‘എല്ലാ മേഖലകൾക്കും അവസരം’ എന്ന ആശയം മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന യൂണിയൻ ബജറ്റിൽ, വലിയ പദ്ധതികളിൽനിന്നും സാമ്പത്തിക വിഭവ പരിഗണനകളിൽനിന്നും കേരളം തിരസ്കരിക്കപ്പെട്ടതാണ് കാണുന്നത്. ഇത് ഒരു രാഷ്ട്രീയചോദ്യം മാത്രമല്ല, ധനകാര്യവുമായും ഫെഡറലിസവുമായും ബന്ധപ്പെട്ട നിരവധി ചോദ്യങ്ങളുയർത്തുന്നു.
യൂണിയൻ ബജറ്റിൽ കേരളത്തിനുള്ള വിഹിതം സംബന്ധിച്ച "കുറഞ്ഞ പ്രാതിനിധ്യം" എന്നത് കേവലം സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കിന്റെ മാത്രം അടിസ്ഥാനത്തിൽ വിലയിരുത്താവുന്നതല്ല. ദേശീയ പ്രതിരോധം, കേന്ദ്രാവിഷ്കൃത പദ്ധതികളുടെ നേരിട്ടുള്ള ചെലവുകൾ, പൊതുമേഖലാ നിക്ഷേപങ്ങൾ തുടങ്ങിയ ഇനങ്ങളിൽ ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിനും അനുവദിക്കുന്ന കൃത്യമായ തുക ബജറ്റ് രേഖകളിൽ വെവ്വേറെ പ്രസിദ്ധീകരിക്കാത്തതാണ് ഇതിന് പ്രധാന കാരണം. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ, ലഭ്യമായ ഔദ്യോഗിക വിവരങ്ങളെ മൂന്ന് പ്രധാന ഘടകങ്ങളായി തിരിച്ചാണ് ഈ റിപ്പോർട്ട് വിശകലനം ചെയ്യുന്നത്:
ഒന്ന്: കേന്ദ്ര നികുതിവിഹിതത്തിൽ നിന്നുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ ഓഹരി (Horizontal Devolution).
രണ്ട്: 16-ാം ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ (2026–31) ശുപാർശ ചെയ്ത തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ- ദുരന്ത നിവാരണ ഗ്രാന്റുകൾ.
മൂന്ന്: കേന്ദ്ര ബജറ്റ് പ്രസംഗത്തിലൂടെയോ പാർലമെന്റ് രേഖകളിലൂടെയോ ലഭ്യമാകുന്ന നിർദ്ദിഷ്ട സ്ഥാപന / പദ്ധതി അലോക്കേഷനുകൾ.
READ: വിഭവ വിതരണത്തിലെ
അനീതി, കേരളത്തിന്
ശിക്ഷയാകുന്ന യൂണിയൻ ബജറ്റ്
അക്കങ്ങളിലെ വർധനയും വസ്തുതയും
ബജറ്റ് പ്രസംഗത്തിലെയും അനുബന്ധ രേഖകളിലെയും വിവരങ്ങൾ വിശകലനം ചെയ്യുമ്പോൾ, സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കുള്ള വിഹിതത്തിന്റെ കാര്യത്തിൽ കേരളം നേരിടുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ അവസ്ഥ വ്യക്തമാകുന്നു. 15-ാം ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ ശുപാർശ ചെയ്ത 41 ശതമാനം 'വെർട്ടിക്കൽ ഡെവല്യൂഷൻ' (Vertical Devolution) കേന്ദ്രസർക്കാർ അംഗീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഇതിന്റെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ, 2026–27 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കുള്ള 'ഫിനാൻസ് കമ്മീഷൻ ഗ്രാന്റ്' ആയി 1.4 ലക്ഷം കോടി രൂപയാണ് വകയിരുത്തിയിരിക്കുന്നത്. എന്നാൽ, ഓരോ സംസ്ഥാനത്തിനുമുള്ള യഥാർത്ഥ വിഹിതം പരിശോധിക്കുമ്പോൾ (Receipt Budget, Annex-4), കേരളത്തിന്റെ പങ്ക് 2.382 ശതമാനമായി നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നു; ഇത് ഏകദേശം 36,355.39 കോടി രൂപയാണ്.
