പാതകൾ
വെട്ടിത്തുറന്ന
മനുഷ്യശരീരങ്ങൾ

അധിനിവേശത്തിൻറ
മാർഗ്ഗങ്ങൾ
പലതരം
പാതകൾ- 2

▮

IX. റോഡ് എന്ന പ്രതിഭാസം:
അധ്വാനം, ജാതി, ശരീരം

പാതകൾ വെട്ടിത്തുറന്ന മനുഷ്യശരീരങ്ങളെ ഒഴിവാക്കി, അവയുടെ ചരിത്രമെഴുതുമ്പോൾ എൻജിനീയറുടെ അമൂർത്തദൃഷ്ടി ചരിത്രരചനയിലും പുനരുത്പാദിപ്പിക്കപ്പെടുന്നു. മലബാറിലെ അധ്വാനപ്രശ്നം, ജാതിനിർമിതമായ അസ്വാതന്ത്ര്യം, മാപ്പിളരുടെ ദാരിദ്ര്യം, ആദിവാസികളുടെ ബന്ധിതാവസ്ഥ എന്നിവയുമായി അഭേദ്യമായി ഇഴചേർന്നിരുന്നു. കാർഷിക അടിമത്തവും നിയമപരമായ ഉന്മൂലനത്തിനുശേഷവും തുടർന്ന അതിന്റെ ദീർഘാനന്തരജീവിതങ്ങളുമാണ് ഈ ചരിത്രത്തിന്റെ കേന്ദ്രത്തിൽ. നരവംശശാസ്ത്രപരമായ കൗതുകവും ധാർമികമായ അസ്വസ്ഥതയും കലർന്ന ഭാഷയിൽ ഫ്രാൻസിസ് ബുക്കാനനും പിൽക്കാല കൊളോണിയൽ ഉദ്യോഗസ്ഥരും വിവരിച്ച ചെറുമരും അവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളും ഭൂവുടമകൾക്കും ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ ഭരണകൂടത്തിനും ആവശ്യാനുസരണം വിളിച്ചുവരുത്താവുന്ന കാർഷിക തൊഴിലാളിശേഖരമായി പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു.

മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിൽ അടിമത്തത്തിന്റെ നിയമപദവിയിൽ വരുത്തിയ ഔപചാരിക മാറ്റങ്ങൾ കടബാധ്യത, നിർബന്ധിത താമസം, ജാതിഹിംസ എന്നിവയിലൂടെ പ്രവർത്തിച്ച സാമ്പത്തികേതര നിയന്ത്രണങ്ങളെ ഇല്ലാതാക്കിയില്ല. റോഡുപണിയും പിന്നീട് തോട്ടം തൊഴിലും ഒരേസമയം പഴയ ബന്ധനങ്ങളിൽനിന്നുള്ള സാധ്യതാപരമായൊരു രക്ഷാമാർഗവും പുതിയൊരു വലയനവുമായിരുന്നു. കൂലി ലഭിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം അധ്വാനം സ്വതന്ത്രമായില്ല; തൊഴിലാളിസംഘം ഒരിക്കലും ഗ്രാമത്തിനു പകരമായില്ല. കൊളോണിയൽ രേഖാശേഖരങ്ങൾ ഈ അധ്വാനത്തെ മായ്ച്ചുകളഞ്ഞതും അതിനെക്കുറിച്ചു പുലർത്തിയ മൗനവും അതിന്റെ വില കുറവിന്റെയും എളുപ്പത്തിൽ നിർബന്ധിക്കപ്പെടാവുന്ന സ്വഭാവത്തിന്റെയും തെളിവാണ്.

പോലീസ് രേഖകളിൽ മാപ്പിളമാർ ഒരുവശത്ത് സംശയിക്കപ്പെടേണ്ട സാമൂഹികവിഭാഗമായും മറുവശത്ത് പൊതുമരാമത്ത് പദ്ധതികൾക്ക് ലഭ്യമായ വിലകുറഞ്ഞ തൊഴിലാളിശേഖരമായും പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു. പിന്നീട്, പ്രത്യേകിച്ച് തെക്കൻ–മധ്യ താലൂക്കുകളിൽ, അവർ കുടിയേറ്റത്തൊഴിലാളികളായും രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. കെ. എൻ. പണിക്കരും കോൺറാഡ് വുഡും വിവരിക്കുന്ന കാർഷികവിസ്ഫോടനങ്ങളുടെ പശ്ചാത്തലഘടകങ്ങളിലൊന്ന് ഭരണകൂടത്തിന്റെയും ജന്മിയുടെയും ഗ്രാമീണസമൂഹത്തിലേക്കുള്ള വർധിച്ചുവരുന്ന എത്തിപ്പെടൽശേഷിയായിരുന്നു. വരണ്ടകാലത്ത് സഞ്ചാരയോഗ്യമായ പാതയുടെ ഫർലോങ്ങുകളിലാണ് ഈ അധികാരവ്യാപനം അളക്കപ്പെട്ടത്.³⁸
അക്രമസംഭവങ്ങൾക്കുശേഷം റോഡുകളും പോലീസ് ഔട്ട്പോസ്റ്റുകളും നിർമിച്ചത് വ്യക്തമായ ശിക്ഷാ– പ്രതിരോധ നടപടിയായിട്ടായിരുന്നു: അടുത്ത സൈനികനിര ചെളിയിൽ കുടുങ്ങി വൈകാതിരിക്കാനും ഭരണകൂടത്തിന്റെ ബലപ്രയോഗശേഷി തടസ്സമില്ലാതെ എത്തിച്ചേരാനും.

മലനാടൻ തോട്ടങ്ങളുടെ മലബാറിന്റെ ഏറ്റവും ദൃശ്യമായ ചിഹ്നങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു പണിയരുടെ അധ്വാനം. തൊഴിലാളികളെ സമാഹരിച്ച ഇടനിലക്കാർ, അവരെ കടബാധ്യതയിലാക്കിയ മുൻകൂർപണം, എസ്റ്റേറ്റ് തൊഴിലിൽനിന്നു പുറത്തുകടക്കുന്നതിനുണ്ടായിരുന്ന കുപ്രസിദ്ധമായ പ്രയാസം എന്നിവ ചേർന്ന സംവിധാനം മറ്റു കരാറടിമത്തസദൃശ അധ്വാനവ്യവസ്ഥകളുമായി പ്രകടമായ സാമ്യം പുലർത്തി. അതിന്റെ ഔപചാരിക നിയമരൂപം ‘സ്വതന്ത്ര കരാർ’ എന്നായിരുന്നെങ്കിലും, തൊഴിൽചരിത്രകാരന്മാർ അതിനെ മറ്റു ബന്ധിത തൊഴിൽക്രമങ്ങളുമായി താരതമ്യം ചെയ്യുന്നത് ന്യായമാണ്. റോഡുകൾ ഈ തൊഴിലാളികളെ ഉൽപ്പാദനകേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു; അവർ ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ച വിളകൾ അതേ റോഡുകളിലൂടെ പുറത്തേക്കു കൊണ്ടുപോയി.

എന്നാൽ, പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിച്ചത് തൊഴിലാളികളും വിളകളും മാത്രമായിരുന്നില്ല. പരിശോധനാ ഉദ്യോഗസ്ഥരും മിഷനറിമാരും പിന്നീട് രാഷ്ട്രീയസംഘാടകരും അതുവഴി മലനാട്ടിലേക്കെത്തി. കീഴടക്കൽ ഭാവിയിലെ എല്ലാ രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും അവസാനമല്ല; രാഷ്ട്രീയം നിർവഹിക്കേണ്ട സാഹചര്യങ്ങളുടെയും സാധ്യതകളുടെയും പുനർവിന്യാസമാണ്. ഭരണകൂടത്തിനായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട അതേ പാതകൾ പിൽക്കാലത്ത് പ്രതിഷേധത്തിന്റെയും സംഘടനയുടെയും പുതിയ വഴികളായി മാറാമായിരുന്നു. എങ്കിലും അവയുടെ ആദ്യഘടനയെ നിർണയിച്ചിരുന്നത് അധികാരത്തിന്റെയും ഉൽപ്പാദനത്തിന്റെയും അധ്വാനനിയന്ത്രണത്തിന്റെയും ആവശ്യങ്ങളായിരുന്നു.

പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ പുരോഗതി റിപ്പോർട്ടുകളിൽ സ്ത്രീകളുടെ അധ്വാനം അദൃശ്യമായിരുന്നു; എന്നാൽ റോഡിന്റെയും തോട്ടത്തിന്റെയും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയെ നിർമിച്ച അടിസ്ഥാനഘടകങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു അത്. പാതനിർമാണത്തിനിടെ മണ്ണും കല്ലും തലയിൽ ചുമന്നുകൊണ്ടുപോയതിലും പാതയോര തോട്ടങ്ങളും തൊഴിലാളികളുടെ ഭക്ഷണവിതരണവും പരിപാലിച്ചതിലും പിൽക്കാല ചായത്തോട്ടങ്ങളിൽ ഇല നുള്ളിയതിലും പുരുഷതൊഴിലാളിസംഘങ്ങളുടെ അപര്യാപ്തമായ കൂലിയെ പൂരിപ്പിച്ച ഉപജീവനപ്രവർത്തനങ്ങളിലും സ്ത്രീകളുടെ അധ്വാനം നിർണായകമായി നിലകൊണ്ടു. വനവിഭവശേഖരണത്തിനുള്ള ഭൂമികൾ നഷ്ടപ്പെട്ടതും കൃഷിയിടങ്ങളെ തരിശിടുന്ന ഇടവേളകൾ ചുരുങ്ങിയതും സ്ത്രീകളുടെ ഉപജീവനഭാരം വർധിപ്പിച്ചു. കൊളോണിയൽ അപഹരണത്തിന്റെ ഏറ്റവും കുറച്ചുമാത്രം രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട രൂപങ്ങളിലൊന്നായിരുന്നു ഈ അധികഭാരം.

പാളയവും തൊഴിലാളിസംഘവും ദേശം ആധാരമാക്കിയ സമൂഹജീവിതത്തിനു പുറത്തു സ്വന്തമായൊരു സാമൂഹികലോകം വികസിപ്പിച്ചു. അതിന് സ്വന്തം സൗഹൃദങ്ങളും ചൂതാട്ടവും കടബാധ്യതകളും രോഗങ്ങളും സംഘർഷങ്ങളും ഐക്യദാർഢ്യങ്ങളും ഉണ്ടായിരുന്നു. പിൽക്കാലത്ത് കൊളോണിയൽ വൈദ്യശാസ്ത്രവും നഗരസഭകളുടെ ശുചിത്വഭീതിയും ഈ പാതയോര ജനവിഭാഗങ്ങളെ രോഗത്തിന്റെ ഉറവിടങ്ങളായി ചിത്രീകരിക്കുകയും അവരുടെ ജീവിതത്തെ രോഗവൽക്കരിക്കുകയും ചെയ്തു. എന്നാൽ ഇവിടെ ഉന്നയിക്കേണ്ട അടിസ്ഥാനവസ്തുത കൂടുതൽ ലളിതവും കൂടുതൽ ക്രൂരവുമാണ്: കുടുംബങ്ങളെ സമൃദ്ധിയിലേക്കു നയിച്ച ഒരു നിർമാണമായിരുന്നില്ല റോഡ്; കുടുംബങ്ങളുടെ അധ്വാനംകൊണ്ടു സൃഷ്ടിക്കപ്പെടുകയും അതേ കുടുംബങ്ങളുടെ സാമൂഹികവും ഉപജീവനപരവുമായ അടിത്തറകളെ തകർക്കുകയും ചെയ്ത അധികാരഘടനയായിരുന്നു അത്.

