റോഡ്
ഒരു ലോകത്തെ
എങ്ങനെ തകർക്കുന്നു?

അധിനിവേശത്തിന്റെ
മാർഗ്ഗങ്ങൾ
പലതരം
പാതകൾ- 4

▮

XX. പുരോഗതിയുടെ കൊളോണിയൽ രേഖാശേഖരം:
ജ്ഞാനം, ഭരണസഹായികൾ

ലോഗന്റെ ‘മലബാർ മാന്വൽ ’, ഇന്നസിന്റെ ഗസറ്റിയർ, ബുക്കാനന്റെ യാത്ര, ക്ലെഘോണിന്റെ വനരചനകൾ, ബ്രാൻഡിസിന്റെയും റിബൻട്രോപ്പിന്റെയും സാമ്രാജ്യത്വ വീക്ഷണങ്ങൾ, പൊതുമരാമത്ത് സംഹിതകൾ, വനത്തിലെ പ്രവർത്തനപദ്ധതികൾ, വാർഷിക ഭരണറിപ്പോർട്ടുകൾ എന്നിവ ചേർന്ന ‘പുരോഗതി രേഖാശേഖരം’ വിശകലനം ചെയ്യേണ്ട പ്രത്യേക രചനാവിഭാഗമാണ്. അപര്യാപ്തതയിൽനിന്ന് നിർദ്ദേശത്തിലേക്കാണ് അവ നീങ്ങുന്നത്.

മലബാറിൽ റോഡുകളില്ല; അതിനാൽ നിർമിക്കണം. വനങ്ങൾ വെട്ടിനശിപ്പിക്കുന്നു; സംരക്ഷിക്കണം. അധ്വാനം മടിയുള്ളതോ ബന്ധിതമോ ആണ്; അതിനെ വിപണിയിലേക്കും തൊഴിലാളിസംഘത്തിലേക്കും തിരിച്ചുവിടണം. തദ്ദേശീയൻ ഒറ്റപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു; ബന്ധിപ്പിക്കണം.

എന്നാൽ ഈ രേഖകൾ പ്രതിപാഠമായി വായിക്കുമ്പോൾ പഴയ സഞ്ചാരക്രമത്തെ ഓരോ പ്രസ്താവനയും മായ്ച്ചുകളയുന്നു: കടവ്, ചുരം, ചുമട്ടുമൃഗങ്ങളുടെ നിര, പുനംകൃഷിയുടെ കലണ്ടർ, ചെറുതുറയിലേക്കുള്ള കുരുമുളകുപാത.⁷⁴

ഇവയിൽ ഏറ്റവും സമഗ്രവും അതുകൊണ്ട് ശക്തവുമായ പാഠം ‘മലബാർ മാന്വൽ’ ആണ്. ഭൂബന്ധങ്ങളെ ശേഖരിച്ച കലക്ടറും നരവംശരേഖാകർത്താവുമായ ലോഗൻ ഇന്നും ഗ്രന്ഥശാലകളെയും അടിക്കുറിപ്പുകളെയും ക്രമീകരിക്കുന്ന പുസ്തകം രചിച്ചു. ഒരു നൂറ്റാണ്ടിലേറെയായി വാർത്താവിനിമയം, വനങ്ങൾ, ജാതികൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള വസ്തുതാസ്രോതസ്സായി അത് ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടു. ഈ ലേഖനം ആ സ്രോതസ്സ് ഉപയോഗിച്ചെങ്കിലും അതിന്റെ 'നറേറ്റീവ് ' നിരസിക്കുന്നു.

കാലവർഷത്തോടിണങ്ങിയ ശൃംഖല കാണാവുന്നിടത്ത് ലോഗൻ ഒറ്റപ്പെടൽ കണ്ടു; അടച്ചുപൂട്ടൽ കാണാവുന്നിടത്ത് പുരോഗതി; ഭൂവുടമകുത്തക ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്ന കൊളോണിയൽ കോടതി കാണാവുന്നിടത്ത് ജന്മാവകാശത്തിന്റെ ആശയക്കുഴപ്പം. ‘മലബാറിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള മുഴുവൻ ഗവേഷണവും’ പരാമർശിക്കുന്നത് ഒരു പരിധിവരെ ലോഗനെ കേന്ദ്രത്തിൽ നിർത്തുകയും അദ്ദേഹത്തെ ചുറ്റിക്കൊണ്ടിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ്.⁷⁵

ബുക്കാനൻ, ക്ലെഘോൺ, ലോഗൻ, സ്റ്റെബ്ബിങ് എന്നിവരുടെ ഡിജിറ്റൽ പകർപ്പുകൾ, ഡിജിറ്റൽ സൗത്ത് ഏഷ്യ ലൈബ്രറി, ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറിയിലെ ഇന്ത്യ ഓഫീസ് ഭൂപടകാറ്റലോഗുകൾ തുടങ്ങിയ രേഖകൾ ഇന്റർനെറ്റ് ലഭ്യതയാൽ കൂടുതൽ എളുപ്പത്തിൽ വായിക്കാം; അതുകൊണ്ട് അവയുടെ കൊളോണിയൽ സ്വഭാവം കുറയുന്നില്ല. ഡിജിറ്റൽ സമൃദ്ധി അന്വേഷണരീതിയെ പകരംവയ്ക്കുന്നില്ല; ലഭ്യത വിപുലീകരിക്കുന്നു. ഭരണസഹായി ‘തരിശ്’, ‘കുറ്റം’, ‘കാട്’ എന്നിങ്ങനെ വിശേഷിപ്പിച്ചതിനെ അതിന്റെ ചരിത്രപരമായ ജീവിതത്തിലേക്ക് തിരിച്ചുകൊണ്ടുവരിക എന്ന ദൗത്യം ചരിത്രകാരരെ കാത്തിരിക്കുന്നുണ്ട്.

XXI. സ്ത്രീകൾ, കുടുംബങ്ങൾ, സമൂഹജീവിതത്തിന്റെ
ലിംഗാധിഷ്ഠിത വിഘടനം

ഈ ലേഖനം സൂചിപ്പിച്ചതുപോലെ പാതകളും വനാതിർത്തികളും എസ്റ്റേറ്റുവേലികളും സമൂഹജീവിതത്തെ വിഘടിപ്പിച്ചു; അത് ലിംഗാധിഷ്ഠിതമായൊരു സ്ഥാപനവുമായിരുന്നു. കൊളോണിയൽ സ്രോതസ്സുകൾ ഇതിനെ അപൂർവമായേ വിഷയമാക്കുന്നുള്ളു. പാറക്കല്ലുകൾ തലയിൽ ചുമന്ന സ്ത്രീകളെയും തൊഴിലാളിസംഘങ്ങൾക്ക് ഭക്ഷണം നൽകിയവരെയും പുരുഷന്മാർ നിർബന്ധിത തൊഴിലിലായിരിക്കെ മലഞ്ചെരിവുകൃഷി പരിപാലിച്ചവരെയും ഉപജീവനമാർഗ്ഗം നഷ്ടമായവരെയും വിറക്, കാലിത്തീറ്റ, ഇലവളം, ചെറുവനവിഭവങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ശേഖരണസ്ഥലം നഷ്ടപ്പെട്ടവരെയും പൊതുമരാമത്ത് പുരോഗതിരേഖകൾ പരാമർശിക്കുന്നില്ല. ഇന്ത്യയിലെ സ്ത്രീകളെയും പൊതുസമ്പത്തുകളെയും കുറിച്ചുള്ള സ്ത്രീവാദ പരിസ്ഥിതിചരിത്രവും ഗവേഷണവും മലബാറിനെക്കുറിച്ച് നിയന്ത്രിതമായൊരു അനുമാനത്തിന് സഹായിക്കുന്നു.⁷⁶