16-ാം ധനകാര്യ കമ്മീഷന്റെ ശുപാർശകളിൽ സർക്കാർ സമർപ്പിച്ച 'Explanatory Memorandum (Action Taken)' രേഖ പ്രകാരം, റവന്യു കമ്മി ഗ്രാന്റുകളോ മറ്റ് പ്രത്യേക മേഖലകൾക്കോ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കോ വേണ്ടിയുള്ള ഗ്രാന്റുകളോ അനുവദിക്കുന്നതിനോട് സർക്കാർ അനുകൂല നിലപാട് സ്വീകരിച്ചിട്ടില്ല.
കഴിഞ്ഞ സാമ്പത്തിക വർഷത്തെ (2025–26 RE) കണക്കുകളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുമ്പോൾ കേരളത്തിന് ലഭിക്കുന്ന തുകയിൽ ഏകദേശം 9,541 കോടി രൂപയുടെ (35.6%) ഗണ്യമായ വർദ്ധനവ് കാണാം. കഴിഞ്ഞ വർഷം ഇത് 1.925 ശതമാനമായിരുന്നു (26,814.70 കോടി രൂപ). ഉപരിപ്ലവമായി ഈ വർദ്ധനവ് കേരളത്തിന് നേട്ടമാണെന്ന് തോന്നിപ്പിക്കുമെങ്കിലും, സംസ്ഥാനം നേരിടുന്ന അവഗണനയും ഇവിടെനിന്നുതന്നെയാണ് തുടങ്ങുന്നത്.
ശതമാനത്തിലോ തുകയിലോ വർദ്ധനവ് രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, അതിന് സമാന്തരമായി കേരളത്തെ പ്രത്യേകമായി പിന്തുണയ്ക്കുന്ന 'സ്റ്റേറ്റ് സ്പെസിഫിക്' (State-specific), 'സെക്ടർ സ്പെസിഫിക്' (Sector-specific) ഗ്രാന്റുകൾ ഇല്ലാതാകുന്നത് തിരിച്ചടിയാണ്. കൂടാതെ, വൻകിട മൂലധന നിക്ഷേപ പദ്ധതികളിൽ (Capital Expenditure) നിന്ന് കേരളം പുറത്തുനിൽക്കേണ്ടിവരുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, ഫെഡറൽ സംവിധാനത്തിലെ അർഹമായ 'പ്രാതിനിധ്യം' എന്ന ചോദ്യം കൂടുതൽ ഗൗരവതരമായി മാറുകയാണ്.
കേന്ദ്ര നികുതി വിഹിതം (BE 2026–27):
സംസ്ഥാനങ്ങൾ തിരിച്ചുള്ള പട്ടിക:
ഏറ്റവും ഉയർന്ന വിഹിതം ലഭിക്കുന്ന ഉത്തർപ്രദേശിനെ 100 ആയി പരിഗണിച്ചാൽ, മറ്റ് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കുന്ന വിഹിതത്തിന്റെ ആപേക്ഷിക വലിപ്പം താഴെ കാണുന്ന വിധമാണ്:
കേരളം നേരിടുന്ന ‘കുറഞ്ഞ പ്രാതിനിധ്യം’ എന്ന വാദത്തെ സാമ്പത്തികശാസ്ത്രപരമായി രണ്ട് പ്രധാന തലങ്ങളിലൂടെ വിശകലനം ചെയ്യാം.
ഒന്നാമതായി, വിഹിതത്തിൽ നേരിയ വർദ്ധനവുണ്ടായിട്ടും 2.382% എന്ന നിലവിലെ നിരക്ക് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ വികസന- ചെലവ് ഘടനയുമായും ഉയർന്ന സാമൂഹിക ഉത്തരവാദിത്വങ്ങളുമായും ഒത്തുപോകുന്നില്ല എന്നത് ‘വിഭവപര്യാപ്തത' (Adequacy of resources) സംബന്ധിച്ച ഗൗരവമായ ചോദ്യങ്ങൾ ഉയർത്തുന്നു.