X. പ്രതിരോധം, വിലപേശൽ,
റോഡ് ശൃംഖലയുടെ പരിധികൾ

റോഡുകളെ അധീനപ്പെടുത്തലിന്റെ ഉപകരണങ്ങളെന്നു വിശേഷിപ്പിക്കുന്നത് എതിർപ്പുകളില്ലാതെ നേടിയ ഒരു കൊളോണിയൽ വിജയത്തിന്റെ ചരിത്രമെഴുതലല്ല. 19-ാം നൂറ്റാണ്ടിലും 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യദശകങ്ങളിലും മലബാറിൽ നിരാകരണത്തിന്റെയും പ്രതിരോധത്തിന്റെയും അനേകം രൂപങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നു. ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനി അടിച്ചേൽപ്പിച്ച സൈനികഭൂമിശാസ്ത്രത്തിനെതിരായ യുദ്ധം കൂടിയായിരുന്നു പഴശ്ശിയുടെ പോരാട്ടം. വാഹനങ്ങൾ മാത്രം കടന്നുപോകുന്ന നിഗൂഢസ്ഥലമായി വനം അപ്പോഴും മാറിയിരുന്നില്ല എന്നതുകൊണ്ടുതന്നെ അതിന് പഴശ്ശിയുടെ സഖ്യശക്തിയായി പ്രവർത്തിക്കാൻ കഴിഞ്ഞു.

യുദ്ധത്തെക്കാൾ സാധാരണമായിരുന്നു ദൈനംദിന പ്രതിരോധത്തിന്റെ മറ്റു രൂപങ്ങൾ: നിർബന്ധിത തൊഴിലിനു ഹാജരാകാതിരിക്കുക; പണിയായുധങ്ങൾ എടുത്തുകൊണ്ടുപോകുകയോ മറച്ചുവയ്ക്കുകയോ ചെയ്യുക; ‘തദ്ദേശീയരുടെ മടുപ്പ്’ എന്നു ഭരണകൂടം കുറ്റപ്പെടുത്തിയിരുന്ന കാലവർഷപാതകളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണി നടത്താതിരിക്കുക; ചുങ്കപ്പിരിവുകേന്ദ്രങ്ങളെയും പരിശോധനാചാവടികളെയും ഒഴിവാക്കുന്ന ‘നിയമവിരുദ്ധ’ വഴികൾ തുടർന്നുപയോഗിക്കുക; തീർത്ഥാടനം, കള്ളക്കടത്ത്, ഭൂവുടമകളിൽനിന്നുള്ള രക്ഷപ്പെടൽ തുടങ്ങിയ പഴയ ആവശ്യങ്ങൾക്കായി പുതിയ റോഡുകളെ സ്വന്തമാക്കുക. വനകുറ്റങ്ങളുടെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകളെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ദൃഷ്ടിക്കു വിപരീതമായി വായിച്ചാൽ അവ തുടർന്നുനിന്ന തദ്ദേശീയ വനോപയോഗങ്ങളുടെ ഭൂപടമായി മാറുന്നു.

1921-ലെ മാപ്പിള ഗ്രാമീണകലാപത്തെ റോഡുകളോടുള്ള പ്രതികരണമെന്ന നിലയിൽ വിശദീകരിക്കാനാവില്ല. ഖിലാഫത്ത്– നിസ്സഹകരണ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുടെ സങ്കീർണമായ രാഷ്ട്രീയസാഹചര്യത്തിനുള്ളിൽ ഭൂബന്ധപരവും മതപരവും രാഷ്ട്രീയവുമായ പ്രശ്നങ്ങളോടുള്ള പ്രതികരണമായിരുന്നു അത്. എങ്കിലും കലാപത്തിനും അതിന്റെ അടിച്ചമർത്തലിനും വ്യക്തമായൊരു പഥഭൂമിശാസ്ത്രമുണ്ടായിരുന്നു. കൂടുതൽ സഞ്ചാരയോഗ്യമായ റോഡുകളിലൂടെ സൈനികനിരകൾ നീങ്ങി; സാധ്യമായിടങ്ങളിൽ പാലങ്ങൾ സ്ഫോടകവസ്തുക്കൾ ഉപയോഗിച്ചു തകർക്കുകയും വാർത്താവിനിമയബന്ധങ്ങൾ വിച്ഛേദിക്കുകയും ചെയ്തു. എസ്റ്റേറ്റിനെയും ജന്മിയെയും പോലീസിനെയും ഗ്രാമീണജീവിതത്തിൽ സാന്നിധ്യമാക്കിയ ഗതാഗത– വാർത്താവിനിമയ സംവിധാനങ്ങളുടെ പുനഃസ്ഥാപനവും വിപുലീകരണവുമാണ് ‘ക്രമസമാധാനത്തിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനം’ എന്നതുകൊണ്ട് അർഥമാക്കപ്പെട്ടത്. ഒരിക്കൽ ‘ദുഷ്കരപ്രദേശം’ എന്നു വിശേഷിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ഒരു ജില്ലയിൽ പിൽക്കാല കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടം കൈവരിച്ച ചരക്കുനീക്ക– സൈനികവിതരണശേഷിയുടെ പ്രകടനംകൂടിയായിരുന്നു കലാപത്തിന്റെ അടിച്ചമർത്തലെന്ന് നിരവധി ചരിത്രകാരന്മാർ നിരീക്ഷിച്ചിട്ടുണ്ട്.³⁹

തൊഴിലാളികളുടെ പലായനത്തെയും ആദിവാസികളുടെ ‘വിശ്വാസ്യതയില്ലായ്മയെയും’ കുറിച്ച് തോട്ടമുടമകൾ പരാതിപ്പെട്ടു; വനത്തിലെ തീയിനെയും കന്നുകാലിമേച്ചിലിനെയും കുറിച്ച് വനപാലകർ പരാതിപ്പെട്ടു; മഴയിൽ പാതകൾ ഒലിച്ചുപോകുന്നതിനെക്കുറിച്ച് എൻജിനീയർമാർ പരാതിപ്പെട്ടു. ഈ പരാതികൾ കേവലം ഭരണപരാജയങ്ങളുടെ പട്ടികയല്ല. കൊളോണിയൽ ശൃംഖലക്ക് പൂർണമായി നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിയാതിരുന്ന ഭൂമിയുടെയും മനുഷ്യരുടെയും പ്രവർത്തനങ്ങളുടെയും അതിരുകളാണ് അവ വെളിപ്പെടുത്തുന്നത്.

സ്ഥിരമായി നിലനിൽക്കുന്നൊരു പാതയെന്ന സാമ്രാജ്യത്വഭാവനയ്ക്കു മലബാറിന്റെ മഴയും മലഞ്ചെരിവുകളും ഓരോ വർഷവും വീറ്റോ ചുമത്തി. തദ്ദേശീയ സമൂഹങ്ങൾ പ്രകൃതിയുടെ ഈ നിരാകരണങ്ങളെ സ്വന്തം ജീവിതത്തിനും സഞ്ചാരത്തിനും അനുകൂലമായി ഉപയോഗിച്ചു. എന്നാൽ ദീർഘകാലചരിത്രത്തിന്റെ ദിശ പഴയ സഞ്ചാരക്രമത്തിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനത്തിലേക്കായിരുന്നില്ല; പുതിയ കൊളോണിയൽ ക്രമത്തിന്റെ സാന്ദ്രീകരണത്തിലേക്കായിരുന്നു. കൂടുതൽ വനസംവരണം, വർധിച്ച എസ്റ്റേറ്റ് വിസ്തീർണം, അധിക മൈലുകൾ എന്നിവയ്ക്കൊപ്പം 1900-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ട മോട്ടോർഗതാഗതം പഥവിന്യാസങ്ങളുടെ മൂല്യവും ശ്രേണിയും ഒരിക്കൽക്കൂടി പുനർനിർണയിച്ചു.

വിലപേശലിന്റെയും പ്രാദേശിക അനുരഞ്ജനത്തിന്റെയും പ്രക്രിയകൾ പുതിയ ഇടനിലക്കാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു: കരാറുകാർ; തൊഴിലാളി ക്വാട്ടകൾ നിറയ്ക്കുന്നതിനായി നിയമിക്കപ്പെട്ട മേസ്തിരിമാരും ഗ്രാമോദ്യോഗസ്ഥരും; നേട്ടം പ്രതീക്ഷിച്ച് പാതയോരഭൂമി ദാനം ചെയ്യുകയോ വിൽക്കുകയോ ചെയ്ത ജന്മിമാർ; ആചാരാധിഷ്ഠിതമായ സ്വന്തം അധികാരത്തെ വനാവകാശനിർണയ നടപടികളിൽ ഏതൊക്കെ ആനുകൂല്യങ്ങൾ പട്ടികപ്പെടുത്തണമെന്ന് തീരുമാനിക്കാനുള്ള അവകാശമാക്കി മാറ്റിയ ഗ്രാമത്തലവന്മാർ. ശിപായിമാരെപ്പോലെ ഇവരും അധീനപ്പെടുത്തലിന്റെ പ്രവർത്തനക്രമങ്ങളുമായി ഇണങ്ങിച്ചേർന്ന സഹകാരികളായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ‘തദ്ദേശീയർ റോഡുകൾക്കെതിരെ’ എന്ന ലളിതമായ ദ്വന്ദ്വവാദം കൊളോണിയൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യത്തിനുള്ളിൽ നിലനിന്ന വർഗപരവും ജാതിപരവും അധികാരപരവുമായ വ്യത്യാസങ്ങളെ മറച്ചുകളയും.