പുനംകൃഷി ചക്രങ്ങൾ ചുരുക്കപ്പെടുകയോ കുറ്റകരമാക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തു; ചെറുതും കൂടുതൽ കുത്തനെയുള്ളതുമായ കൃഷിഭൂമികളിലെ ഉപജീവനാധ്വാനം വർധിച്ചു; അതിന്റെ ഭാരം അനുപാതാതീതമായി സ്ത്രീകൾ വഹിച്ചു. പ്രത്യേകിച്ച് തേയിലക്കൃഷി കൂടുതൽ പ്രാധാന്യം കൈവരിച്ചതോടെ സ്ത്രീകളുടെ തോട്ടംതൊഴിൽ തോട്ടസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ അനിവാര്യഘടകമായി. പണിയ– അടിയ കുടുംബങ്ങൾ ഈ തൊഴിൽശക്തിയെ സൃഷ്ടിക്കുകയും നിലനിർത്തുകയും ചെയ്യുന്നതിന് സാമൂഹികമോ ഉപജീവനപരമോ ആയ യാതൊരു ചെലവും വഹിക്കുന്നില്ലെന്ന കങ്കാണിമാരുടെയും ഉദ്യോഗസ്ഥരുടെയും വാദം സ്ത്രീകളുടെ അദൃശ്യമായ അധ്വാനത്തെ പൂർണമായി മറച്ചുവച്ചു. കടവുകളെയും വനം പാതകളെയും ആശ്രയിച്ച പ്രാദേശിക വിനിമയസംവിധാനം അനേകം ദരിദ്രകുടുംബങ്ങളുടെ ഉപജീവനത്തിന് നിർണായകമായിരുന്നു; എന്നാൽ ഗ്രാമങ്ങളിൽനിന്ന് അകലെ മോട്ടോർവാഹനങ്ങൾക്ക് എത്തിച്ചേരാവുന്ന പുതിയ ചന്തകൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടതോടെ ഈ വിനിമയലോകം ചുരുക്കപ്പെടുകയോ തകർക്കപ്പെടുകയോ ചെയ്തു.

ഈ നിരീക്ഷണം കൊളോണിയൽപൂർവ സമൂഹത്തിൽ ലിംഗനീതി നിലനിന്നിരുന്നുവെന്ന കാല്പനികവും മഹത്ത്വവത്കൃതവുമായ ഭാവനയെ ഒരുതരത്തിലും അനുകൂലിക്കുന്നില്ല. മലബാറിലെ മരുമക്കത്തായക്രമങ്ങൾ, മാപ്പിള കുടുംബവ്യവസ്ഥകൾ, ആദിവാസി ബന്ധുത്വക്രമങ്ങൾ എന്നിവയും ശ്രേണീബദ്ധമായിരുന്നു. ഇവിടെ കൂടുതൽ പരിമിതവും വെല്ലുവിളിയുള്ളതുമായ വാദമാണ് ഉന്നയിക്കുന്നത്: കൊളോണിയൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യവികസനം സാമൂഹികമായ പുനരുത്പാദനത്തെ പുനർനിർവചിച്ചു. കുടുംബങ്ങളിൽനിന്ന് സമയം, ഭൂമി, സാമൂഹികജീവിതം എന്നിവ കൈക്കലാക്കി; കുടുംബങ്ങൾക്കു സ്വന്തമല്ലാത്ത അധീശക്രമം നിലനിൽക്കുന്ന പൊതുജീവിതം തിരിച്ചുനൽകി. സമൂഹവാസത്തിന്റെ തകർച്ച തറ, പള്ളിക്കമ്മിറ്റി, ദേശസഭ തുടങ്ങിയ പുരുഷ രാഷ്ട്രീയസ്ഥലങ്ങളുടെ മാത്രം തകർച്ചയായിരുന്നില്ല; വയൽ, കാവ്, വെള്ളം, ബന്ധുത്വം എന്നിവയിൽ സ്ത്രീകൾക്ക് ശബ്ദമുണ്ടായിരുന്ന ദൈനംദിനചക്രത്തിന്റെ അഴിച്ചുപണിയുമായിരുന്നു. ആ വൃത്തിചക്രത്തെ കാണാത്ത പുതിയ പഥചരിത്രത്തിന്റെ ഭാഷയിലും പൊതുമരാമത്ത് റിപ്പോർട്ടിന്റെ അദൃശ്യത തുടരുന്നുണ്ട്.

XXII. രോഗം, പര്യടന ഉദ്യോഗസ്ഥൻ,
ശുചിത്വ ഇടനാഴി

റോഡുകൾ ഉൽപ്പന്നങ്ങളെ മാത്രമല്ല, രോഗാണുക്കളെയും വഹിച്ചു. ധാന്യവും സൈന്യവും സഞ്ചരിച്ച അതേ പ്രധാന പാതകളിലൂടെ കോളറയും വസൂരിയും പിന്നീട് പ്ലേഗും ഇൻഫ്ലുവൻസയും നീങ്ങി. ഡേവിഡ് ആർണോൾഡ് വിവരിച്ചതുപോലെ റോഡ് ഒരു ശുചിത്വ- രാഷ്ട്രീയ സ്ഥാപനമായിരുന്നു; പരിശോധനാബംഗ്ലാവുകൾ, യാത്രക്കാരുടെ ബംഗ്ലാവുകൾ, കലക്ടറുടെ പര്യടനം എന്നിവയും അത്തരം സ്ഥാപനങ്ങളായിരുന്നു.⁷⁷

കൊളോണിയൽ രോഗവർഗീകരണം മലേറിയയുടെ സ്ഥലമായി ഏറെക്കാലം അടയാളപ്പെടുത്തിയ വയനാടിനെയും ഘട്ടപ്രദേശങ്ങളെയും പ്രത്യേകിച്ച് പനിബാധിത ഭൂപ്രകൃതിയായി ചിത്രീകരിച്ചുകൊണ്ട് താരതമ്യേന സുരക്ഷിതമായ ബ്രിട്ടീഷ് ആരോഗ്യവലയം നിർമ്മിച്ചു. ശുചിത്വ ഇടനാഴിക്ക് രണ്ട് ചുമതലകളുണ്ടായിരുന്നു: ഉദ്യോഗസ്ഥൻ, തോട്ടമുടമ, സൈനികത്താവളം എന്നിവരെ സംരക്ഷിക്കുക; അതോടൊപ്പം വേർതിരിവുപാളയങ്ങൾ, തീർത്ഥാടനനിയന്ത്രണം, മാപ്പിളരുടെയും ആദിവാസികളുടെയും സഞ്ചാരത്തെ പോലീസുചെയ്യൽ എന്നിവ സാധ്യമാക്കുക. അങ്ങനെ ജനകീയ സഞ്ചാരത്തെ അണുബാധയായി കണക്കാക്കി. വനസംഗമങ്ങൾ, നേർച്ചകൾ, ഉത്സവച്ചന്തകൾ എന്നിവ വൈദ്യശാസ്ത്രപരമായ അപകടങ്ങളായി വായിക്കപ്പെട്ടു. വനഭരണത്തിനും പൊതുമരാമത്തിനുമൊപ്പം പൊതുജനാരോഗ്യവും 'സഞ്ചാരത്തെ' ദൃശ്യവും കൃത്യസമയബന്ധിതവുമാക്കാനുള്ള പദ്ധതിയിൽ പങ്കെടുത്തു. കാലവർഷത്തിലെ ഒറ്റപ്പെടൽ, ഉത്സവജനക്കൂട്ടം, കാലാവസ്ഥാനുസൃത വനോപയോഗം എന്നിവ ചേർന്ന തദ്ദേശീയ ശൃംഖലയുടെ ചലനശീലങ്ങളെ മഹാമാരിയുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു ശാസ്ത്രീയമായ ക്രമക്കേടായി കണക്കാക്കി.