രണ്ടാമതായി, സംസ്ഥാനങ്ങളിലേക്കുള്ള വിഭവ കൈമാറ്റം (Vertical Devolution) 41% ആയി നിശ്ചയിച്ചിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, കേന്ദ്രം പിരിച്ചെടുക്കുന്ന സെസ്സുകളും സർചാർജുകളും (Cess and Surcharge) ഒഴിവാക്കിയാണ് വിഭജനയോഗ്യമായ തുക (Divisible Pool) കണക്കാക്കുന്നത്. ഇത് സംസ്ഥാനങ്ങൾക്ക് ഭരണഘടനാപരമായി ലഭിക്കേണ്ട യഥാർത്ഥ വിഹിതത്തിൽ ഗണ്യമായ കുറവുണ്ടാക്കുന്നു എന്ന വിമർശനത്തിന് ആക്കം കൂട്ടുന്നു. തൽഫലമായി, കേവലമായ ശതമാനക്കണക്കുകൾക്കപ്പുറം, സംസ്ഥാനത്തിന്റെ യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക സ്വയംഭരണത്തെയും പ്രാതിനിധ്യത്തെയും ബാധിക്കുന്ന സങ്കീർണ്ണമായ ഒരു ധനകാര്യ പ്രതിസന്ധിയാണ് ഉടലെടുക്കുന്നത്.
കേരളത്തിൽ ഉയർന്ന അപകടസാധ്യത നിലനിൽക്കുമ്പോഴും സാങ്കേതികമായ സൂത്രവാക്യങ്ങളുടെ ഫലമായി അർഹമായ വിഹിതം കുറഞ്ഞുപോകുന്നത് ജനാധിപത്യപരമായ വിവേചനമാണ് എന്ന് പറയേണ്ടിവരും.
ഗ്രാന്റുകളുടെ നിരാകരണവും
ഫെഡറൽ നീതിയും:
കേരളത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ആശങ്കകൾ
16-ാം ധനകാര്യ കമ്മീഷന്റെ ശുപാർശകളിൽ സർക്കാർ സമർപ്പിച്ച 'Explanatory Memorandum (Action Taken)' രേഖ പ്രകാരം, റവന്യു കമ്മി ഗ്രാന്റുകളോ (Revenue Deficit Grants), മറ്റ് പ്രത്യേക മേഖലകൾക്കോ സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കോ വേണ്ടിയുള്ള ഗ്രാന്റുകളോ (Sector-specific/State-specific grants) അനുവദിക്കുന്നതിനോട് സർക്കാർ അനുകൂല നിലപാട് സ്വീകരിച്ചിട്ടില്ല. ഗവൺമെന്റ് ഈ ശുപാർശകൾ 'ശ്രദ്ധിച്ചു' (Takes note) എന്നു മാത്രമാണ് രേഖപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്.
കേരളത്തെ സംബന്ധിച്ച് ഈ തീരുമാനം ഗുരുതര പ്രത്യാഘാതം സൃഷ്ടിക്കും. നിശ്ചിത മാനദണ്ഡങ്ങൾ അടിസ്ഥാനമാക്കിയുള്ള 'ഫോർമുല- വിഹിതം' കൊണ്ടുമാത്രം പരിഹരിക്കാൻ കഴിയാത്ത സവിശേഷമായ പല സാമ്പത്തിക വെല്ലുവിളികളും കേരളത്തിനുണ്ട്. പ്രായമേറിയ ജനസംഖ്യയുടെ ആരോഗ്യ- സാമൂഹിക സുരക്ഷാ ചെലവുകൾ, ഉയർന്ന ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ ചെലവ്, പ്രകൃതിക്ഷോഭസാധ്യതകൾ, തീരദേശ സംരക്ഷണം, മത്സ്യബന്ധന മേഖലയുടെ അതിജീവനം തുടങ്ങിയ വിഷയങ്ങളിൽ നീതിയുക്തമായ പരിഗണന ലഭിക്കാൻ 'ഗ്രാന്റ് ഡിസൈൻ' (Grant Design) അനിവാര്യമാണ്. എന്നാൽ ഇത്തരം പ്രത്യേക സഹായങ്ങൾ പിൻവലിക്കുന്നത് കേരളം പോലുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങളെ ഒരു 'പൊതു- അളവുകോലിന്' കീഴിലാക്കുന്നു എന്ന വിമർശനം ശരിവെക്കുന്നു.