XI. ഏകീകരണം, മോട്ടോർവൽക്കരണം, പിൽക്കാല കൊളോണിയൽ ക്രമം: 1878–1930

1878-ലെ വനനിയമം, വനപ്രവർത്തനപദ്ധതികളുടെ ഉദയം, തോട്ടസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ വികാസം, വിശാലമായ പ്രാദേശിക ഭരണചട്ടക്കൂടിനുള്ളിൽ തദ്ദേശസ്വയംഭരണബോർഡുകളുടെ ക്രമികമായ സ്ഥാപനം എന്നിവ പിൽക്കാല കൊളോണിയൽ ചരിത്രസന്ധിയെ നിർവചിച്ച പ്രധാന ഘടകങ്ങളായിരുന്നു. ഭരണത്തിന്റെ അസ്ഥികൂടം പൂർത്തിയായെന്നും ഇനി അതിന്മേൽ മാംസവും രക്തവും നിറയ്ക്കുകയേ വേണ്ടുവെന്നും കരുതിയ ഒരു ഭരണകൂടത്തിന്റെ ആത്മസംതൃപ്തസ്വരത്തിലാണ് ഇന്നസിന്റെ ഗസറ്റിയർ എഴുതപ്പെട്ടത്. 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആരംഭത്തോടെ ഓരോ താലൂക്കിലെയും പ്രധാന പാതകൾ, അവയുടെ ഭൗതികാവസ്ഥ, അവയിലേക്കെത്തുന്ന പോഷകപാതകൾ എന്നിവ താലൂക്കുതോറും പട്ടികപ്പെടുത്താൻ അതിനു കഴിഞ്ഞു.⁴⁰

ഈ ഘട്ടത്തെ നിരവധി പരസ്പരബന്ധിത പ്രക്രിയകൾ സവിശേഷമാക്കുന്നു. ഒന്നാമതായി, പശ്ചിമഘട്ടത്തിലും അവശേഷിച്ച താഴ്ന്ന നാടൻ വനഖണ്ഡങ്ങളിലും വനസംവരണം കൂടുതൽ സാന്ദ്രമായി. അതോടെ വനവകുപ്പ് ഭൂവുടമകൾക്കിടയിലെ മറ്റൊരു ശക്തനായ ഭൂവുടമയായി- ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ അവരിൽ ഏറ്റവും വഴങ്ങാത്തവനായി- മാറി. 1878- ലെ അഖിലേന്ത്യാ വനനിയമം സംവരിതവനം, സംരക്ഷിതവനം, ഗ്രാമവനം എന്ന ത്രിവിഭജനം അവതരിപ്പിച്ചു. 1882-ലെ മദ്രാസ് വനനിയമം ഈ വർഗീകരണത്തെ പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണപ്രയോഗത്തിലേക്കു കൊണ്ടുവന്നു.

നിലമ്പൂരിലെ തേക്കുതോട്ടങ്ങൾ, വയനാട്ടിലെ മിശ്രവനങ്ങൾ, പാലക്കാട്– ന്യൂ അമരമ്പലം വനമേഖലകൾ, തീരദേശ കാറ്റാടിമരത്തോട്ടങ്ങൾ, ചെങ്കൽമൺപ്രദേശങ്ങളിലെ അവശിഷ്ടവനങ്ങൾ എന്നിവയ്ക്കായി പ്രവർത്തനപദ്ധതികൾ രൂപപ്പെടുത്തി. കൂപ്പുകൾ, അഗ്നിരേഖകൾ, തടി പുറത്തേക്കു കൊണ്ടുപോകാനുള്ള നിഷ്കർഷണപാതകൾ എന്നിവയിലൂടെ വനത്തെ നിശ്ചിത വിളചക്രത്തിൽ വളർത്തി വെട്ടിയെടുക്കാവുന്ന ഒരു കാർഷികവിളപോലെ ഭരണകൂടം പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു.⁴¹
ഡീട്രിഷ് ബ്രാൻഡിസിന്റെ നേതൃത്വത്തിൽ മദ്രാസ് വനഭരണപരിശോധകർ തയ്യാറാക്കിയ തുടർച്ചയായ ‘അഭിവൃദ്ധി’ രേഖകളും തുടർന്ന് റിബൻട്രോപ്പിന്റെയും സ്റ്റെബ്ബിങ്ങിന്റെയും മാതൃകയിൽ എഴുതിയ പ്രൊഫഷണൽ വനസംരക്ഷകരുടെ റിപ്പോർട്ടുകളും ‘അഭിവൃദ്ധി’യെ നിരന്തരമായി ആവർത്തിക്കുന്ന ഒരു ഫയൽക്രമമാക്കി മാറ്റി: അതിർനിർണയം, അവകാശനിർണയം, വിജ്ഞാപനം, കുറ്റരേഖ, പ്രവർത്തനപദ്ധതി, വാർഷികനിയന്ത്രണം.⁴²

വണ്ടിപ്പാതയോ നദി–പാത സംയോജനമോ ഇല്ലാത്ത സംവരിത വനഖണ്ഡം കടലാസിൽ മാത്രം നിലനിന്ന വനമായിരുന്നു. അതുപോലെ, ഇരുവശങ്ങളിലുമുള്ള കാടിന്മേൽ ഭരണകൂടനിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ചുരംപാതയെ മൺസൂൺ, മണ്ണിടിച്ചിൽ, ‘കയ്യേറ്റം’ എന്നിവയ്ക്കെതിരെ നിലനിർത്താനാവുമായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ വ്യത്യസ്ത ഓഫീസുകളിൽ സൂക്ഷിക്കപ്പെട്ടിരുന്നെങ്കിലും വനഫയലും പൊതുമരാമത്ത് ഫയലും വലയനത്തിന്റെ രണ്ടു പരസ്പരപൂരക പ്രക്രിയകളായിരുന്നു.

രണ്ടാമതായി, സാധാരണ ഗതാഗത–വാർത്താവിനിമയ പാതകളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം ക്രമേണ പ്രാദേശിക സെസ്സുകളിലേക്കും ബോർഡുകളിലേക്കും കൈമാറപ്പെട്ടു. 1884-ലെ മദ്രാസ് ലോക്കൽ ബോർഡ്സ് നിയമവും അതിന്റെ പിൽക്കാല ഏകീകരണങ്ങളും അനുസരിച്ച് റോഡുകളുടെ ഉത്തരവാദിത്തം ജില്ലാ– താലൂക്ക് ബോർഡുകൾക്കു കൈമാറിയത് പ്രാദേശിക സ്വയംഭരണത്തിന്റെ ആദ്യ വിത്തായി പരമ്പരാഗത ഭരണചരിത്രം പ്രകീർത്തിച്ചിട്ടുണ്ട്.⁴³

എന്നാൽ മലബാറിൽ വ്യക്തമായ വർഗസ്വഭാവമുള്ള ഒരു ധനകാര്യപ്രവർത്തനമായിരുന്നു അത്. ജന്മിക്ക് അനുകൂലമായി ഇതിനകം പുനർനിർവചിക്കുകയും പുതുപട്ടയം നൽകുകയും ചെയ്ത ഭൂമിക്കുമേൽ സെസ് ചുമത്തിയാണ് പ്രാദേശികനിധി റോഡുകളുടെ അറ്റകുറ്റപ്പണി നടത്തിയത്. അവയ്ക്കാവശ്യമായ അധ്വാനം ജാതിഘടിതവും നിർബന്ധിതമോ നാമമാത്രമായ കൂലി ലഭിക്കുന്നതോ ആയിരുന്നു. ബോർഡുകൾ മെച്ചപ്പെടുത്താൻ നിർബന്ധിതമായ പാതകൾ ദേശം ആധാരമാക്കിയ സാമൂഹികജീവിതത്തിന്റെ പാർശ്വബന്ധങ്ങൾ നിലനിർത്തിയിരുന്ന വഴികളായിരുന്നില്ല; പ്രധാന പാതകൾ, റെയിൽത്താവളങ്ങൾ, കോടതികൾ, എസ്റ്റേറ്റ് പാർശ്വങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്കു ചരക്കുകളെയും മനുഷ്യരെയും എത്തിച്ചിരുന്ന പോഷകവിന്യാസങ്ങളായിരുന്നു.

വിഭവസമാഹരണത്തെ ‘പ്രാദേശിക മുൻകൈ’ എന്നു വിളിക്കാൻ പഠിച്ച ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായ സ്പർശിനിത്തുമ്പുകളായിരുന്നു നിറവേറ്റിയ ഗ്രാമോദ്യോഗസ്ഥർ. പഥപരിപാലനത്തിലെ പരാജയത്തിന് ബോർഡിനെയും കാലവർഷത്തെയും ‘ജനങ്ങളെയും’ ഉത്തരവാദികളാക്കാമായിരുന്നു. എന്നാൽ തടി, കാപ്പി, ധാന്യം, സൈനികർ എന്നിവയുടെ നീക്കത്തിനു നിർണായകമായ പ്രധാനപാതകളും ചുരംപാതകളും ഉയർന്ന ശ്രേണിയിലുള്ള പൊതുസൗകര്യങ്ങളായി ഭരണകൂടത്തിന്റെ നേരിട്ടുള്ള പരിഗണനയിൽ തുടർന്നു.

മൂന്നാമതായി, മുൻകാല പാതകൾ വഴിയുള്ള പോലീസ് –കോടതി പ്രവേശനം തീവ്രമാക്കാൻ സഹായിച്ച കാർഷികപ്രതിസന്ധിയെ കുടിയായ്മാ പ്രക്ഷോഭങ്ങളും നിയമപരമായ ചെറുതിരുത്തലുകളും അടയാളപ്പെടുത്തി. 1887-ലെ മലബാർ കുടിയാന്മാരുടെ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾക്കുള്ള നഷ്ടപരിഹാരനിയമം, 1881–82-ലെ ലോഗന്റെ മലബാർ പ്രത്യേക കമ്മീഷൻ, പതിറ്റാണ്ടുകളായി സമർപ്പിക്കപ്പെട്ട നിവേദനങ്ങൾ, 1929-ലെ മലബാർ കുടിയായ്മാനിയമത്തിലേക്കു നയിച്ച ദീർഘമായ രാഷ്ട്രീയ– നിയമയാത്ര എന്നിവ മലനാടൻ പൊതുഭൂമികൾ സമൂഹങ്ങൾക്കു തിരിച്ചുനൽകിയില്ല; സംവരിത മലഞ്ചെരിവുകൾ പുനംകൃഷിക്കായി വീണ്ടും തുറന്നില്ല; തോട്ടംമൂലധനത്തിന്റെ നാഭിനാളമായി പ്രവർത്തിച്ച ചുരംപാതയെ ഇല്ലാതാക്കിയതുമില്ല.⁴⁴

കൈവശാവകാശത്തിന്റെയും ഭൂമെച്ചപ്പെടുത്തലിന്റെയും നിയമഭാഷയിൽ, റോഡ് ഉണ്ടായിരുന്നതിനാൽ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഉത്തരവ് എത്തിച്ചേരാൻ കഴിഞ്ഞ ഒരു നാട്ടിൻപുറത്തെയാണ് ഈ നടപടികൾ രേഖപ്പെടുത്തിയത്.⁴⁵ കുടിയായ്മാനിയമം പ്രാബല്യത്തിൽ വന്നപ്പോൾ മലഞ്ചെരിവുകളിലും കാവുകളിലും ഉണ്ടായിരുന്ന സങ്കീർണമായ ഭൂവിനിയോഗബന്ധങ്ങളെക്കാൾ എളുപ്പത്തിൽ തോട്ടഭൂമിയിലും നനവുവയലുകളിലുമാണ് അത് പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടത്. ചരിവിന്റെയും കാവിന്റെയും ഭൂബന്ധമാതൃകയ്ക്കുമേൽ തോട്ടത്തിന്റെയും നനവുവയലിന്റെയും മാതൃക അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെട്ടതായിരുന്നു മലബാറിന്റെ സവിശേഷത.⁴⁶
റോഡ് ഈ വ്യത്യസ്ത ഭൂപ്രകൃതികളെ അതിനകംതന്നെ മൂല്യത്തിന്റെയും ഉപയോഗത്തിന്റെയും ഭരണപരമായ പ്രാധാന്യത്തിന്റെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ ശ്രേണീകരിച്ചിരുന്നു.