ചുരംപാതകളിലെ മലേറിയ യാഥാർഥ്യമായിരുന്നു. വെട്ടുവഴികൾ, മണ്ണെടുത്ത കുഴികൾ, തടഞ്ഞ നീരൊഴുക്ക് എന്നിവ അനോഫിലിസ് കൊതുകുകളുടെ ആവാസം സൃഷ്ടിച്ചു; മലനാടൻ രോഗാണുക്കൾക്കെതിരെ പ്രതിരോധശേഷിയില്ലാത്ത തീരദേശ തൊഴിലാളിസംഘങ്ങൾ രോഗബാധിതരായി; പണിസ്ഥലങ്ങളിലെയും എസ്റ്റേറ്റുകളിലെയും മരണം മൂലധനത്തിനും ഭരണകൂടത്തിനും വഹിക്കാവുന്ന തൊഴിൽച്ചെലവായി. പാതയുടെ ശരീരം ജാതിയുടെയും നിർബന്ധിതാധ്വാനത്തിന്റെയും ശരീരമായിരുന്നതുപോലെ വൈദ്യനിരീക്ഷണത്തിൻെറ ശരീരവുമായിരുന്നു; രോഗബാധാസാധ്യതയുടെ പുനർവിതരണം കീഴടക്കലിന്റെ ഭാഗം.

XXIII. ചട്ടക്കൂടിനെ പുനഃശ്രേണീകരിക്കുന്ന റെയിലും മോട്ടോറും (ഏകദേശം 1860–1930).

റെയിൽവേ മലബാറിൽ റോഡിനെ മാറ്റിസ്ഥാപിച്ചില്ല; അതിന്റെ സ്ഥാനം പുനർനിർണയിച്ചു. പ്രസിഡൻസി റെയിൽനയം, മദ്രാസ് റെയിൽവേയും പിന്നീട് സൗത്ത് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയും, പാലക്കാട് ചുരംവഴി മലബാറിനെ മുറിച്ച വിന്യാസങ്ങളും- തേക്കും ഉൾനാടൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ലക്ഷ്യമാക്കിയ നിലമ്പൂർ ശാഖയുടെ യുക്തിയുൾപ്പെടെ- സാമ്രാജ്യത്വ സഞ്ചാരത്തിന്റെ പുതിയ പരമതലം സൃഷ്ടിച്ചു.⁷⁸

റെയിൽത്താവളത്തിലെത്തിയ പാതകൾ ആദ്യം വണ്ടിസർവീസായും പിന്നീട് ബസ് സർവീസായും വളർന്നു; ശേഷിച്ചവ ക്ഷയിച്ചു. റെയിൽത്താവള പട്ടണം ചന്തകൾ, ധാന്യശേഖരം, തടിയാർഡുകൾ, തൊഴിലാളികളെ പിടിക്കുന്ന കേന്ദ്രങ്ങൾ എന്നിവ പുനഃസംഘടിപ്പിച്ച കൊളോണിയൽ കേന്ദ്രങ്ങളായി. പ്രത്യേക സമുദ്രബന്ധങ്ങളില്ലാത്ത പഴയ തുറമുഖങ്ങളെയും നദീതലകേന്ദ്രങ്ങളെയും റെയിൽ മറികടന്നു; അവ ദീർഘക്ഷയത്തിലേക്ക് വീണു.

രണ്ടാമത്തെ പുനഃശ്രേണീകരണം 1900-കളുടെ തുടക്കത്തിൽ മോട്ടോർവാഹനം കൊണ്ടുവന്നു. ഏതാനും കൊളോണിയൽ റോഡുകൾക്കുമാത്രമേ വാഹനങ്ങൾക്കും ബസുകൾക്കും അനുയോജ്യമായ വീതിയും നിയന്ത്രിതമായ ചരിവും ഭാരശേഷിയുമുള്ള പ്രതലവും ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു. ഇതിനകം അവഗണിക്കപ്പെട്ട ഗ്രാമപ്പാതകളും ചുമട്ടുവഴികളും കൂടുതൽ നാശോന്മുഖമായി; ഒരു തലമുറയ്ക്കുള്ളിൽ മോട്ടോർഗതാഗതയോഗ്യമായ പ്രധാനപാത ആധുനികതയുടെ അളവുകോലായി.⁷⁹

ബസ് യാത്രക്കാരെ ബസ് സ്റ്റാൻഡ്, സമയക്രമം, നിരക്ക് എന്നിവ നിശ്ചയിച്ചു; കാൽപ്പാതയും കടവും ചേർന്ന അനേകം അടരുകളുള്ള സഞ്ചാരവ്യവസ്ഥയെ ഇല്ലാതാക്കി. തോട്ടമുടമകൾ വഴികളെ ആദ്യം മോട്ടോർവൽക്കരിച്ചു; ദരിദ്രർ മറ്റൊരാളുടെ സമയക്രമത്തിലെ യാത്രക്കാരായി. 1930-ഓടെ ഈ യന്ത്രവൽക്കരണം മുന്നേ വിവരിച്ച രേഖീയമായ ഭൂപ്രകൃതിയെ ശക്തമാക്കി. കൊളോണിയൽ റോഡ് അധ്വാനപ്രക്രിയയും നിയമരേഖയും മാത്രമല്ലാതായി; വേഗത്തിന്റെ കളിയായി. പണത്തിനും ഭരണത്തിനും സമയത്തിനും മൂല്യമുള്ളവർക്ക് വേഗം അനുകൂലമായി; മന്ദവും കാലാവസ്ഥാനുസൃതവും എപ്പോഴും നിർത്താൻ അവകാശമുള്ളതുമായ സാമൂഹികജീവിതത്തെ യന്ത്രവൽക്കരണം അപലപിച്ചു. സൈനികപാതയിലും വനത്തിലെ പാതയിലും ആരംഭിച്ച തദ്ദേശീയ ശൃംഖലകളുടെ നാശം, തദ്ദേശ സമൂഹങ്ങൾ വരച്ചിട്ടില്ലാത്ത ചട്ടക്കൂടിൽ സഞ്ചാരം യന്ത്രവൽക്കരിക്കപ്പെട്ടപ്പോൾ തത്ത്വത്തിൽ പൂർത്തിയായി.