15-ാം ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ കാലയളവിൽ (2021–22 മുതൽ 2025–26 വരെ) കേരളത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഘടനയിലെ വിടവ് ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. പാർലമെന്റ് രേഖകൾ പ്രകാരം 37,814 കോടി രൂപയുടെ 'പോസ്റ്റ് ഡെവല്യൂഷൻ റവന്യു കമ്മി ഗ്രാന്റ്' (PDRDG) കേരളത്തിന് ശുപാർശ ചെയ്യപ്പെട്ടു, അതിൽ 34,648 കോടി രൂപയോളം ലഭ്യമായി. ഇത്തരത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക വിടവുകൾ നികത്താൻ മുൻപുണ്ടായിരുന്ന 'പോളിസി ബ്രിഡ്ജ്' (Policy-bridge) പുതിയ തീരുമാനത്തോടെ ഇല്ലാതാകുകയാണ്. റവന്യു കമ്മി ഗ്രാന്റുകളുടെ പൂർണ്ണ നിരാകരണം കേരളത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക സ്വയംഭരണത്തെയും വികസന പ്രവർത്തനങ്ങളെയും പ്രതിസന്ധിയിലാക്കുമെന്ന് ഈ വസ്തുതകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
അപകടസാധ്യതയും വിഭവലഭ്യതയും:
ദുരന്തനിവാരണ ഫണ്ട് വിതരണത്തിലെ
സങ്കീർണ്ണതകൾ
16-ാം ധനകാര്യ കമ്മീഷന്റെ രണ്ടാം വാല്യം അനുബന്ധരേഖകളിൽ (Volume-II Annexures) ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുള്ള 'ഡിസാസ്റ്റർ റിസ്ക് ഇൻഡക്സ്' (Disaster Risk Index), അതുമായി ബന്ധപ്പെട്ട അന്തിമ സാമ്പത്തിക വിഹിതം (Final Allocation) എന്നിവ കേരളത്തിന്റെ ദുരന്തനിവാരണ പ്രവർത്തനങ്ങളിലെ സാമ്പത്തിക ലഭ്യതയെക്കുറിച്ച് നിർണ്ണായക സൂചനകൾ നൽകുന്നു.
കേരളത്തിന്റെ അപകടസാധ്യത (Hazard) 8.03, എക്സ്പോഷർ (Exposure) 4, വൾനറബിലിറ്റി (Vulnerability) 1.073 എന്നിങ്ങനെ കണക്കാക്കി ദുരന്തസാധ്യതാ സൂചിക (H×E×V) സ്കോർ 34.5 ആയി രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്. ഈ സൂചികയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ 2026–31 കാലയളവിലേക്ക് കേരളത്തിന് ആകെ 2,580 കോടി രൂപയാണ് വകയിരുത്തിയിരിക്കുന്നത്. ഇതിൽ സംസ്ഥാന ദുരന്ത പ്രതികരണനിധി (State Disaster Response Fund) വിഹിതം മാത്രമായി പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, 2026–27 സാമ്പത്തിക വർഷത്തിൽ 374 കോടി രൂപയും, 2026–31 കാലയളവിൽ ആകെ 2,064 കോടി രൂപയുമാണ് നിശ്ചയിച്ചിട്ടുള്ളത്.
തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള ഗ്രാന്റുകളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട 16-ാം ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ ശുപാർശകൾ ഫെഡറൽ ധനസഹായ വിതരണത്തിൽ കേരളം നേരിടുന്ന പ്രാതിനിധ്യ പ്രതിസന്ധിയെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ദുരന്തനിവാരണത്തിനുള്ള സാമ്പത്തിക സഹായം കേവലം ജനസംഖ്യാടിസ്ഥാനത്തിൽ മാത്രം നിശ്ചയിക്കരുത് എന്ന തത്വം മുൻനിർത്തിയാണ് 'ഡിസാസ്റ്റർ റിസ്ക് ഇൻഡക്സ്' പോലുള്ള ശാസ്ത്രീയ മാനദണ്ഡങ്ങൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിരിക്കുന്നത്. എന്നിരുന്നാലും, മൊത്തം കോർപ്പസിലെ (Corpus) കേരളത്തിന്റെ വിഹിതം പരിമിതമായി തുടരുന്നത് വിഹിതം നിശ്ചയിക്കുന്ന സൂത്രവാക്യത്തിന്റെ (Formula) പ്രത്യേകത മൂലമാണെന്ന് വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു. ശരാശരി ചെലവും (Average Expenditure) ദുരന്തസാധ്യതാ സൂചികയും 70:30 എന്ന അനുപാതത്തിൽ സമന്വയിപ്പിച്ചാണ് അന്തിമ വിഹിതം കണക്കാക്കുന്നത്. കേരളം നേരിടുന്ന ഉയർന്ന അപകടസാധ്യതകൾ സൂചികയിൽ പ്രതിഫലിക്കുന്നുണ്ടെങ്കിലും, വിഹിതം നിശ്ചയിക്കുന്ന മാനദണ്ഡങ്ങളിൽ സംസ്ഥാനത്തിന്റെ ഉയർന്ന പ്രതിശീർഷ വരുമാനവും (Per-capita Income) ജനസംഖ്യാ വ്യാപ്തിയും (Population Scale) പ്രായോഗികമായി സ്വാധീനം ചെലുത്തുന്നുണ്ട്. ഇത് ദുരന്തസംരക്ഷണത്തിനാവശ്യമായ യഥാർത്ഥ സാമ്പത്തിക പിന്തുണ ലഭ്യമാക്കുന്നതിൽ വിഘാതമാകുന്നു എന്ന ആശങ്ക സംസ്ഥാനം ഉയർത്തുന്നു.