നാലാമതായി, ഒന്നാം ലോകമഹായുദ്ധവും യുദ്ധാനന്തര സാമ്രാജ്യത്വസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും തടി, വിലകുറഞ്ഞ കാർഷികോൽപ്പന്നങ്ങൾ, അധ്വാനം എന്നിവയ്ക്കുമേൽ പുതിയ സമ്മർദങ്ങൾ സൃഷ്ടിച്ചു. വിലയിലെ അസ്ഥിരത ഉളവാക്കിയ ചില സമ്മർദങ്ങൾ പൊതുമരാമത്ത് പദ്ധതികളിലൂടെ ലഘൂകരിക്കപ്പെട്ടു. തേക്ക്, റെയിൽവേ സ്ലീപ്പറുകൾ, യുദ്ധകാലത്ത് ആവശ്യമായിവന്ന വിവിധയിനം തടികൾ എന്നിവ വനപദ്ധതികളെ കൂടുതൽ തീവ്രമാക്കി. സാമ്പത്തികമാന്ദ്യത്തിൽ ചുരുങ്ങിയ ചുരംപാതാ ഗതാഗതം 1920-കളിൽ ആവശ്യം തിരിച്ചുവന്നപ്പോൾ വീണ്ടും വർധിച്ചു. യുദ്ധം നിയന്ത്രിത പാത എന്ന ആശയം പുതുതായി സൃഷ്ടിച്ചതല്ല; എന്നാൽ പാതയോരങ്ങളിൽ ജീവിച്ചിരുന്ന സമൂഹങ്ങളുമായി അവകാശങ്ങൾ വീണ്ടും ചർച്ചചെയ്യാതെതന്നെ കൊളോണിയൽ ഗ്രിഡിനെ കൂടുതൽ ഫലവത്താക്കാമെന്നു അത് തെളിയിച്ചു.

അഞ്ചാമതായി, 1910-കൾ മുതലും, പ്രത്യേകിച്ച് 1920-കളിലും, മോട്ടോർവാഹനങ്ങൾ തങ്ങൾക്ക് അനുയോജ്യമായ കൊളോണിയൽ പാതകളെ തെരഞ്ഞെടുത്തു. ചരിവിന്റെ തോത്, പാതയുടെ വീതി, പാലങ്ങളുടെ ഭാരവഹനശേഷി, പ്രതലത്തിന്റെ ഉറപ്പ് എന്നിവയാണ് ഈ തെരഞ്ഞെടുപ്പിനെ നിർണയിച്ചത്. ഒരു തലമുറയ്ക്കുള്ളിൽ വണ്ടികൾ, മെറ്റൽ റോഡുകൾ, പാലങ്ങളില്ലാത്ത കടവുകൾ എന്നിവയെ കേന്ദ്രീകരിച്ച ഭരണഭാഷയുടെ സ്ഥാനത്ത് ‘മോട്ടോർഗതാഗതയോഗ്യമായ പ്രധാനപാത’ എന്ന പുതിയ മാനദണ്ഡം വന്നു; ബസ് സ്റ്റാൻഡ് പുതിയൊരു കേന്ദ്രസ്ഥാനമായി ഉയർന്നു.⁴⁷ ഇത് കേവലമായൊരു സാങ്കേതിക പിന്തുടർച്ചയായിരുന്നില്ല. മോട്ടോർവാഹനം ചുമട്ടുവണ്ടിയെ അധീനപ്പെടുത്തി. ഓരോ ഗതാഗതപരിവർത്തനവും മനുഷ്യവാസകേന്ദ്രങ്ങളുടെ പദവിയും മൂല്യവും പുതുതായി ശ്രേണീകരിച്ചു.

മോട്ടോർഗതാഗതയോഗ്യമായ പാതാവിന്യാസം ധാന്യം, നിയമവ്യവഹാരം, അച്ചടി, പോലീസ് എന്നിവയുടെ പുതിയ കേന്ദ്രമായി. ഔദ്യോഗിക ദൃഷ്ടിയിൽ ചുമട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ പാത അതിജീവിച്ചൊരു അവശിഷ്ടം മാത്രമായി. തോട്ടമുടമകളാണ് ആദ്യം മോട്ടോർവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടത്; ദരിദ്രർ മറ്റൊരാളുടെ സമയക്രമത്തിനും യാത്രാനിരക്കിനും വിധേയരായ യാത്രക്കാരെന്ന നിലയിലാണ് മോട്ടോർവൽക്കരണത്തിലേക്കു പ്രവേശിച്ചത്. വേഗത്തിലാക്കാൻ തക്ക മൂല്യമുള്ള സമയത്തിന്റെ ഉടമകളെയാണ് പുതിയ വേഗം അനുകൂലിച്ചത്. മന്ദഗതിയെയും കാലാവസ്ഥാനുസൃതമായ സഞ്ചാരത്തെയും വഴിയിൽ നിൽക്കാനുള്ള അവകാശത്തെയും അടിസ്ഥാനമാക്കിയ സാമൂഹികലോകത്തെ അത് അപമൂല്യപ്പെടുത്തി.

താഴെ വാർത്താവിനിമയയുദ്ധമായി വിശദമായി പരിശോധിക്കുന്ന 1921-ലെ കലാപം ഒറ്റപ്പെട്ടൊരു സംഭവമല്ല; ഈ വിശാലമായ പരിവർത്തനത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്.⁴⁸
പിൽക്കാല രാഷ്ട്രീയപ്രവർത്തനങ്ങളും കൊളോണിയൽ പാത പിന്തുടർന്നു: ചന്തയിലെ പൊതുയോഗം, ബസ്, പ്രധാന പാതയോടൊപ്പം സഞ്ചരിച്ച അച്ചടി എന്നിവ രാഷ്ട്രീയസംഘടനയുടെ മാധ്യമങ്ങളായി. എന്നാൽ കൊളോണിയൽ ഗ്രിഡ് തകർക്കാൻ രൂപപ്പെടുത്തിയിരുന്ന പാർശ്വഐക്യങ്ങളെയും പരസ്പരബന്ധങ്ങളെയും അവ അതേപടി പുനഃസ്ഥാപിച്ചില്ല.⁴⁹
മനുഷ്യരുടെ പ്രവർത്തനശേഷി ഇല്ലാതാക്കപ്പെട്ടില്ല; അതിന്റെ ദിശ മാറ്റപ്പെട്ടു.

1930 ആയപ്പോഴേക്കും തുല്യമായ പ്രവേശനാവകാശം എന്ന അർഥത്തിൽ മലബാർ ‘തുറക്കപ്പെട്ടിരുന്നില്ല’; വ്യത്യസ്ത അധികാരമേഖലകളായി വിഭജിക്കപ്പെട്ടിരുന്നു. തീരദേശ പട്ടണങ്ങളും പാലക്കാടും പ്രധാനപാത, റെയിൽവേ, കസ്റ്റംസ് സംവിധാനം, മോട്ടോർഗതാഗതം എന്നിവയാൽ ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ട മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ സുരക്ഷിത ഭരണസ്ഥലത്തിനുള്ളിലായി. ചുരംപാതയെന്ന നാഭിനാളം തൊഴിലാലയങ്ങളും എസ്റ്റേറ്റ് അതിർത്തികളോടു ചേർന്ന വകുപ്പുതല വനങ്ങളും ഉൾപ്പെട്ട പ്രത്യേക കയറ്റുമതി മേഖലയായി തോട്ടവയനാട് രൂപപ്പെട്ടു. ഉൾനാടൻ ദേശങ്ങളിലേക്കുള്ള പ്രവേശനസാധ്യത അവ വരുമാനത്തിനും പോലീസിനും വിപണിക്കും എത്രത്തോളം പ്രയോജനകരമാണെന്നതിനെ ആശ്രയിച്ചു.

സംരക്ഷിത വനങ്ങൾ പൊതുജനങ്ങളിൽനിന്ന് കേവലമായി വേർപെടുത്തപ്പെട്ട കാടുകളായിരുന്നില്ല; പൊതുവായ ഉപജീവനപാതകൾക്കു മുന്നിൽ അടച്ചിടപ്പെട്ട വനങ്ങളായിരുന്നു. ആദിവാസികളും കാർഷികബന്ധിത സമൂഹങ്ങളും ഏറ്റവും പ്രാന്തവത്കരിക്കപ്പെട്ട ഭൂബന്ധങ്ങളിലേക്കും ഏറ്റവും സൂക്ഷ്മമായി നിരീക്ഷിക്കപ്പെട്ട അധ്വാനക്രമങ്ങളിലേക്കും തള്ളപ്പെട്ടു. ഒന്നിനുള്ളിൽ മറ്റൊന്ന് പതിഞ്ഞിരുന്ന അവകാശങ്ങളെയും കാലവർഷത്തിന്റെ താളത്തെയും പിന്തുടർന്ന് മലനാട്, ഇടനാട്, തീരം എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന പഴയ ശൃംഖലകൾ തകർക്കപ്പെടുകയോ മറ്റുവഴികളിലേക്കു തിരിച്ചുവിടപ്പെടുകയോ ‘കുറ്റം’ എന്ന നിലയിൽ ഭൂഗർഭത്തിലേക്കു തള്ളപ്പെടുകയോ ചെയ്തു.

പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ പ്രവൃത്തിപട്ടികകൾ, സംവരിത വനഖണ്ഡങ്ങൾ, എസ്റ്റേറ്റ് പട്ടയങ്ങൾ, പ്രാദേശിക ബോർഡുകളുടെ പാതാവർഗീകരണങ്ങൾ, ‘കൂടുതൽ റോഡുകൾ കൂടുതൽ വികസനമാണ്’ എന്ന പ്രത്യയശാസ്ത്രം എന്നിവ ചേർന്നു സൃഷ്ടിച്ച ഈ പ്രദേശവരയിടൽ സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യൻ ഭരണകൂടവും പാരമ്പര്യമായി ഏറ്റെടുത്തു; അനേകം മേഖലകളിൽ അത് കൂടുതൽ തീവ്രമാക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തു (ഈ ലേഖനം ആ പിൽക്കാല ചരിത്രത്തെ വിശദമായി പരിശോധിക്കുന്നില്ല).