XXIV. താരതമ്യക്കുറിപ്പുകൾ:
ഒഡീഷ, ഹിമാലയം,
മലബാറിന്റെ സവിശേഷത

സമുദ്രവാണിജ്യകേന്ദ്രത്തിൽനിന്ന് ഏതാനും ഡസൻ മൈലുകൾക്കുള്ളിൽ ചെങ്കൽമണ്ണുള്ള ഇടനാട്ടിലേക്കും മഴക്കാടുള്ള പശ്ചിമഘട്ടത്തിലേക്കും പീഠഭൂമിയിലേക്കും മാറുന്ന പാരിസ്ഥിതിക ചരിവിന്റെ സങ്കോചവും കൊളോണിയൽ വിനിമയത്തിലൂടെ ഈ മേഖലകളെയെല്ലാം താരതമ്യേന നിയന്ത്രിക്കാനായതുമാണ് മലബാറിന്റെ സവിശേഷത.⁸⁰

വടക്കേ ഇന്ത്യയിൽ നൂറുകണക്കിന് മൈലുകൾ അകന്ന ലോകങ്ങളെ ബന്ധിപ്പിക്കേണ്ട ഒറ്റ ചുരംപാതയുടെ പ്രവർത്തനം ഇവിടെ ഈ ഭൂമിശാസ്ത്ര സവിശേഷതയാൽ എളുപ്പം നടന്നു. അതിനാൽ തീരദേശ വാണിജ്യകൊളോണിയലിസത്തിന്റെ വിദൂര അതിർത്തിയിൽ പിൽക്കാലത്ത് വന്ന അനുബന്ധങ്ങളായല്ല വനവലയനവും (ഫോറസ്റ്റ് എൻക്ളോഷെർ) തോട്ടം മുതലാളിത്തവും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടത്; അതിന്റെ നേരിട്ടുള്ള തുടർച്ചയായാണ്. കൊളോണിയൽപൂർവ വ്യാപാരത്തിലും മലബാർ ഏറെ വികസിതമായിരുന്നു. അത് സ്വയംപര്യാപ്തമായി അടഞ്ഞ ഉൾനാടല്ല, പശ്ചിമേഷ്യയോടും തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയോടും ശക്തമായി ബന്ധിക്കപ്പെട്ട കുരുമുളക് തീരമായിരുന്നു.⁸¹

കീഴടക്കപ്പെട്ട ‘തദ്ദേശീയർ’ ഏകജാതിയല്ല, പല ഇരകളുടെ കൂട്ടമാണ്: ചെറുമ തൊഴിലാളി, മാപ്പിള കുടിയാൻ, ബന്ധിതനായ പണിയ തൊഴിലാളി, കർഷകൻ, വള്ളക്കാരൻ, വിറകും പുല്ലും ശേഖരിക്കുന്ന സ്ത്രീ. അധ്വാനം, കുറ്റം, ശുചിത്വം എന്നീ പ്രശ്നങ്ങളാൽ റോഡ് അവരെ ഒരുമിച്ചുചേർത്തു; ജാതി, മതം, സ്ഥലം എന്നിവയാൽ വിഭജിച്ചു. ചേർക്കുകയും വിഭജിക്കുകയും ചെയ്യുന്നതാണ് അടിസ്ഥാനസൗകര്യത്തിന്റെ രാഷ്ട്രീയവിജയം.

XXV. റോഡ് എന്ന
അപഹരണ ഉപകരണം

റോഡുകൾ അധീനപ്പെടുത്തലിന്റെയും അപഹരണത്തിന്റെയും ഉപകരണങ്ങളായി മാറിയതെങ്ങനെയെന്നും കാർഷിക, വാണിജ്യ, സാമൂഹിക ശൃംഖലകളെ അവ എങ്ങനെ തകർത്തുവെന്നും തെളിവുകളുടെ തീക്ഷ്ണതയോടെ വിശദീകരിക്കാൻ ഇപ്പോൾ സാധ്യമാണ്. ഈ പരിവർത്തനം അനവധി പരസ്പരബന്ധിത പ്രവർത്തനരീതികളിലൂടെയാണ് നടപ്പായത്.

സ്ഥലത്തിന്റെ രേഖീയവത്കരണം:
ഒന്നിനുള്ളിൽ മറ്റൊന്ന് പതിഞ്ഞതും പരസ്പരം അതിവ്യാപിച്ചതും കാലാവസ്ഥാനുസൃതമായി മാറിയതുമായ അവകാശങ്ങളെ ഒരു രേഖീയ പൊതുഭൂവിഭാഗത്തിനുള്ളിലേക്കു ഞെരുക്കിയൊതുക്കി. റോഡിന്റെ ഇരുവശങ്ങളിലുമുള്ള ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശം നിർണയിക്കുകയും പട്ടയങ്ങളിൽ ഉറപ്പിക്കുകയും വേണമായിരുന്നു. കുറ്റച്ചട്ടങ്ങൾ പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു; അതുവരെ അവ്യക്തവും ചർച്ചയ്ക്കു വിധേയവുമായിരുന്ന അതിരുകൾ അതിർത്തിക്കല്ലുകളായി ഉറഞ്ഞു.

ഭൂമിയുടെയും പാതകളുടെയും
പുനർമൂല്യനിർണയം:
റോഡിനോടു ചേർന്ന ഭൂമി ഊഹക്കച്ചവടത്തിന്റെയും തോട്ടമൂലധനത്തിന്റെയും സ്വത്തായി മാറി. വിന്യാസത്തിൽനിന്ന് അകലെയുള്ള ഭൂമിക്കും പാതകൾക്കും പരിപാലനവും വിപണിബന്ധവും രാഷ്ട്രീയപരിഗണനയും നഷ്ടപ്പെട്ടു. ‘തരിശ്’ ഭൂദാനമായി; ഭൂദാനം എസ്റ്റേറ്റായി; എസ്റ്റേറ്റ് പഴയ പൊതുഭൂമികളെ വേലികെട്ടി സ്വന്തം അതിർത്തിക്കുള്ളിലാക്കി.

പരസ്പരപൂരകതയിലൂടെയുള്ള
അടച്ചുകെട്ടൽ:
വനസംവരണം റോഡിനെ നിയമപരമായി നടപ്പാക്കാവുന്നതാക്കി; റോഡ് സംരക്ഷിതവനത്തെ പരിപാലിക്കാനും വനക്കൂപ്പുകളിൽനിന്ന് തടി പുറത്തേക്കു കൊണ്ടുപോകാനും സഹായിച്ചു. വനനിയമങ്ങളും പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പിന്റെ ചെലവുകണക്കുകളും ഒരേ അധികാരരാഷ്ട്രീയത്തിന്റെ രണ്ടു പരസ്പരപൂരക ഫയലുകളായി പ്രവർത്തിച്ചു.

മിച്ചമൂല്യത്തിന്റെ വഴിതിരിച്ചുവിടൽ:
തുറമുഖങ്ങൾ, റെയിൽത്താവളങ്ങൾ, തടി സംഭരണയാർഡുകൾ എന്നിവിടങ്ങളിൽ നിലയുറപ്പിച്ച കൊളോണിയൽ മൂലധനവും അതിന്റെ പ്രാദേശിക സഹകാരിമൂലധനവും കുരുമുളക്, തേക്ക്, ധാന്യം, കാപ്പി, അധ്വാനം എന്നിവയെ തങ്ങളിലേക്കു വലിച്ചെടുത്തു. ഇടനിലച്ചന്തകളും ഉപയോഗമൂല്യത്തെ ആധാരമാക്കിയിരുന്ന പ്രാദേശിക വിനിമയങ്ങളും താഴ്ന്ന പദവിയിലേക്കു തള്ളപ്പെട്ടു.

നിർബന്ധിത
തൊഴിലാളിസമാഹരണം:
ഗ്രാമോദ്യോഗസ്ഥരുടെ നിർബന്ധിത തൊഴിലാളിസമാഹരണം, ജാത്യാധിഷ്ഠിത ആജ്ഞ, ക്ഷാമകാല അളവുപണി, കടമുൻകൂർ, എസ്റ്റേറ്റ് നിയമനം എന്നിവയിലൂടെ സമൂഹങ്ങളെ തൊഴിലാളിസംഘങ്ങളാക്കി മാറ്റി. തങ്ങളുടേതല്ലാത്ത ഒരു കൊളോണിയൽ ‘പൊതു’വിനുവേണ്ടി കുടുംബങ്ങളുടെ സമയവും ഉപജീവനാധ്വാനവും അപഹരിക്കപ്പെട്ടു.