ചുരുക്കത്തിൽ, ഉയർന്ന അപകടസാധ്യത നിലനിൽക്കുമ്പോഴും സാങ്കേതികമായ സൂത്രവാക്യങ്ങളുടെ ഫലമായി അർഹമായ വിഹിതം കുറഞ്ഞുപോകുന്നത് ജനാധിപത്യപരമായ വിവേചനമാണ് എന്ന് പറയേണ്ടിവരും.
താരതമ്യവിശകലനത്തിന് (2026–31):
തദ്ദേശ സ്വയംഭരണ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള ഗ്രാന്റുകളുമായി (Local Body Grants) ബന്ധപ്പെട്ട 16-ാം ധനകാര്യ കമ്മീഷൻ ശുപാർശകൾ ഫെഡറൽ ധനസഹായ വിതരണത്തിൽ കേരളം നേരിടുന്ന പ്രാതിനിധ്യ പ്രതിസന്ധിയെ കൂടുതൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
ധനകാര്യ കമ്മീഷന്റെ റിപ്പോർട്ടിലെ നടപടിരേഖ (Action Taken Memorandum) പ്രകാരം, ഗ്രാമീണ തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള (Rural Local Bodies) വിഹിതം 90:10 എന്ന അനുപാതത്തിൽ ജനസംഖ്യയെയും വിസ്തീർണ്ണത്തെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയാണ് നിശ്ചയിച്ചിരിക്കുന്നത്. നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങളുടെ (Urban Local Bodies) കാര്യത്തിലാകട്ടെ, ഇതേ അനുപാതം നഗര ജനസംഖ്യയെയും തനത് വരുമാന സമാഹരണത്തെയുമാണ് (Own State Revenue) ആധാരമാക്കുന്നത്. കേരളത്തിന്റെ ഗ്രാമീണ ജനസംഖ്യ താരതമ്യേന കുറവായതിനാൽ, ഗ്രാമീണ തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള വിഹിതത്തിൽ കേരളത്തിന്റെ പങ്ക് കേവലം 0.76 ശതമാനമായി ചുരുങ്ങുന്നതായി അനുബന്ധരേഖകൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു.
എന്നാൽ, കേരളത്തിന്റെ നഗരസ്വഭാവം പരിഗണിച്ച് നഗര തദ്ദേശ സ്ഥാപനങ്ങൾക്കുള്ള വിഹിതത്തിൽ സംസ്ഥാനത്തിന് 5.75 ശതമാനം പങ്ക് ലഭിക്കുന്നുണ്ട്. ഇവിടെയാണ് കേരളത്തിന്റെ വിമർശനം കൂടുതൽ പ്രസക്തമാകുന്നത്. നഗരങ്ങളിലെ മലിനജല സംസ്കരണം ഉൾപ്പെടെയുള്ള അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനത്തിനായി നൽകുന്ന 'സ്പെഷ്യൽ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ കോംപോണന്റ്' (Special Infrastructure Component) ഗ്രാന്റിന് അർഹമായ നഗരങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ (Annexure 10.11) കേരളത്തിലെ ഒരു നഗരം പോലും ഉൾപ്പെട്ടിട്ടില്ല. നഗരവികസനത്തിനായി കേന്ദ്രം നൽകുന്ന ഉയർന്ന മൂല്യമുള്ള ഇൻസെന്റീവ് ഗ്രാന്റുകളുടെ ആനുകൂല്യം കേരളത്തിന് ലഭ്യമല്ല എന്നാണ് ഇത് അർത്ഥമാക്കുന്നത്.
