുന്ന ഒരു mirror room പോലെയാണ്. അത് മനസ്സിലാക്കി ഉപയോഗിക്കുമ്പോഴാണ് അതിന്റെ നിയന്ത്രണത്തിലകപ്പെട്ടു പോകാതെ, ബോധപൂർവ്വം ഉപയോഗിക്കാൻ കഴിയുക.

ചുറ്റും കാണുന്ന കാര്യങ്ങളെ അവതരിപ്പിക്കുന്ന രീതിയിൽ, നമ്മുടെ ദൃശ്യസംസ്കാരത്തിൽ വലിയ മാറ്റം വന്നതായി നിരീക്ഷിക്കാവുന്നതാണ്. മുൻകാലങ്ങളിൽ വാർത്തകളിൽ പ്രധാനമായും സംഭവത്തിന്റെ അർഥവും പശ്ചാത്തലവും വിശദീകരിക്കുന്നതിലായിരുന്നു ശ്രദ്ധ. എന്നാൽ ഇന്ന് സി.സി.ടി.വി ദൃശ്യങ്ങൾ, മൊബൈൽ വീഡിയോ, ലൈവ് ദൃശ്യങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്ക് വാർത്താമാദ്ധ്യമങ്ങളിൽ വലിയ പ്രാധാന്യം ലഭിക്കുന്നു. അപകടങ്ങൾ, മരണങ്ങൾ, ക്രൈം വാർത്തകൾ തുടങ്ങിയവ കാണാൻ തക്കതായ ദൃശ്യങ്ങൾ ഉള്ളതിനാൽ കൂടുതൽ പ്രേക്ഷകരെ ആകർഷിക്കുന്നുണ്ട്. ഇത് നമ്മുടെ കാഴ്ചപ്പാടിനെ എങ്ങനെ ബാധിക്കുന്നു എന്നു നോക്കാം.

ഈ മാറ്റം നമ്മുടെ ചിന്തയെയും കാഴ്ചപ്പാടിനെയും പലവിധത്തിൽ ബാധിക്കുന്നു.

ലളിതമായ ഒരു ഉദാഹരണം നോക്കാം. ഒരു റോഡപകടം സംഭവിച്ചാൽ, പണ്ടൊക്കെ അപകടത്തിന് കാരണമായ റോഡിന്റെ അവസ്ഥ, ട്രാഫിക് നിയമലംഘനം, പരിഹാര മാർഗങ്ങൾ എന്നിവ ചർച്ച ചെയ്യും. ഇന്നൊക്കെ അപകടത്തിന്റെ സി.സി.ടി.വി ദൃശ്യങ്ങൾ വീണ്ടും വീണ്ടും കാണിക്കും. ഇതിലൂടെ പ്രശ്നപരിഹാരം കണ്ടെത്തുന്നതിനേക്കാൾ, അപകടത്തിന്റെ ദൃശ്യ ഷോക്ക് തന്നെയാണ് നമ്മൾ കൂടുതൽ ഓർക്കുന്നത്. അങ്ങനെ, ദൃശ്യസംസ്കാരത്തിലെ ഈ മാറ്റം നമ്മെ കൂടുതൽ ഭാവനാപരമായി പ്രതികരിക്കുന്നവരാക്കുകയും, യാഥാർത്ഥ്യത്തെ സമതുലിതമായി വിലയിരുത്താനുള്ള കഴിവ് കുറയ്ക്കുകയും ചെയ്യുന്നു. അതിനാൽ ദൃശ്യങ്ങൾ കാണുമ്പോൾ അതിന്റെ പിന്നിലെ അർഥവും പശ്ചാത്തലവും കൂടി ചിന്തിക്കുക എന്നത് വളരെ പ്രധാനമാണ്.

ഫേസ്‌ബുക്ക്, ഇൻസ്റ്റാഗ്രാം പോലുള്ള സോഷ്യൽ മീഡിയകളിൽ നമ്മൾ കാണുന്ന കാര്യങ്ങൾ പൊതുവെ പൊതുജനങ്ങൾക്കു തുറന്നതാണ്. അവിടെയുള്ള പോസ്റ്റുകൾ പലരും ചോദ്യം ചെയ്യാനും റിപ്പോർട്ട് ചെയ്യാനും കഴിയും. വാട്സ് ആപ്പ് അതിൽ നിന്ന് വ്യത്യസ്തമാണ്. അത് പ്രധാനമായും സ്വകാര്യ സന്ദേശങ്ങൾക്കും ഗ്രൂപ്പുകൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള പ്ലാറ്റ്‌ഫോമാണ്. പുറത്തുള്ളവർക്ക് അകത്ത് നടക്കുന്ന കാര്യങ്ങൾ കാണാനോ നിയന്ത്രിക്കാനോ സാധിക്കില്ല.

ഇന്ന് സോഷ്യൽ മീഡിയ വെറും വിനോദമോ വാർത്ത പങ്കിടാനുള്ള ഇടമോ മാത്രമല്ല, അത് ശക്തമായ അഭിപ്രായങ്ങൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്ന ശക്തമായ ഉപകരണമായി മാറിയിരിക്കുന്നു.