ഭരണകൂടസാന്നിധ്യത്തിന്റെ
വ്യാപനം:
പോലീസുകാരൻ, കോടതി ശിപായി, വനകാവൽക്കാരൻ, തോട്ടമുടമ, പര്യടനം നടത്തിയ കലക്ടർ എന്നിവർ ആദ്യം വരണ്ടകാലത്തും പിന്നീട് മഴക്കാലത്തുപോലും ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കും മലനാടുകളിലേക്കും എത്തിച്ചേർന്നു. അധികാരമില്ലാത്തവരുടെ രാഷ്ട്രീയ ആയുധങ്ങളിലൊന്നായിരുന്ന സ്ഥലപരമായ ഒറ്റപ്പെടൽ ക്രമേണ ഭൂതകാലത്തിന്റെ അവശിഷ്ടമായി.

അവശേഷിച്ച തദ്ദേശീയ ഉപയോഗങ്ങളുടെ കുറ്റവത്കരണം:
പഴയ നടപ്പാത, അനുമതിയില്ലാതെ വെട്ടിയെടുത്ത മരത്തടികൾ, വനാതിർത്തിയിൽ പ്രവേശിച്ച പശു, മലഞ്ചെരിവിലെ പുനംകൃഷി, ചുങ്കം ഒഴിവാക്കിയുള്ള നടപ്പുകടവ്—സ്വന്തം ജീവിതഭൂമികയിൽ തുടർന്നും ജീവിച്ചിരുന്ന മനുഷ്യരുടെ സാധാരണ പ്രവർത്തനങ്ങൾ പുതിയ നിയമക്രമത്തിൽ കുറ്റങ്ങളായി മാറി.

ആചാര–ബന്ധുത്വ ശൃംഖലകളുടെ
വിഘടനം:
തദ്ദേശീയ സമൂഹങ്ങളുടേതല്ലാത്ത ഒരു പുതിയ പൊതുസ്ഥലം ഘോഷയാത്രാമാർഗങ്ങൾ, വിവാഹസഞ്ചാരചക്രങ്ങൾ, ആരാധനാലയങ്ങളിലേക്കുള്ള പാതകൾ, ജാതിയും ലിംഗവും നിർണയിച്ചിരുന്ന സ്ഥലമര്യാദകൾ എന്നിവയെ തകർത്തു. റോഡ് ഭൂമിയിലൂടെ കടന്നുപോയൊരു രേഖ മാത്രമായിരുന്നില്ല; ബന്ധുത്വത്തിന്റെയും ആചാരത്തിന്റെയും സാമൂഹികസ്മരണകളുടെയും ഭൂമിശാസ്ത്രത്തിൽ വരുത്തിയ മുറിവായിരുന്നു.

ജ്ഞാനപരമായ പകരംവയ്ക്കൽ:
ഭരണസഹായി, ഭൂപടം, റോഡുകളുടെ സ്ഥിതിവിവരപ്പട്ടിക എന്നിവ പിൽക്കാല തലമുറകൾക്കു കൈമാറപ്പെട്ടു. ദേശീയവാദ വികസനചിന്തകരടക്കം ഈ രേഖകളെ ആശ്രയിച്ചപ്പോൾ കൊളോണിയൽ ചട്ടക്കൂട് ഒരു ഭരണരൂപമായിരുന്നുവെന്നതിനു പകരം ബന്ധിപ്പിക്കലിന്റെ നിഷ്പക്ഷ സംവിധാനമായിരുന്നുവെന്ന ധാരണ ശക്തിപ്പെട്ടു. കൊളോണിയൽ അധീനപ്പെടുത്തലിന്റെ നിയമ–രാഷ്ട്രീയ ചരിത്രം അങ്ങനെ സാങ്കേതിക പുരോഗതിയുടെ ഭാഷയ്ക്കുള്ളിൽ മറയ്ക്കപ്പെട്ടു.

ഈ പ്രവർത്തനരീതികൾ അധിവേശകൻ ആസൂത്രണം ചെയ്ത ഒരൊറ്റ ഗൂഢാലോചനയുടെ ഭാഗമായിരിക്കണമെന്നില്ല. സൈനികശാക് തീകരണം, ഭൂമിയിൽനിന്നുള്ള വരുമാനം, വാണിജ്യ മൂല്യമുള്ള തടി, തോട്ടമൂലധനം, ‘അഭിവൃദ്ധി’യുടെ പ്രത്യയശാസ്ത്രം എന്നിവയെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച സ്ഥിരതയുള്ളൊരു രാഷ്ട്രീയസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയാണ് അധിനിവേശവ്യവസ്ഥയെ പ്രവർത്തിപ്പിച്ചത്.

പശ്ചിമഘട്ടം, പാലക്കാട് ചുരം, ചെങ്കൽമണ്ണ്, നദികൾ, കാലവർഷം എന്നിവ ചേർന്ന മലബാറിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രമാണ് ഈ പ്രവർത്തനരീതികളുടെ ആഘാതം ഏറ്റവും തീവ്രമായി ഏറ്റുവാങ്ങിയത്. വയനാട്ടിലാണ് അവയുടെ തീക്ഷ്ണത ഏറ്റവും വ്യക്തമായി വായിക്കാനായത്. ഏറനാട്ടിലും വള്ളുവനാട്ടിലും കുടിയായ്മാ സംഘർഷങ്ങളുടെയും കലാപത്തിന്റെയും രൂപത്തിൽ അവ മുദ്രപതിപ്പിച്ചു. അനവധി ചെറുതുറകളും വൈവിധ്യമാർന്ന സമുദ്രബന്ധങ്ങളും ചേർന്ന ബഹുസ്വര തീരലോകത്തെ പ്രധാനപാതയ്ക്കും കസ്റ്റംസ് ഓഫീസിനും കീഴ്പ്പെടുത്തിയതിലൂടെ മലബാർ തീരവും അതിന്റെ മുറിവ് വഹിച്ചു.

XXVI. വഴിവെട്ടലിന്റെ കാണാപ്പൊരുളുകൾ

1750-നും 1930-നും ഇടയിൽ മലബാറിലെ ബ്രിട്ടീഷ് കൊളോണിയലിസത്തിന്റെ നിർണായകമായ സാങ്കേതികവിദ്യയായിരുന്നു പാതനിർമാണം. ദേശത്തെ നിറമില്ലാത്ത നിഷ്പക്ഷതയോടെ ‘തുറന്നുകൊടുക്കൽ’ ആയിരുന്നില്ല ഒരിക്കലും അത്. നദീഗതാഗതം, കാൽനട, ചുമട്ടുമൃഗം, കാലവർഷത്തിന്റെ താളം, ദേശത്തിന്റെയും വനം –വയൽ തുടർച്ചയുടെയും ഉള്ളിൽ പതിഞ്ഞ അവകാശങ്ങൾ, ബഹുസ്വര ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്ര തീരബന്ധങ്ങൾ എന്നിവയാൽ രൂപപ്പെട്ട കൊളോണിയൽപൂർവ സഞ്ചാരക്രമത്തെ അപര്യാപ്തതയായി വായിച്ച് മറ്റൊരു ചട്ടക്കൂട് അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ചു. സൈനികനിരകളെ നീക്കുക, തേക്കും തോട്ടവിളകളും ശേഖരിക്കുക, ജന്മാവകാശവും വനവുമായി ബന്ധപ്പെട്ട നിയമങ്ങൾ നടപ്പാക്കുക, അസ്വതന്ത്രരും ദുരിതബാധിതരുമായ തൊഴിലാളികളെ നിയമിക്കുക എന്നിവയായിരുന്നു ആ സംവിധാനത്തിന്റെ ആദ്യകാല പ്രവർത്തനങ്ങൾ. വനഭൂവുടമസ്ഥതാനിയമവും പാതാനിർമ്മാണ പദ്ധതികളും നിയമത്തിലും പ്രയോഗത്തിലും ഏകീകൃതമായി.