1930 പ്രത്യാഘാതങ്ങളുടെ അവസാനമല്ലെന്നും ഈ അധികാരോപകരണം രൂപംകൊണ്ട കൊളോണിയൽ അധ്യായത്തിന്റെ അവസാനമാണ് അതെന്നും വ്യക്തമാക്കാൻ മാത്രമാണ് ഇവിടെ അതിലേക്കു സൂചന നൽകുന്നത്. വനാതിർത്തിയിൽ പിൽക്കാല കൊളോണിയൽ ഗ്രിഡിനെ നടപ്പാക്കാവുന്നതാക്കി മാറ്റിയ നിയമനടപടികൾ അവകാശനിർണയം, ആനുകൂല്യങ്ങളുടെ പട്ടികപ്പെടുത്തൽ, അതിക്രമം എന്ന കുറ്റവിഭാഗത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദനം എന്നിവയായിരുന്നു. ഇനി വിശകലനം ഭൂപടനിർമാണത്തിലേക്കും സവിശേഷമായ മാർഗ്ഗ വിന്യാസങ്ങളിലേക്കും തിരിയുന്നു.

XII. വനാവകാശനിർണയം, ആചാരാവകാശം, അതിക്രമത്തിന്റെ നിർമ്മിതി: 1880–1930

റോഡുകൾ സ്വയം അടച്ചുകെട്ടിയ വലയങ്ങളല്ല. എന്നാൽ അവ കീറിമുറിച്ചു കടന്നുപോകുന്ന ഭൂമിയെ നിയമം രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുമ്പോൾ; അവയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന മനുഷ്യരെ അവകാശികളെന്നും നിയമലംഘകരെന്നും വേർതിരിക്കുമ്പോൾ; ഒരു കാവൽക്കാരനോ പരിശോധനാകേന്ദ്രമോ ഭരണ ബംഗ്ലാവോ പഴയൊരു പാതയിലൂടെയുള്ള സഞ്ചാരത്തെ കുറ്റകൃത്യമാക്കി മാറ്റുമ്പോൾ- റോഡ് എൻക്ലോഷറിനെ; വലയനത്തെ പൂർത്തിയാക്കുന്നു. ഗതാഗത- വാർത്താവിനിമയ ഗ്രിഡ് രൂപപ്പെട്ട വർഷങ്ങൾതന്നെയായിരുന്നു വനാവകാശനിർണയത്തിന്റെയും വർഷങ്ങൾ. മദ്രാസ് വനനിയമത്തിലെ വർഗീകരണങ്ങൾ ഓരോ പ്രദേശത്തും വെവ്വേറെ പശ്ചിമഘട്ടത്തിലും വയനാട്ടിലും നിലമ്പൂരിലും ന്യൂ അമരമ്പലത്തിലും അവശേഷിച്ച താഴ്ന്നനാടൻ കാടുകളിലും പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ട കാലമായിരുന്നു അത്.

മുകളിൽ വിശദീകരിച്ച നിയമവാസ്തുവിദ്യയെയും 1930 ആയപ്പോഴേക്കും ദൈനംദിന ജീവിതത്തിൽ അനുഭവപ്പെട്ടിരുന്ന കൊളോണിയൽ ഗ്രിഡിനെയും ബന്ധിപ്പിക്കുന്ന വിട്ടുപോയ കണ്ണിയാണ് വനാവകാശനിർണയം. അതില്ലെങ്കിൽ വനനിയമം ചട്ടപുസ്തകത്തിലെ ഒരു നിയമവകുപ്പു മാത്രമായിരുന്നു; അതു നടപ്പായപ്പോൾ അയൽക്കാരൻ സാക്ഷിയോ കാവൽക്കാരനോ ആയി, പിഴ ദൈനംദിന യാഥാർഥ്യമായി, പരിചിതമായ മലഞ്ചെരിവ് അടച്ചിടപ്പെട്ട പ്രദേശമായി.⁵⁰

അഖിലേന്ത്യാ വനനിയമങ്ങളും മദ്രാസ് വനനിയമവും നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന എല്ലാ വനോപയോഗങ്ങളെയും ഒരൊറ്റ നടപടിയിലൂടെ ഇല്ലാതാക്കിയില്ല. അവയെ ഇല്ലാതാക്കാനോ നിയന്ത്രിതമായ ആനുകൂല്യങ്ങളാക്കി ചുരുക്കാനോ ഒരു നിയമനടപടിക്രമം ആവശ്യമായിരുന്നു: പ്രഖ്യാപനം, അവകാശവാദം, അന്വേഷണം, അവകാശങ്ങളുടെ അംഗീകാരമോ നിരാകരണമോ, അവകാശങ്ങളെ പിൻവലിക്കാവുന്ന ആനുകൂല്യങ്ങളാക്കി മാറ്റൽ, അന്തിമ വിജ്ഞാപനം.

രാമചന്ദ്ര ഗുഹ, മാധവ് ഗാഡ്ഗിൽ, മഹേഷ് രംഗരാജൻ, കെ. ശിവരാമകൃഷ്ണൻ എന്നിവർ ഈ പ്രക്രിയയുടെ ഉപഭൂഖണ്ഡതല അടിത്തറയെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ലഘൂകരണയുക്തിയായി വിശദീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. കാലാവസ്ഥാനുസൃതവും പരസ്പരം അതിവ്യാപിച്ചതും ലിംഗഘടിതവും അലിഖിതവുമായ ആചാരാധിഷ്ഠിത വനോപയോഗങ്ങൾ ഉദ്യോഗസ്ഥതല അന്വേഷണത്തിന്റെ വർഗീകരണങ്ങളിൽ ഒതുങ്ങിയില്ല. ഒരു ഗ്രാമത്തിന്റെയോ പേരറിയാവുന്ന ഒരു തലവന്റെയോ അവകാശവാദത്തിൽ പട്ടികപ്പെടുത്താൻ കഴിഞ്ഞത് എപ്പോൾ വേണമെങ്കിലും അവസാനിപ്പിക്കാവുന്ന ആനുകൂല്യമായി നിലനിന്നേക്കാം. എന്നാൽ സ്ത്രീകളുടെ വനവിഭവശേഖരണം, കുട്ടികളുടെ ചെറുവിഭവസമാഹരണം, ഏറ്റവും ദരിദ്രരായ മനുഷ്യരുടെ നിശ്ശബ്ദമായ പെറുക്കിയെടുക്കൽ, ഉദ്യോഗസ്ഥൻ കേൾക്കാൻ തയ്യാറാകുന്ന അംഗീകൃത വക്താവില്ലാത്ത സമൂഹങ്ങളുടെ പര്യാവർത്തന പുനംകൃഷി എന്നിവ പട്ടികയിൽ ഇടംനേടാതെ ക്രമേണ ‘കുറ്റ’മായി മരിച്ചുവീണു.⁵¹

മലബാറിന്റെ സങ്കീർണമായ ഭൂബന്ധപദാവലി ഈ അന്വേഷണത്തെ കൂടുതൽ ഹിംസാത്മകമാക്കി. കൊളോണിയൽ നിയമം അസാധാരണമായി വീർപ്പിച്ച ഉടമസ്ഥാവകാശപട്ടയം കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ജന്മി വനത്തിന്റെ സമ്പൂർണ ഉടമയായോ സ്വകാര്യവനത്തിന്മേൽ അവകാശവാദം ഉന്നയിക്കുന്ന വ്യക്തിയായോ രേഖകളിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. കാനക്കാരൻ ഭൂമി ‘മെച്ചപ്പെടുത്തുന്നവനായി’ രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ടു. പാതകളെയും സഞ്ചാരസ്മൃതികളെയും ആധാരമാക്കിയ പ്രദേശബന്ധമുള്ള ആദിവാസിസമൂഹം രജിസ്റ്ററിൽ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടെങ്കിൽത്തന്നെ, ചില ‘ഇളവുകൾ’ അനുവദിക്കപ്പെടുന്ന തൊഴിലാളിശേഖരമായാണ് അവർ വർഗീകരിക്കപ്പെട്ടത്. വനാവകാശനിർണയ ഉദ്യോഗസ്ഥന്റെ 'രജിസ്റ്റർ' നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന ഉപയോഗങ്ങളുടെ നിഷ്പക്ഷമായ ഛായാചിത്രമായിരുന്നില്ല; മനുഷ്യരെയും അവകാശങ്ങളെയും ഉപയോഗരീതികളെയും പദവിക്രമത്തിൽ അടുക്കിയ ഒരു ശ്രേണീകരണോപകരണമായിരുന്നു.

വളരെ വിശാലമായൊരു ജൈവിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ നിയമപരമായി അതിജീവിച്ച അവശിഷ്ടങ്ങൾ വനാവകാശനിർണയത്തിൽ അനുവദിച്ച ചില ആനുകൂല്യങ്ങൾ മാത്രമായിരുന്നു: നിശ്ചിത വനബീറ്റുകളിൽ കന്നുകാലികളെ മേയ്ക്കൽ, നിർദേശിക്കപ്പെട്ട ചെറുവനവിഭവങ്ങൾ ശേഖരിക്കൽ, വെള്ളം ഉപയോഗിക്കൽ, ചില വഴികളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കൽ, ചിലപ്പോൾ അതിസങ്കുചിതമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട പുനംകൃഷിയോ വീടുനിർമാണത്തിനാവശ്യമായ തടി ശേഖരിക്കലോ. പട്ടികയിൽ ഉൾപ്പെടാത്തവരെല്ലാം സ്വന്തം ജീവിതഭൂമിയിൽത്തന്നെ സാധ്യതയുള്ള കുറ്റവാളികളായി മാറി. റോഡ് ഈ പട്ടികയിലേക്ക് പുതിയൊരു രേഖ കൂട്ടിച്ചേർത്തു; അതേസമയം പട്ടികയെ ഭൂമിയിൽ നടപ്പാക്കാവുന്നതുമാക്കി.