ചുരുക്കത്തിൽ, കേരളത്തിന്റെ ഫെഡറൽ സാമ്പത്തിക അനുഭവം മൂന്ന് തലങ്ങളിലായി രൂപപ്പെടുന്നു: ഗ്രാമീണ ജനസംഖ്യാ ഫോർമുലയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിലുള്ള വിഹിതത്തിൽ സംസ്ഥാനം പിന്നിലേക്ക് തള്ളപ്പെടുന്നു; അടിസ്ഥാന നഗര ഗ്രാന്റുകളിൽ അർഹമായ പങ്കുണ്ടെങ്കിലും, സവിശേഷമായ നഗര അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസന ഗ്രാന്റുകളിൽ നിന്ന് കേരളം പൂർണ്ണമായും പുറന്തള്ളപ്പെടുന്നു. ഇത് സംസ്ഥാനത്തിന്റെ സവിശേഷമായ വികസന മാതൃകകളെ പരിഗണിക്കുന്നതിൽ പരാജയപ്പെട്ടു എന്ന വിമർശനത്തിന് ആക്കം കൂട്ടുന്നു.
അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസനവും
ഫെഡറൽ നീതിയും:
ഹൈ-സ്പീഡ് റെയിൽ മുതൽ ‘എയിംസ്’ വരെ
ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള വൻകിട മൂലധന നിക്ഷേപ പദ്ധതികളിലും അടിസ്ഥാന സൗകര്യ വികസന ഭൂപടത്തിലും കേരളം നേരിടുന്ന 'കുറഞ്ഞ പ്രാതിനിധ്യം' എന്ന വാദത്തിന് കേന്ദ്ര ബജറ്റ് പ്രഖ്യാപനങ്ങളും പാർലമെന്ററി രേഖകളും വ്യക്തമായ അടിവരയിടുന്നു.
സാമ്പത്തിക വളർച്ചയുടെ ചാലകശക്തികളായി (Growth Connectors) കേന്ദ്ര സർക്കാർ വിഭാവനം ചെയ്യുന്ന ഏഴ് ഹൈ- സ്പീഡ് റെയിൽ കോറിഡോറുകളുടെ പട്ടികയിൽ നിന്ന് കേരളം പൂർണ്ണമായും ഒഴിവാക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് ഇതിന്റെ പ്രകടമായ ഉദാഹരണമാണ്. രാജ്യത്തിന്റെ ഭാവി കണക്റ്റിവിറ്റി ശൃംഖലയിൽനിന്ന് ഒരു സംസ്ഥാനം ഇത്തരത്തിൽ വിട്ടുപോകുന്നത് ഫെഡറൽ വികസന സങ്കൽപ്പങ്ങളിലെ വിടവ് സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
ആരോഗ്യരംഗത്തെ കേരളത്തിന്റെ ദീർഘകാല ആവശ്യമായ ഓൾ ഇന്ത്യ ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് മെഡിക്കൽ സയൻസസിന്റെ (AIIMS) കാര്യത്തിലും സമാനമായ വിവേചനമാണുള്ളത്.
തന്ത്രപ്രധാനമായ ‘അപൂർവ ധാതു ഇടനാഴി' പദ്ധതിയിൽ സ്വകാര്യ നിക്ഷേപത്തിന് നൽകുന്ന പ്രാധാന്യം, ഇതിനുപുറകിൽ യൂണിയൻ സർക്കാറിനുള്ള രാഷ്ട്രീയ- സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് സൂചന നൽകുന്നുണ്ട്.
കോഴിക്കോട് ജില്ലയിലെ കിനാലൂരിൽ കേരള സർക്കാർ ഭൂമി കണ്ടെത്തിയിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പ്രധാനമന്ത്രി സ്വാസ്ഥ്യ സുരക്ഷായോജനയുടെ (PMSSY) നിലവിലെ ഘട്ടത്തിൽ കേരളത്തിൽ എയിംസ് സ്ഥാപിക്കുന്നതിനുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ കേന്ദ്ര സർക്കാർ അംഗീകരിച്ചിട്ടില്ലെന്ന് ലോക്സഭാ മറുപടികൾ വ്യക്തമാക്കുന്നു. നിലവിലുള്ള സർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജുകളുടെ നവീകരണത്തിന് അനുമതിയുണ്ടെങ്കിലും, ദേശീയ നിലവാരത്തിലുള്ള സ്വതന്ത്ര സ്ഥാപനമെന്ന നിലയിൽ എയിംസ് കേരളത്തിന് അന്യമായി തുടരുകയാണ്.