1865, 1878, 1927 വനനിയമങ്ങൾ, മദ്രാസിലെ തരിശുഭൂമി പ്രയോഗം, കൊളോണിയൽ കോടതികളിലെ ജന്മാവകാശത്തിന്റെ അംഗീകാരം, ചുരംപാത, വനത്തിലെ വാഹനപ്പാത, ക്ഷാമപ്പണി, പാലക്കാട് വഴിയുള്ള പ്രധാനപാത എന്നിവ നടപ്പാക്കാവുന്ന ഒരു ഭരണസംവിധനത്തെ ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചു. ഭൂമിശാസ്ത്രം വെറും പശ്ചാത്തലമായിരുന്നില്ല. ഹിംസയുടെയും ലാഭത്തിന്റെയും സ്ഥലങ്ങളെ ഭൂപ്രകൃതിയാലാണ് നിർണയിച്ചത്. താമരശ്ശേരി പ്രവേശനകവാടമായി; പാലക്കാട് അച്ചുതണ്ടായി; നിലമ്പൂർ തടി ഫാക്ടറിയായി; തീരദേശ പ്രധാനപാത പോലീസ്–കസ്റ്റംസ് നട്ടെല്ലായി.

കാർഷിക, വ്യാപാര, സാമൂഹിക ശൃംഖലകളുടെ നഷ്ടം ബാഹ്യപ്രത്യാഘാതമായിരുന്നില്ല; ഭരണത്തിന്റെ സ്ഥലരൂപം തന്നെയായിരുന്നു: വയലുകളും ചരിവുകളും മുറിച്ചു പുതുപട്ടയം നൽകി; ചന്തകളെ മറികടന്നു; പുനംകൃഷി കുറ്റകരമാക്കി; കടവുകൾ പാട്ടത്തിനുനൽകി; ആചാരപ്പാതകൾ വിച്ഛേദിച്ചു; ആദിവാസി പ്രദേശബോധത്തെ അതിക്രമമാക്കി; ചെറുമ– പണിയ അധ്വാനത്തെ തൊഴിലാളിസംഘത്തിനും എസ്റ്റേറ്റിനുമായി പിടിച്ചെടുത്തു. പഴശ്ശിയുടെ യുദ്ധം മുതൽ ദിവസേന ഉപയോഗിച്ച 'നിയമവിരുദ്ധവഴികളും' 1921-ലെ വാർത്താവിനിമയവിച്ഛേദനവും വരെയുള്ള ചെറുത്തുനിൽപ്പ് കൊളോണിയൽ ചട്ടക്കൂടിന്റെ അപൂർണതയെയും അതൊടൊപ്പം അതിന്റെ ലക്ഷ്യത്തിന്റെ ഗൗരവത്തെയും തെളിയിക്കുന്നു.

1930-ഓടെ മോട്ടോറും റെയിലും കൊളോണിയൽ പാതയെ പുനഃശ്രേണീകരിച്ചു; സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യ ഈ വേഗക്രമത്തെ ‘വികസനം’ എന്ന നിലയിൽ ഏറ്റെടുത്തു. 'ബിറ്റുമെൻ' വിമോചനമാണെന്ന സാമാന്യബോധമാണ് ലോഗന്റെ കഥാരേഖയുടെ പിൽക്കാലജീവിതം. ഈ ലേഖനം ആ കഥാരേഖ പുനർവായിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നു.

മലബാറിൽ റോഡ് പോലീസുകാരന് വഴി പഠിപ്പിച്ചു; തോട്ടമുടമയ്ക്ക് ചരിവ്; വനസംരക്ഷകന് കൂപ്പ്; തദ്ദേശീയന് അതിക്രമത്തിന്റെ പുതിയ അർഥം. ജനങ്ങളെ അവരുടെ വ്യവസ്ഥകളിൽ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചതിലേറെ കാര്യക്ഷമമായി അത് ഭരണകൂടത്തെ ജനങ്ങളുമായി ബന്ധിപ്പിച്ചു. പാതകൾ അധിനിവേശത്തിൻെറ മാർഗ്ഗമായിരുന്നു എന്നതിന്റെ അർഥം അതാണ്.

▮

കുറിപ്പുകൾ:

74. ലോഗൻ, ‘മലബാർ’; ഇന്നസ്, ‘മലബാറും അഞ്ചെങ്ങോയും’; ബുക്കാനൻ, ‘യാത്ര’; ക്ലെഘോൺ, ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വനങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും’; ബ്രാൻഡിസ്, ‘വനഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ’; റിബൻട്രോപ്പ്, ‘ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ വനശാസ്ത്രം’; സ്റ്റെബ്ബിങ്, ‘ഇന്ത്യയിലെ വനങ്ങൾ’; ‘മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണറിപ്പോർട്ടുകൾ’. അപര്യാപ്തതയിൽനിന്ന് നിർദ്ദേശത്തിലേക്കു നീങ്ങുന്ന പുരോഗതിരേഖാശേഖരം പ്രതിപാഠമായി വായിച്ചാൽ ‘തരിശ്’, ‘കുറ്റം’, ‘കാട്’ എന്നു തരംതിരിച്ച കടവ്, ചുരം, ചുമട്ടുമൃഗനിര, പുനം കലണ്ടർ എന്നിവയെ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. ഇന്റർനെറ്റ് ആർക്കൈവ്, ഡിജിറ്റൽ സൗത്ത് ഏഷ്യ ലൈബ്രറി, ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറി ഇന്ത്യ ഓഫീസ് ഭൂപടകാറ്റലോഗുകൾ എന്നിവയിലെ ഡിജിറ്റൽ പകർപ്പുകൾ ലഭ്യത വർധിപ്പിച്ചെങ്കിലും രേഖകളുടെ അന്വേഷണസ്വഭാവം ഇല്ലാതാക്കിയില്ല.

75. ലോഗൻ, ‘1881–82-ലെ മലബാർ പ്രത്യേക കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട്’; എച്ച്. എസ്. ഗ്രേം, ‘മലബാറിലെ റവന്യൂഭരണ റിപ്പോർട്ട്, 1822’, ലോഗന്റെ ‘മലബാർ’, ഫ്രെൻസിന്റെ ‘സമ്പർക്കത്തിൽനിന്ന് അധിനിവേശത്തിലേക്ക്’ എന്നിവയിലെ ഉദ്ധരണിയും ചർച്ചയും; വനാവകാശനിർണയ നടപടികളും തോട്ടമുടമസംഘങ്ങളുടെ നിവേദനങ്ങളും. ചെലവുകണക്ക്, വിജ്ഞാപനം, നിവേദനം, കുറ്റപ്രസ്താവന എന്നീ സാങ്കേതികരചനാവിഭാഗങ്ങളും അതേ രേഖാശേഖരം വികസിപ്പിക്കുന്നു.