പഴയൊരു നടപ്പാത കൂപ്പിലേക്കുള്ള നിഷ്കർഷണപാതയുടെയോ അഗ്നിരേഖയുടെയോ എസ്റ്റേറ്റ് വേലിയുടെയോ ഭാഗമായിക്കഴിഞ്ഞാൽ അതുവഴി ആരാധനാലയത്തിലേക്കോ പുനംകൃഷിയിടത്തിലേക്കോ നടക്കുന്നത് ആചാരാവകാശമായി തുടർന്നില്ല. ചുരത്തിന്റെ മുകൾത്തലയിലെ പരിശോധനാചാവടിയിൽ അനുമതിപത്രം കാണിക്കേണ്ടിവന്നപ്പോൾ ആ അവകാശം കൂടുതൽ ദുർബലമായ, ഭരണകൂടത്തിന്റെ ഔദാര്യത്തെ ആശ്രയിച്ച ഇളവായി ചുരുങ്ങി. ഈ സാഹചര്യത്തിൽ വനകുറ്റങ്ങളുടെ സ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ തുടർന്നുനിന്ന തദ്ദേശീയ ഉപയോഗങ്ങളുടെ മറ്റൊരു ഭൂപടമായി വായിക്കാം: അനുമതിയില്ലാതെ വെട്ടിയെടുത്ത തൂൺ; അഗ്നിരേഖയിൽ പ്രവേശിച്ച പശു; പുനംകൃഷിക്കായി കൊളുത്തിയതാകാവുന്ന തീ; ഒരിക്കൽ പൊതുവായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന വിഭവത്തിന്റെ ‘മോഷണം’.⁵²

വയനാട്ടിലും നിലമ്പൂർ വനമേഖലയിലുമാണ് ഈ പ്രക്രിയ ഏറ്റവും തീവ്രമായി പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്. വയനാട് പീഠഭൂമിയിൽ വനാവകാശനിർണയവും തോട്ടങ്ങൾക്കുള്ള ഭൂദാനവും ഒരുമിച്ചാണ് മുന്നേറിയത്. ‘തരിശ്’ എന്നു നിർവചിക്കപ്പെട്ടതോ പതിച്ചുനൽകാവുന്നതെന്നു കണക്കാക്കപ്പെട്ടതോ ആയ ഭൂമി എസ്റ്റേറ്റായി; അതിനോടു ചേർന്നുനിന്ന വനം സംരക്ഷിത വനഖണ്ഡമായി; ചുരംപാതകളും അവയുടെ പോഷകപാതകളും രണ്ടിനെയും പ്രവേശനയോഗ്യമാക്കി.⁵³

കൂടുതൽ സ്ഥിരതയുള്ള കൃഷിരീതികൾ പിന്തുടർന്നതിനാൽ കാർഷികഭൂമിയിൽ താരതമ്യേന കൂടുതൽ അംഗീകൃത അവകാശങ്ങളുണ്ടായിരുന്ന കുറിച്യ– കുറുമ സമൂഹങ്ങൾ മറ്റൊരു തരത്തിലുള്ള ഞെരുക്കമാണ് നേരിട്ടത്. പഴശ്ശിയുദ്ധത്തിലെ സായുധപങ്കാളിത്തത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയസ്മൃതിയും അവർക്കുണ്ടായിരുന്നു. അവരുടെ മുകളിൽ സംരക്ഷിതവനം, അരികിൽ സ്വകാര്യ എസ്റ്റേറ്റ്, അവരുടെ ജീവിതത്തിന്മേൽ വന്യമൃഗനിയന്ത്രണവും ആയുധനിയമങ്ങളും, അവർ അധിവസിച്ച പ്രദേശങ്ങളെ പരിശോധനയ്ക്കു വിധേയമാക്കാവുന്ന ഖണ്ഡങ്ങളാക്കി മുറിച്ച പാതകളും- ഇവയെല്ലാം ചേർന്നതായിരുന്നു ആ ഞെരുക്കം.

കൊളോണിയൽ കാലത്തെയും അതിനു തൊട്ടുപിന്നാലെയുള്ള കാലത്തെയും ‘റോഡും’ ‘എസ്റ്റേറ്റും’ ഒരുമിച്ചെത്തുകയും വനം ‘നിരോധിത ദേശ’മായി മാറുകയും ചെയ്ത ഘട്ടമായാണ് ആദിവാസിസ്മൃതി നിരന്തരം തിരിച്ചറിയുന്നത്. സി. കെ. ജാനുവിന്റെയും ആദിവാസി ഗോത്ര മഹാസഭയുടെയും രാഷ്ട്രീയഭാഷയിൽ ഈ ദീർഘചരിത്രം ചിലപ്പോൾ ഗാഢമായ ഒരൊറ്റ സ്മൃതിയായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നു: കമ്പനി നടത്തിയ യുദ്ധം, തോട്ടമുടമയുടെ വെട്ടിത്തെളിക്കൽ, വനസംവരണം, സ്വാതന്ത്ര്യാനന്തര ജലവൈദ്യുതപദ്ധതികൾ, വന്യജീവിസങ്കേത ഭരണക്രമങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം ഒരൊറ്റ ചരിത്രമുറിവായി ഓർക്കപ്പെടുന്നു.⁵⁴ അടിസ്ഥാനസൗകര്യവും അപഹരണവും ഇരട്ടകളായിരുന്നു; വനാവകാശനിർണയം ആ ഇരട്ടപ്പിറവിയുടെ നിയമാനുഷ്ഠാനവും.

റോഡുകളുടെ ചരിത്രത്തിൽ വനാവകാശനിർണയ രേഖകളിലെ വഴിയവകാശ വ്യവസ്ഥകൾ സവിശേഷമായ ശ്രദ്ധ ആവശ്യപ്പെടുന്നു. വയലുകളിലേക്കോ ക്ഷേത്രങ്ങളിലേക്കോ ശവസംസ്കാരഭൂമികളിലേക്കോ എത്തുന്നതിനായി ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ വഴിയവകാശം അനുവദിക്കപ്പെട്ടു. എന്നാൽ ഈ നടപടികൾ പരസ്പരം കെട്ടുപിണഞ്ഞതും കാലാവസ്ഥാനുസൃതമായി മാറുന്നതും അനവധി ഉപജീവന- ആചാര ആവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റിയതുമായ വനപഥങ്ങളുടെ ശൃംഖലയെ ഒരു സമഗ്ര സഞ്ചാരസംവിധാനമായി അപൂർവമായേ അംഗീകരിച്ചുള്ളു. ഔദ്യോഗികമായി വിജ്ഞാപനംചെയ്ത ഒരൊറ്റ പാത ഒരു സഞ്ചാരക്രമമല്ല. പുതിയ കൂപ്പ് തുറക്കേണ്ടിവരുമ്പോഴോ മോട്ടോർവാഹനങ്ങൾക്കു യോജിച്ച ചരിവ് നിർമ്മിക്കേണ്ടിവരുമ്പോഴോ വഴിതിരിച്ചുവിടാനോ ഗേറ്റ് സ്ഥാപിക്കാനോ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കാനോ കഴിയുന്ന ഭരണാനുകൂല്യം മാത്രമായിരുന്നു അത്.

രേഖീയമായ പൊതുമരാമത്തും രേഖീയമായി നിർവചിക്കപ്പെട്ട വഴിയാനുകൂല്യങ്ങളും പരസ്പരം അനുകരിച്ചു. രണ്ടും ഒരു ശൃംഖലയുടെ സ്ഥാനത്ത് ഒരൊറ്റ രേഖയെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു; രണ്ടും പാതയിലൂടെ സഞ്ചരിക്കുന്ന മനുഷ്യനെ ഭരണകൂടത്തിനു ദൃശ്യനാക്കി. സ്വകാര്യവനങ്ങളും ജന്മിമാരുടെ കാടുകളും ഈ ഭൂപടത്തെ കൂടുതൽ സങ്കീർണമാക്കിയെങ്കിലും അതിനെ കൂടുതൽ ഉദാരമാക്കിയില്ല. മലബാറിലെ ഭൂവുടമാധികാരത്തിന്റെ സവിശേഷത കാരണം മരങ്ങളുടെ ആവരണമുള്ള എല്ലാ ഭൂമിയും ഭരണകൂടത്തിന്റെ വനമായിരുന്നില്ല. ചില ജന്മിമാർ സ്വകാര്യവനങ്ങൾ കൈവശംവച്ചു; ചിലർ അവയുടെ ഭാഗങ്ങൾ ഭരണകൂടത്തിനു വിട്ടുകൊടുത്തു; മറ്റു ചിലർ സ്വകാര്യവനത്തിന്റെയും സംരക്ഷിത വനഖണ്ഡത്തിന്റെയും അതിർത്തിയെച്ചൊല്ലി വ്യവഹരിച്ചു.

ഈ അതിരുകൾ അവ്യക്തമായിരുന്നിടത്ത് പാതകൾ വനഖണ്ഡങ്ങൾക്കുള്ളിലൂടെയോ അവയുടെ അരികിലൂടെയോ കടന്നുപോയി. അതോടെ തദ്ദേശീയ സമൂഹങ്ങൾക്ക് മുമ്പൊരിക്കലും ആവശ്യമായിട്ടില്ലാത്ത കഡസ്ട്രൽ സർവേ–പട്ടയ തീരുമാനങ്ങൾ നിർബന്ധമായി. കലുങ്കുകൾ പാതയെ അനുഗമിച്ചതുപോലെ അതിർത്തിക്കല്ലുകളും അതിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിൽ നിരന്നു. കുടിയേറ്റക്കാരനും തോട്ടമുടമയും വനസംരക്ഷകനും പരസ്പരം തർക്കിച്ചു; അവരുടെ നിവേദനങ്ങളിലും ഭരണഫയലുകളിലും ആ തർക്കങ്ങളുടെ വിശദാംശങ്ങൾ കാണാം. എന്നാൽ സ്ഥലംമാറിക്കൃഷി ചെയ്യുന്നവനെയും കന്നുകാലികളെ മേയ്ക്കുന്നവനെയും വനവിഭവങ്ങൾ ശേഖരിക്കുന്നവനെയും അവകാശമണ്ഡലത്തിനു പുറത്താക്കിക്കൊണ്ടാണ് പ്രശ്നം ‘പരിഹരിക്കേണ്ടത്’ എന്ന കാര്യത്തിൽ അവർക്കിടയിൽ അടിസ്ഥാനപരമായ യോജിപ്പുണ്ടായിരുന്നു. അധികാരമുള്ളവർക്കിടയിലെ ആഭ്യന്തരവ്യത്യാസങ്ങൾ പൊതുഭൂമികളെ സമൂഹങ്ങൾക്കു തിരിച്ചുനൽകിയില്ല.