അപൂർവ്വ ലോഹങ്ങളുമായി (Rare Earth Corridors) ബന്ധപ്പെട്ട ധാതുസമ്പന്നമായ സംസ്ഥാനങ്ങളുടെ പട്ടികയിൽ കേരളത്തെ ഉൾപ്പെടുത്തി, ‘അപൂർവ ധാതു ഇടനാഴി' (Rare Earth Corridor) പ്രഖ്യാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഒഡീഷ, ആന്ധ്രാപ്രദേശ്, തമിഴ്നാട് എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം കേരളവും പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണ്. കേരളത്തിന്റെ തീരദേശത്ത് അപൂർവ്വ ധാതുശേഖരമുണ്ട് (Thorium, Scandium etc.). വിഴിഞ്ഞം മുതൽ ചവറ വഴി കൊച്ചി വരെ നീളുന്ന ഇടനാഴിയാണ് വികസിപ്പിക്കുക. 42,000 കോടി രൂപയുടെ നിക്ഷേപം പ്രതീക്ഷിക്കുന്ന ഈ പദ്ധതി വഴി കേരളം രാജ്യത്തെ 'പെർമനന്റ് മാഗ്നറ്റ് ഹബ്ബ്' (Permanent Magnet Hub) ആയി മാറുമെന്നാണ് ബജറ്റ് മുന്നോട്ടുവെക്കുന്ന പ്രതീക്ഷ. എന്നാൽ, പരിസ്ഥിതിലോലമായ തീരദേശത്ത് ഇത്തരം വൻകിട ഖനന പദ്ധതികൾ നടപ്പിലാക്കുമ്പോഴുള്ള ആശങ്ക കേരളത്തിലെ തീരദേശസമൂഹം നേരത്തെ പ്രകടിപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. പൊതുമേഖലയിൽ തന്നെ ഈ പദ്ധതി നടപ്പിലാക്കണമെന്നാണ് സംസ്ഥാന സർക്കാർ നിലപാടെങ്കിലും, തന്ത്രപ്രധാനമായ ഈ പദ്ധതിയിൽ സ്വകാര്യ നിക്ഷേപത്തിന് നൽകുന്ന പ്രാധാന്യം, ഇതിനുപുറകിൽ യൂണിയൻ സർക്കാറിനുള്ള രാഷ്ട്രീയ- സാമ്പത്തിക താൽപര്യങ്ങളെക്കുറിച്ച് സൂചന നൽകുന്നുണ്ട്.
വികസന ഭൂപടത്തിലെ
കേരള പ്രാതിനിധ്യം
യൂണിയൻ ബജറ്റിലെ കണക്കുകൾ പരിശോധിക്കുമ്പോൾ, നികുതിവിഹിതത്തിലെ വർദ്ധനവിനേക്കാളുപരിയായി "രാജ്യത്തിന്റെ വികസന രൂപരേഖയിൽ കേരളത്തിന്റെ സ്ഥാനം എവിടെയാണ്?" എന്ന മൗലികമായ ചോദ്യമാണ് ഉയരുന്നത്.
സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കുള്ള വിഭജനവിഹിതം (Vertical Devolution) 41 ശതമാനമായി നിലനിർത്തുകയും കേരളത്തിന്റെ നികുതിവിഹിതത്തിൽ തുകയുടെ അടിസ്ഥാനത്തിൽ വർദ്ധനവുണ്ടാവുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, പ്രത്യേക ഗ്രാന്റുകളുടെ (State/Sector-specific grants) അഭാവം ഈ നേട്ടത്തെ നിഷ്പ്രഭമാക്കുന്നു. പ്രാതിനിധ്യം എന്നത് ശതമാനക്കണക്കുകൾക്കപ്പുറം 'ദൃശ്യമായ ദേശീയ പങ്കാളിത്തം' (Visible National Participation) കൂടി ഉൾപ്പെടുന്നതാണ്. ഹൈ- സ്പീഡ് റെയിൽവേ, എയിംസ് (AIIMS) തുടങ്ങിയ വൻകിട ദേശീയ പദ്ധതികളിൽ നിന്ന് കേരളത്തെ ഒഴിവാക്കിയത്, ഈ പ്രാതിനിധ്യമില്ലായ്മയുടെ ദൃഷ്ടാന്തമാണ്.
ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള വലിയ മൂലധന നിക്ഷേപ പദ്ധതികളും ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ പ്രോജക്റ്റുകളും അനുവദിക്കുന്നതിൽ വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ കേന്ദ്ര സർക്കാർ വെളിപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.
കേരളത്തിന്റെ വിമർശനങ്ങളെ കേവലം സാമ്പത്തിക വിഹിതം വർദ്ധിപ്പിക്കാനുള്ള ആവശ്യമായി കാണാതെ, ഫെഡറൽ നീതി ഉറപ്പാക്കുന്നതിനുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങളായി പരിഗണിക്കുമ്പോൾ മൂന്ന് പ്രധാന മാറ്റങ്ങൾ അനിവാര്യമായി വരുന്നു.
ഒന്ന്: ദേശീയ പ്രാധാന്യമുള്ള വലിയ മൂലധന നിക്ഷേപ പദ്ധതികളും (Capex) ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂഷണൽ പ്രോജക്റ്റുകളും അനുവദിക്കുന്നതിൽ വ്യക്തമായ മാനദണ്ഡങ്ങൾ കേന്ദ്ര സർക്കാർ വെളിപ്പെടുത്തേണ്ടതുണ്ട്.
രണ്ട്: സംസ്ഥാനങ്ങൾക്കുള്ള പ്രത്യേക ഗ്രാന്റുകൾ പൂർണ്ണമായും നിർത്തലാക്കുന്നതിനുപകരം, കേരളം പോലുള്ള സംസ്ഥാനങ്ങൾ നേരിടുന്ന വർദ്ധിച്ച ആരോഗ്യ- വാർദ്ധക്യ ചെലവുകൾ, ഉയർന്ന ഭൂമി ഏറ്റെടുക്കൽ ചെലവ്, പ്രകൃതിക്ഷോഭ സാധ്യതകൾ എന്നിവ പരിഗണിക്കുന്ന ‘പരിമിത- ലക്ഷ്യ ഗ്രാന്റ് വിൻഡോ' (Limited-purpose grant window) തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരേണ്ടതുണ്ട്.
മൂന്ന്: ദുരന്തസാധ്യതാസൂചികയിൽ (Disaster Risk Index) ഉയർന്ന സ്കോർ രേഖപ്പെടുത്തിയിട്ടും കേരളത്തിന് ലഭിക്കുന്ന അന്തിമ വിഹിതത്തിലെ കുറവ് പരിഹരിക്കാൻ നിലവിലെ വിതരണ സൂത്രവാക്യങ്ങൾ പുനഃപരിശോധിക്കപ്പെടണം.
‘എല്ലാവരെയും ഉൾക്കൊള്ളുന്ന’ വികസനം എന്ന കേന്ദ്രനയം ആവർത്തിക്കപ്പെടുമ്പോഴും, വൻകിട ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ പദ്ധതികളിൽ നിന്നും ദേശീയ സ്ഥാപനങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള കേരളത്തിന്റെ ഈ അഭാവം രാഷ്ട്രീയ- ഫെഡറൽ വൈരുദ്ധ്യമായി വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നു.
ചുരുക്കത്തിൽ, നികുതി വിഹിതത്തിന്റെ പേരിൽ മാത്രം ഒരു സംസ്ഥാനത്തിന്റെ പങ്കാളിത്തം പൂർണ്ണമാണെന്ന് വിലയിരുത്താനാവില്ല. രാജ്യത്തിന്റെ സാമ്പത്തിക ഭാവിയെ നിർണ്ണയിക്കുന്ന വലിയ ഇൻഫ്രാസ്ട്രക്ചർ പദ്ധതികളിൽ നിന്നും, പ്രത്യേക നഗര-വികസന ഗ്രാന്റുകളിൽ നിന്നും കേരളം തുടർച്ചയായി പുറത്തുനിർത്തപ്പെടുന്നത് ഗൗരവകരമായ രാഷ്ട്രീയ-ഫെഡറൽ യാഥാർത്ഥ്യമാണ്. ഈ വിടവ് നികത്താത്ത പക്ഷം, വികസനത്തിലെ 'കുറഞ്ഞ പ്രാതിനിധ്യം' എന്ന അനുഭവം മാറില്ലെന്ന് മാത്രമല്ല, അത് ഭരണഘടനാപരമായ ഫെഡറൽനീതിയെ അട്ടിമറിക്കുകയും ചെയ്യും.