76. അഗർവാൾ, ‘സ്വന്തമായൊരു വയൽ’; ഗോവിന്ദ് കേൽക്കറും ദേവ് നാഥനും, ‘ലിംഗവും ഗോത്രവും: ഝാർഖണ്ഡിലെ സ്ത്രീകളും ഭൂമിയും വനങ്ങളും’ (ന്യൂഡൽഹി: കാളി ഫോർ വിമൻ, 1991). കൊളോണിയൽ പൊതുമരാമത്ത് റിപ്പോർട്ടുകൾ ‘കൂലികളെ’ എണ്ണുന്നു; ലോഹക്കല്ല് തലയിൽ ചുമന്ന, മലഞ്ചെരിവുകൃഷി പരിപാലിച്ച, വിഭവശേഖരണസ്ഥലം നഷ്ടപ്പെട്ട സ്ത്രീകളെ എണ്ണുന്നില്ല. മലബാറിനെക്കുറിച്ച് നിയന്ത്രിതമായ അനുമാനത്തിന് സ്ത്രീവാദ പരിസ്ഥിതിചരിത്രം സഹായിക്കുന്നു.

77. ആർണോൾഡ്, ‘ശരീരത്തെ കോളനിയാക്കൽ’; ആർണോൾഡ്, ‘ഉഷ്ണമേഖലകളും സഞ്ചരിക്കുന്ന ദൃഷ്ടിയും’; ‘മദ്രാസ് ശുചിത്വ കമ്മീഷണറുടെ വാർഷിക റിപ്പോർട്ട്’, പ്രസക്ത വർഷങ്ങൾ. കൊളോണിയൽ വൈദ്യശാസ്ത്രം റോഡിനെ രോഗവാഹിയായി ഭയപ്പെടുകയും പരിശോധന, പ്രതിരോധകുത്തിവെപ്പ്, രോഗികളുടെ നീക്കം എന്നിവയ്ക്കായി കൂടുതൽ റോഡ് ആവശ്യപ്പെടുകയും ചെയ്തു; പരിശോധനാബംഗ്ലാവ് രാഷ്ട്രീയസ്ഥാപനവും ശുചിത്വസ്ഥാപനവുമായിരുന്നു.

78. കെർ, ‘രാജിന്റെ റെയിൽപാതകൾ നിർമ്മിക്കൽ’; ഗോസ്വാമി, ‘ഇന്ത്യയുടെ ഉൽപ്പാദനം’. റെയിൽവേ മലബാറിൽ റോഡിനെ മാറ്റിയില്ല; പുനഃശ്രേണീകരിച്ചു. റെയിൽത്താവളത്തിലെത്തിയ പാതകൾ വണ്ടി-ബസ് മാർഗങ്ങളായി വളർന്നു; ശേഷിച്ചവ പിൻവാങ്ങി. തേക്കും ഉൾനാടൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങളും ലക്ഷ്യമാക്കിയ നിലമ്പൂർ പാതയുടെ യുക്തി ഈ പുനഃശ്രേണീകരണത്തിനകത്താണ്.

79. ഇന്നസ്, ‘മലബാറും അഞ്ചെങ്ങോയും’. ഇന്നസ് വണ്ടികളുടെയും ലോഹപാളിയിട്ട മൈലുകളുടെയും ഭാഷയിലാണ് എഴുതുന്നത്; ഒരു തലമുറയ്ക്കുള്ളിൽ മോട്ടോർഗതാഗതയോഗ്യമായ പ്രധാനപാത ആധുനികതയുടെ അളവായി. ചില കൊളോണിയൽ പാതകൾക്കുമാത്രമേ വാഹനങ്ങൾക്കും ബസുകൾക്കും വേണ്ട വീതി, ചരിവ്, പാലഭാരശേഷി, പ്രതലം എന്നിവ ഉണ്ടായിരുന്നുള്ളു.

80. അഹൂജ, ‘സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പാതകൾ’; ഗുഹ, ‘അശാന്തമായ വനങ്ങൾ’; ശിവരാമകൃഷ്ണൻ, ‘ആധുനിക വനങ്ങൾ’. ഒഡീഷ, ഹിമാലയം, കിഴക്കേ ഇന്ത്യൻ വനങ്ങൾ എന്നിവ താരതമ്യനിയന്ത്രണം നൽകുന്നു: എല്ലായിടത്തും കൊളോണിയൽ വാർത്താവിനിമയം സാമൂഹികസ്ഥലം പുനഃസംഘടിപ്പിക്കുകയും പഴയ ഉപയോഗങ്ങളെ കുറ്റകരമാക്കുകയും ചെയ്തു. സമുദ്രവാണിജ്യകേന്ദ്രത്തിൽനിന്ന് മഴക്കാടുള്ള ഘട്ടത്തിലേക്കും പീഠഭൂമിയിലേക്കും ഏതാനും ഡസൻ മൈലിനുള്ളിലെ പാരിസ്ഥിതികസങ്കോചവും ഒരൊറ്റ പൊതുമരാമത്ത് വൃത്തത്തിലെ മാപ്പിള കാർഷിക ഇസ്ലാം, ജന്മിഭൂവുടമാധികാരം, മരുമക്കത്തായ സ്വത്ത്, ആദിവാസി ബന്ധിതാധ്വാനം എന്നിവയുടെ സഹവർത്തിത്വവുമാണ് മലബാറിന്റെ സവിശേഷത.

81. ദാസ് ഗുപ്ത, ‘ഏഷ്യൻ വ്യാപാരത്തിലെ മലബാർ’; പയസ് മലേക്കണ്ടത്തിൽ, ‘സമുദ്ര ഇന്ത്യ: ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ വ്യാപാരം, മതം, രാഷ്ട്രീയാധികാരം’ (ഡൽഹി: പ്രൈമസ് ബുക്സ്, 2010). സ്വയംപര്യാപ്തമായി അടഞ്ഞ ഉൾനാടെന്ന സങ്കൽപ്പത്തിനു വിരുദ്ധമായി പശ്ചിമേഷ്യയോടും തെക്കുകിഴക്കൻ ഏഷ്യയോടും ആഴമുള്ള ബന്ധങ്ങളുള്ള കുരുമുളക് തീരമായിരുന്നു ഇത്. കൊളോണിയൽ റോഡുകൾ വിപണിയെ കൊണ്ടുവന്നില്ല; അനവധി തുറകളെയും ഇടനിലക്കാരെയും ചുരുക്കി കമ്പനി, തുറമുഖം, റെയിൽ എന്നിവയെ കേന്ദ്രമാക്കി.

▮

ഗ്രന്ഥസൂചി:

അഗർവാൾ, ബീന. ‘സ്വന്തമായൊരു വയൽ: ദക്ഷിണേഷ്യയിലെ ലിംഗവും ഭൂവകാശങ്ങളും’. കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1994.

അഹൂജ, രവി. ‘സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പാതകൾ: കൊളോണിയൽ ഒഡീഷയിലെ സഞ്ചാരം, “പൊതുമരാമത്ത്”, സാമൂഹികസ്ഥലം (ഏകദേശം 1780–1914)’. ഹൈദരാബാദ്: ഓറിയന്റ് ബ്ലാക്ക്സ്വാൻ, 2009.

അയ്യപ്പൻ, എ. ‘പണിയർ: ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഒരു മുൻ-അടിമ ഗോത്രം’. കൽക്കട്ട: ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സോഷ്യൽ റിസർച്ച് ആൻഡ് അപ്ലൈഡ് ആന്ത്രോപോളജി, 1992.