വനാവകാശനിർണയപ്രക്രിയ പുതിയ ഇടനിലക്കാരെയും സൃഷ്ടിച്ചു: ഒരു സമൂഹത്തിന്റെ അവകാശവാദത്തെ പ്രതിനിധീകരിച്ച ഗ്രാമത്തലവന്മാർ; കൂപ്പുപാതയ്ക്കരികിൽ തൊഴിലാളികളെ ആവശ്യമായിരുന്ന കരാറുകാർ; ആരെ ‘കയ്യേറ്റക്കാരൻ’ എന്നു വർഗീകരിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിച്ച ഗ്രാമോദ്യോഗസ്ഥർ; ആചാരാധികാരത്തെ ആനുകൂല്യ രജിസ്റ്ററിൽ പേര് ചേർക്കാനുള്ള അവകാശമായി മാറ്റിയ മൈസ്ത്രിമാർ. കാവൽക്കാരും വനപോലീസും മാത്രമല്ല, ഈ ഇടനിലക്കാരും അധീനപ്പെടുത്തൽ നടപ്പാക്കിയ സഹകാരികളായിരുന്നു. ‘തദ്ദേശീയർ വനനിയമത്തിനെതിരെ’ എന്ന ലളിതമായ പ്രതിപക്ഷചിത്രം സമൂഹത്തിലെ പദവിക്രമങ്ങളെ മറച്ചുകളയും: അവകാശങ്ങളുടെ ശ്രേണിയിൽ സ്ത്രീകൾക്കുമേൽ പുരുഷന്മാർ; സഞ്ചരിക്കുന്ന വനോപയോക്താക്കൾക്കുമേൽ സ്ഥിരകർഷകർ; സ്മൃതിയിൽ നിലനിന്ന ഒരു പാതമാത്രം കൈവശമുണ്ടായിരുന്നവർക്കുമേൽ ജന്മിയുടെ ചെവിയിലേക്കു നേരിട്ട് എത്താൻ കഴിഞ്ഞവർ. പിന്നീട് മോട്ടോർവാഹനവും ബസും ഏറ്റെടുത്തു പ്രവർത്തിപ്പിച്ച നിയമഘടന 1920-കളോടെ വലിയൊരളവിൽ സ്ഥാപിതമായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. 1927-ലെ ഇന്ത്യൻ വനനിയമം സാമ്രാജ്യത്വ വനഭരണചട്ടക്കൂടിനെ ഏകീകരിച്ചു; മദ്രാസ് ചട്ടങ്ങളും വനപ്രവർത്തനപദ്ധതികളും അതിന്റെ പ്രാദേശികമായ ശിക്ഷാമൂർച്ച നിർവചിച്ചു. അതോടെ പട്ടികയ്ക്കു പുറത്തു ശേഷിച്ച അവകാശവാദങ്ങൾ നിയമത്തിനു മുമ്പിൽ ചരിത്രാവശിഷ്ടങ്ങളായി മാത്രം പരിഗണിക്കപ്പെട്ടു.⁵⁵

‘ക്ഷാമപാതകൾ’, ‘എസ്റ്റേറ്റ് പോഷകപാതകൾ’, ‘മോട്ടോർഗതാഗതത്തിനായി മെച്ചപ്പെടുത്തിയ ബോർഡ് റോഡുകൾ’ എന്നു വിളിക്കപ്പെട്ട പുതിയ പാതകൾ പഴയ വഴിയെത്തന്നെ നിയമത്തിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ ഒരു ആനുകൂല്യമോ അതിക്രമമോ ആക്കി മാറ്റിയ ലോകത്തെ മുറിച്ചുകടന്നു. പരിശോധനാബംഗ്ലാവ്, വനഡിപ്പോ, പോലീസ് ഔട്ട്പോസ്റ്റ് എന്നിവ വനാവകാശ രജിസ്റ്ററിന്റെ വാസ്തുശില്പപരമായ സമാനരൂപങ്ങളായിരുന്നു. ഒരു ഭരണറിപ്പോർട്ടിനും ഇത്ര നഗ്നമായി പ്രസ്താവിക്കാൻ കഴിയാത്ത പാഠം അവ ഒരുമിച്ചു പഠിപ്പിച്ചു: തുറമുഖം, റെയിൽത്താവളം, വനക്കൂപ്പ്, കോടതി എന്നിവയിലേക്കുള്ള സഞ്ചാരം ‘പൊതു’വായിരുന്നു; എന്നാൽ ഉപജീവനത്തിനോ ആചാരനിർവഹണത്തിനോ പലായനത്തിനോ വേണ്ടി ഭരണകൂടം നിർണയിച്ച ആ പൊതുപ്രവാഹത്തിനു കുറുകെയുള്ള സഞ്ചാരം സംശയാസ്പദമായിരുന്നു. പിൽക്കാല കൊളോണിയൽ റോഡ് അവകാശപ്പെട്ടിരുന്നത് പൊതുത്വമായിരുന്നെങ്കിലും അതിന്റെ യഥാർഥ രാഷ്ട്രീയസ്വഭാവം ഇതായിരുന്നു.

വനാവകാശനിർണയ വേളയിൽ അംഗീകൃതരുടെ പേരുകൾ പ്രഖ്യാപിക്കപ്പെട്ടു; റോഡ് ആ പേരുകളെയും അവയുടെ ഉടമകളെയും ഉദ്യോഗസ്ഥൻ പരിശോധിച്ചുറപ്പിക്കുന്ന സ്ഥലമായി. വേലികെട്ടാത്ത ചരിവുകളിലൂടെ വയൽ, കാവ്, വെള്ളം, ബന്ധുത്വം എന്നിവയെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത ദൈനംദിന സഞ്ചാരചക്രമായ സമൂഹജീവിതത്തിന് അത്തരമൊരു പരിശോധന അനുയോജ്യമായിരുന്നില്ല. ഈ ലേഖനം വാദിക്കുന്നതുപോലെ കാർഷിക, വാണിജ്യ, സാമൂഹിക ശൃംഖലകളെ പൊളിച്ചെഴുതിയ ഏറ്റവും കൃത്യതയുള്ള നിയമോപകരണം വനാവകാശനിർണയമായിരുന്നു. ഒരേ രാഷ്ട്രീയം രണ്ടു വ്യത്യസ്ത ഭരണഫയലുകളിൽ പ്രവർത്തിച്ചു: ഒന്നിൽ ഭൂമിയെ രേഖീയമാക്കി; മറ്റൊന്നിൽ മനുഷ്യരെയും അവരുടെ അവകാശങ്ങളെയും പട്ടികപ്പെടുത്തി.

സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യയിലെ ഭൂസമരങ്ങളും വന്യജീവിസങ്കേതങ്ങളെച്ചൊല്ലിയ സംഘർഷങ്ങളും ആദിവാസി അവകാശപ്രസ്ഥാനങ്ങളും ഈ പാരമ്പര്യത്തിനുള്ളിൽത്തന്നെയാണ് തുടർന്നത്-വിജ്ഞാപനം ചെയ്ത വനഖണ്ഡം, പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ പാതാവിന്യാസം, എസ്റ്റേറ്റ് പട്ടയം, സങ്കുചിതമായ ആനുകൂല്യപ്പട്ടിക എന്നിവയുടെ പാരമ്പര്യത്തിനുള്ളിൽ. അതിനാൽ 1880 മുതൽ 1930 വരെയുള്ള കാലത്തെ ‘വാർത്താവിനിമയ വികസനത്തിന്റെ’ കേവല സാങ്കേതികയുഗമായി കണക്കാക്കാനാവില്ല. അതിക്രമം എന്ന കുറ്റവിഭാഗം നിർമ്മിക്കപ്പെടുകയും ആ വാക്കിന്റെ ഭരണപരമായ അർഥം റോഡിന് പഠിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്ത കാലമായിരുന്നു അത്.

▮

കുറിപ്പുകൾ

38. പണിക്കർ, ‘പ്രഭുവിനും ഭരണകൂടത്തിനുമെതിരെ’; വുഡ്, ‘മാപ്പിളകലാപവും അതിന്റെ ഉത്ഭവവും’. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മാപ്പിള സംഘർഷപരമ്പര പോലീസിന് കൂടുതൽ പ്രാപ്യവും ആചാരപരമായ വന-തരിശുപയോഗങ്ങൾക്ക് കൂടുതൽ അടഞ്ഞതുമായിത്തീർന്ന നാട്ടിൻപുറത്തിന്റെ ഭൂപടവുമായി ഒത്തുചേരുന്നു.

39. ആർ. എച്ച്. ഹിച്ച്കോക്ക്, ‘1921-ലെ മലബാർ കലാപത്തിന്റെ ചരിത്രം’ (മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1925); പണിക്കർ, ‘പ്രഭുവിനും ഭരണകൂടത്തിനുമെതിരെ’; വുഡ്, ‘മാപ്പിളകലാപവും അതിന്റെ ഉത്ഭവവും’. അടിച്ചമർത്തലിന്റെ മുഖ്യ ഔദ്യോഗിക ആഖ്യാനമാണ് ഹിച്ച്കോക്കിന്റേത്; പ്രതിപാഠമായി വായിച്ചാൽ അത് സൈനികനിരകൾ, പ്രവേശനപാതകൾ, റോഡുകളുടെ നിയന്ത്രണം, വാർത്താവിനിമയത്തിന്റെ പുനഃസ്ഥാപനം എന്നിവയിലൂടെ ഭരണകൂടം പുനഃസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതിന്റെ ചരക്കുനീക്കരേഖയാണ്.

40. ഇന്നസ്, ‘മലബാറും അഞ്ചെങ്ങോയും’, താലൂക്കുതല വാർത്താവിനിമയം. മൈലുകൾ, കടവുകൾ, പാലമില്ലാത്ത കടന്നുപോക്കുകൾ എന്നിവയുടെ ഗസറ്റിയർ പട്ടികകൾ 1908-ഓടെ വാസകേന്ദ്രങ്ങളെ വരുമാനം, പോലീസ്, വിപണി എന്നിവയ്ക്കുള്ള ഉപയോഗപ്രകാരം ശ്രേണീകരിച്ച ഗ്രിഡിന്റെ പ്രസിദ്ധീകരിത ഉപരിതലമാണ്.

41. ഇന്ത്യൻ വനനിയമം, 1878; മദ്രാസ് വനനിയമം, 1882; മദ്രാസ് ചട്ടങ്ങളോടെ ഇന്ത്യൻ വനനിയമം, 1927-ൽ നടത്തിയ ഏകീകരണം. 1878-ലെ ത്രിവിഭജനവും 1882-ലെ മദ്രാസ് അനുരൂപണവും വനസംരക്ഷകർക്കും ജില്ലാ ഉദ്യോഗസ്ഥർക്കും പ്രയോഗയോഗ്യമായ പോലീസ് സംവിധാനം നൽകി. വണ്ടിപ്പാതയില്ലാത്ത സംവരണം കടലാസുവനം; സമീപകാടിന്മേൽ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ചുരംപാത മഴ, മണ്ണിടിച്ചിൽ, ‘കയ്യേറ്റം’ എന്നിവയ്ക്കെതിരെ നിലനിർത്താനാകാത്തതുമായിരുന്നു.

42. ബ്രാൻഡിസ്, ‘മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ വനഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ’; റിബൻട്രോപ്പ്, ‘ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ വനശാസ്ത്രം’; സ്റ്റെബ്ബിങ്, ‘ഇന്ത്യയിലെ വനങ്ങൾ’; ക്ലെഘോൺ, ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വനങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും’. നിലമ്പൂർ തേക്ക്, വയനാട്ടിലെ മിശ്രവനങ്ങൾ, പാലക്കാട്–ന്യൂ അമരമ്പലം, തീരദേശ വനാവശിഷ്ടങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പ്രവർത്തനപദ്ധതികൾ ‘പുരോഗതി’യെ അതിർനിർണയം, അവകാശനിർണയം, വിജ്ഞാപനം, കുറ്റം, വാർഷികനിയന്ത്രണം എന്നിവയുടെ തുടർച്ചയായ ഫയലാക്കി.

43. മദ്രാസ് ലോക്കൽ ബോർഡ്സ് നിയമം, 1884, പിൽക്കാല ഏകീകരണങ്ങൾ; മദ്രാസ് പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്, ‘പുരോഗതി–ഭരണറിപ്പോർട്ടുകൾ’, പ്രസക്ത വർഷങ്ങൾ; ‘മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണറിപ്പോർട്ടുകൾ’, 1880-കൾ–1930. സാധാരണ വാർത്താവിനിമയത്തിന്റെ ചുമതല പ്രാദേശിക സെസ്സിലേക്കു കൈമാറിയതിന് വ്യക്തമായ വർഗസ്വഭാവമുണ്ടായിരുന്നു: ജന്മിക്ക് അനുകൂലമായി പുതുപട്ടയം നൽകിയ ഭൂമിയിലാണ് സെസ് വീണത്; അധ്വാനം ജാതിഘടിതമായി; ദേശജീവിതത്തിന്റെ പാർശ്വപാതകൾക്കുപകരം പ്രധാനപാതകൾ, റെയിൽത്താവളങ്ങൾ, കോടതികൾ, എസ്റ്റേറ്റ് സൈഡിങ്ങുകൾ എന്നിവയെ വിന്യാസങ്ങൾ പോഷിപ്പിച്ചു.

44. ലോഗൻ, ‘1881–82-ലെ മലബാർ പ്രത്യേക കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട്’; മലബാർ ടെനന്റ്സ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് നഷ്ടപരിഹാരനിയമം, 1887; മലബാർ കുടിയായ്മനിയമം, 1929; വർഗീസ്, ‘കാർഷികമാറ്റവും സാമ്പത്തികഫലങ്ങളും’. നിയമപരമായ ചെറുമാറ്റങ്ങൾ ചരിവ്, കാവ്, സംവരിതകാട് എന്നിവയെക്കാൾ എളുപ്പത്തിൽ തോട്ട-നനവുവയൽ മേഖലയിലെ കൈവശാവകാശവും പുരോഗതിയും അഭിസംബോധനചെയ്തു.

45. പണിക്കർ, ‘പ്രഭുവിനും ഭരണകൂടത്തിനുമെതിരെ’. സ്ഥലപരമായി 1836–1921-ലെ കാർഷികപ്രതിസന്ധി എത്തിപ്പെടലിന്റെ ചരിത്രവുമാണ്: ഭരണ ഉത്തരവിന് വരണ്ടകാലത്തെ സഞ്ചാരയോഗ്യത ആവശ്യമായിരുന്നു.

46. വർഗീസ്, ‘കാർഷികമാറ്റവും സാമ്പത്തികഫലങ്ങളും’; ഡേവിഡ് വാഷ്ബ്രൂക്ക്, ‘കൊളോണിയൽ ഇന്ത്യയിലെ നിയമം, ഭരണകൂടം, കാർഷികസമൂഹം’, ‘മോഡേൺ ഏഷ്യൻ സ്റ്റഡീസ്’ 15, നമ്പർ 3 (1981): 649–721. ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ നിയമവത്കരണത്തിന്റെ വാഷ്ബ്രൂക്ക് മാതൃക മലബാറിൽ വനവലയനത്തിനും തോട്ടപാതകൾക്കുമേൽ ഒരൊറ്റ കുത്തനെയുള്ള ചരിവിൽ അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു.

47. ഇന്നസ്, ‘മലബാറും അഞ്ചെങ്ങോയും’. 1908-ലും ഇന്നസ് വണ്ടികൾ, ലോഹപാളിയിടൽ, പാലമില്ലാത്ത കടവുകൾ എന്നിവയുടെ ഭാഷയിലാണ് എഴുതിയത്; ഒരു തലമുറയ്ക്കുള്ളിൽ മോട്ടോർഗതാഗതയോഗ്യമായ പ്രധാനപാത ആധുനികതയുടെ അളവായും ബസ് സ്റ്റാൻഡ് പുതിയ കേന്ദ്രമായും മാറി.

48. പണിക്കർ, ‘പ്രഭുവിനും ഭരണകൂടത്തിനുമെതിരെ’; വുഡ്, ‘മാപ്പിളകലാപവും അതിന്റെ ഉത്ഭവവും’; ഹിച്ച്കോക്ക്, ‘1921-ലെ മലബാർ കലാപത്തിന്റെ ചരിത്രം’. ഒരിക്കൽ ‘ദുഷ്കര’മായിരുന്ന ജില്ലയിൽ 1921–22-ലെ അടിച്ചമർത്തൽ പിൽക്കാല കൊളോണിയൽ ചരക്കുനീക്കശേഷി തെളിയിച്ചു; ഏറനാട്ടിലും വള്ളുവനാട്ടിലും പോലീസ് പ്രവേശനപാതകൾ സാന്ദ്രമാക്കുന്നതും പുനഃസ്ഥാപനത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടു.

49. മേനോൻ, ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ജാതി, ദേശീയത, കമ്യൂണിസം’. ഗ്രിഡ് പ്രവർത്തനശേഷിയെ ഇല്ലാതാക്കിയില്ല; ചന്ത, ബസ്, പ്രധാനപാതയെ പിന്തുടർന്ന അച്ചടി എന്നിവയിലൂടെ വഴിതിരിച്ചുവിട്ടു.

50. ഗാഡ്ഗിലും ഗുഹയും, ‘വിള്ളലേറ്റ ഈ ഭൂമി’; രംഗരാജൻ, ‘വനത്തെ വേലികെട്ടൽ’; ശിവരാമകൃഷ്ണൻ, ‘ആധുനിക വനങ്ങൾ’. നിയമത്തിനും ജീവിതഗ്രിഡിനുമിടയിലെ നഷ്ടപ്പെട്ട വിജാഗിരിയാണ് വനാവകാശനിർണയം: അതില്ലാതെ സംവരണം കടലാസിൽ; അതോടെ നിയമം അയൽക്കാരനും പിഴയും അടച്ചിട്ട ചരിവുമായി.

51. ഗുഹ, ‘അശാന്തമായ വനങ്ങൾ’; ബീന അഗർവാൾ, ‘സ്വന്തമായൊരു വയൽ: ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ലിംഗവും ഭൂഅവകാശങ്ങളും’ (കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1994). കാലാവസ്ഥാനുസൃതവും പരസ്പരാവൃതവും ലിംഗഘടിതവും അലിഖിതവുമായ ആചാരോപയോഗങ്ങൾ വനാവകാശാന്വേഷണത്തിൽ ഒതുങ്ങിയില്ല. പേരുള്ള തലവന്റെ പട്ടികപ്പെടുത്തിയ അവകാശത്തേക്കാൾ എളുപ്പത്തിൽ സ്ത്രീകളുടെ ശേഖരണവും കുട്ടികളുടെ പെറുക്കലും ദരിദ്രരുടെ നിശ്ശബ്ദ ഉപജീവനവും കുറ്റമായി.

52. ‘മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി വനവകുപ്പിന്റെ വാർഷിക ഭരണറിപ്പോർട്ടുകൾ’, പ്രസക്ത വർഷങ്ങൾ; ഗാഡ്ഗിലും ഗുഹയും, ‘വിള്ളലേറ്റ ഈ ഭൂമി’. വനത്തിന്മേലുള്ള സമ്മർദത്തിന്റെ തെളിവായി നിരത്തിയ കുറ്റസ്ഥിതിവിവരക്കണക്കുകൾ പ്രതിപാഠമായി വായിച്ചാൽ തദ്ദേശീയ ശൃംഖലയുടെ പിൽക്കാലജീവിതത്തിന്റെ ഭൂപടമാണ്: അനുമതിയില്ലാത്ത തൂൺ, അഗ്നിരേഖയിലെ പശു, പുനംകൃഷിയായേക്കാവുന്ന തീ, പൊതുസമ്പത്തായിരുന്നതിന്റെ ‘മോഷണം’.

53. തർസ്റ്റൺ, ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ജാതികളും ഗോത്രങ്ങളും’; അയ്യപ്പൻ, ‘പണിയർ’; രാമൻ, ‘ആഗോള മൂലധനവും പ്രാന്തീയ അധ്വാനവും’; ബാക്ക്, ‘തോട്ടംഉൽപ്പാദനവും രാഷ്ട്രീയാധികാരവും’. വയനാട് പീഠഭൂമിയിൽ വനാവകാശനിർണയവും തോട്ടഭൂദാനങ്ങളും ഒന്നിച്ചുനീങ്ങി. ഇതിനകം കാർഷികബന്ധിത അടിമത്തത്തിൽ കുടുങ്ങിയ പണിയ–അടിയ സമൂഹങ്ങൾക്ക് ഉപയോഗത്തെ രേഖപ്പെടുത്തിയ അവകാശമാക്കാനായില്ല; നരവംശരേഖയിൽ അവർ അവകാശികളായല്ല തൊഴിലാളികളായി പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. അത് ഉത്ഭവസത്യമല്ല, ശ്രേണീകരണത്തിന്റെ നിർമ്മിതിയാണ്.

54. സി. കെ. ജാനു, ആദിവാസി ഗോത്ര മഹാസഭ, റോഡ്– എസ്റ്റേറ്റ് ഘടിതസ്മൃതി എന്നിവയ്ക്ക് കുറിപ്പ് 35; ലൂയിസ്, ‘കേരളത്തിലെ ഗോത്രങ്ങൾ’ കാണുക. കമ്പനി യുദ്ധം, തോട്ടവെട്ടിത്തെളിക്കൽ, വനസംവരണം, പിൽക്കാല ജലവൈദ്യുത–വന്യജീവിസങ്കേത ഭരണങ്ങൾ എന്നിവയെ ഒരൊറ്റ മുറിവായി ചുരുക്കുന്നത് അടിസ്ഥാനഘടനയെ അസത്യമാക്കുന്നില്ല: അടിസ്ഥാനസൗകര്യവും അപഹരണവും ഇരട്ടകൾ; വനാവകാശനിർണയം അവയുടെ നിയമാനുഷ്ഠാനം.

55. മദ്രാസ് ചട്ടങ്ങളും പ്രവർത്തനപദ്ധതികളും സഹിതമുള്ള ഇന്ത്യൻ വനനിയമം, 1927;
കുറിപ്പ് 29 താരതമ്യം ചെയ്യുക. ശേഷിച്ച അവകാശവാദങ്ങൾ അവശിഷ്ടങ്ങളായി. പഴയ പാത നിയമത്തിൽ ഇതിനകം ആനുകൂല്യമോ അതിക്രമമോ ആയിത്തീർന്ന ലോകത്തിലൂടെയാണ് പുതിയ റോഡുകൾ കടന്നത്.

(മൂന്നാം ഭാഗം അടുത്ത പാക്കറ്റിൽ).