ആർണോൾഡ്, ഡേവിഡ്. ‘ശരീരത്തെ കോളനിയാക്കൽ: പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ ഇന്ത്യയിൽ ഭരണകൂടവൈദ്യവും പകർച്ചവ്യാധിയും’. ബർക്ക്ലി: യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് കാലിഫോർണിയ പ്രസ്സ്, 1993.

….. ‘ക്ഷാമം: സാമൂഹികപ്രതിസന്ധിയും ചരിത്രപരമായ മാറ്റവും’. ഓക്സ്ഫഡ്: ബ്ലാക്ക്‌വെൽ, 1988.

….. . ‘ഉഷ്ണമേഖലകളും സഞ്ചരിക്കുന്ന ദൃഷ്ടിയും: ഇന്ത്യ, ഭൂപ്രകൃതി, ശാസ്ത്രം, 1800–1856’. സിയാറ്റിൽ: യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് വാഷിങ്ടൺ പ്രസ്സ്, 2006.

ബാരോ, ഇയാൻ ജെ. ‘ചരിത്രം നിർമിക്കൽ, പ്രദേശം വരയ്ക്കൽ: ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭൂപടനിർമാണം, ഏകദേശം 1756–1905’. ന്യൂഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 2003.

ബ്രാൻഡിസ്, ഡീട്രിഷ്. ‘മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ വനഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ’. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1883.

ബുക്കാനൻ, ഫ്രാൻസിസ്. ‘മദ്രാസിൽനിന്ന് മൈസൂർ, കാനറ, മലബാർ ദേശങ്ങളിലൂടെയുള്ള ഒരു യാത്ര’. 3 വാല്യങ്ങൾ. ലണ്ടൻ: ടി. കാഡൽ ആൻഡ് ഡബ്ല്യു. ഡേവിസ്, 1807.

ക്ലെഘോൺ, ഹ്യൂ. ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വനങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും’. ലണ്ടൻ: ഡബ്ല്യു. എച്ച്. അലൻ, 1861.

കോൺ, ബെർണാർഡ് എസ്. ‘കൊളോണിയലിസവും അതിന്റെ ജ്ഞാനരൂപങ്ങളും: ഇന്ത്യയിലെ ബ്രിട്ടീഷുകാർ’. പ്രിൻസ്റ്റൺ: പ്രിൻസ്റ്റൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1996.

ഡെയിൽ, സ്റ്റീഫൻ എഫ്. ‘ദക്ഷിണേഷ്യൻ അതിർത്തിയിലെ ഇസ്ലാമികസമൂഹം: മലബാറിലെ മാപ്പിളമാർ, 1498–1922’. ഓക്സ്ഫഡ്: ക്ലാരൻഡൻ പ്രസ്സ്, 1980.

ദാസ് ഗുപ്ത, ആശിൻ. ‘ഏഷ്യൻ വ്യാപാരത്തിലെ മലബാർ, 1740–1800’. കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1967.

ഡേവിസ്, മൈക്ക്. ‘വിക്ടോറിയൻ യുഗാന്ത്യത്തിലെ മഹാദുരന്തങ്ങൾ: എൽ നിനോ ക്ഷാമങ്ങളും മൂന്നാംലോകത്തിന്റെ നിർമാണവും’. ലണ്ടൻ: വെർസോ, 2001.

എഡ്നി, മാത്യു എച്ച്. ‘ഒരു സാമ്രാജ്യത്തെ ഭൂപടപ്പെടുത്തൽ: ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയുടെ ഭൂമിശാസ്ത്രപരമായ നിർമാണം, 1765–1843’. ഷിക്കാഗോ: യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഷിക്കാഗോ പ്രസ്സ്, 1997.

ഫ്രാൻസിസ്, ഡബ്ല്യു. ‘മദ്രാസ് ജില്ലാ ഗസറ്റിയറുകൾ: നീലഗിരികൾ’. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1908.

ഫ്രെൻസ്, മാർഗ്രറ്റ്. ‘സമ്പർക്കത്തിൽനിന്ന് അധിനിവേശത്തിലേക്ക്: മലബാറിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനം, 1790–1805’. ന്യൂഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 2003.

ഗാഡ്ഗിൽ, മാധവ്; രാമചന്ദ്ര ഗുഹ. ‘വിണ്ടുകീറിയ ഈ ഭൂമി: ഇന്ത്യയുടെ ഒരു പാരിസ്ഥിതികചരിത്രം’. ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1992.

ഗോസ്വാമി, മനു. ‘ഇന്ത്യയുടെ ഉൽപ്പാദനം: കൊളോണിയൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽനിന്ന് ദേശീയസ്ഥലത്തിലേക്ക്’. ഷിക്കാഗോ: യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഷിക്കാഗോ പ്രസ്സ്, 2004.

ഗ്രേം, എച്ച്. എസ്. ‘മലബാറിലെ റവന്യൂഭരണ റിപ്പോർട്ട്, 1822’. ലോഗന്റെ ‘മലബാർ’, ഫ്രെൻസിന്റെ ‘സമ്പർക്കത്തിൽനിന്ന് അധിനിവേശത്തിലേക്ക്’ എന്നിവയിൽ ഉദ്ധരിക്കുകയും ചർച്ച ചെയ്യുകയും ചെയ്ത രൂപത്തിൽ.

ഗ്രോവ്, റിച്ചാർഡ്. ‘ഹരിതസാമ്രാജ്യത്വം: കൊളോണിയൽ വ്യാപനം, ഉഷ്ണമേഖലാ ദ്വീപുസ്വർഗങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതിവാദത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, 1600–1860’. കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1995.

ഗുഹ, രാമചന്ദ്ര. ‘അശാന്തമായ വനങ്ങൾ: ഹിമാലയത്തിലെ പാരിസ്ഥിതികമാറ്റവും കർഷകപ്രതിരോധവും’. ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1989.

ഹെഡ്രിക്, ഡാനിയൽ ആർ. ‘പുരോഗതിയുടെ നീരാളിക്കൈകൾ: സാമ്രാജ്യത്വയുഗത്തിലെ സാങ്കേതികവിദ്യാകൈമാറ്റം, 1850–1940’. ന്യൂയോർക്ക്: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1988.

———. ‘സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉപകരണങ്ങൾ: പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സാങ്കേതികവിദ്യയും യൂറോപ്യൻ സാമ്രാജ്യത്വവും’. ന്യൂയോർക്ക്: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1981.

ഹിച്ച്കോക്ക്, ആർ. എച്ച്. ‘1921-ലെ മലബാർ കലാപത്തിന്റെ ചരിത്രം’. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1925.

ഇന്നസ്, സി. എ. ‘മദ്രാസ് ജില്ലാ ഗസറ്റിയറുകൾ: മലബാറും അഞ്ചെങ്ങോയും’. സംശോധകൻ: എഫ്. ബി. ഇവൻസ്. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1908.

ജെഫ്രി, റോബിൻ. ‘നായർ ആധിപത്യത്തിന്റെ പതനം: തിരുവിതാംകൂറിലെ സമൂഹവും രാഷ്ട്രീയവും, 1847–1908’. ലണ്ടൻ: സസെക്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1976.

കേൽക്കർ, ഗോവിന്ദ്; ദേവ് നാഥൻ. ‘ലിംഗവും ഗോത്രവും: ഝാർഖണ്ഡിലെ സ്ത്രീകളും ഭൂമിയും വനങ്ങളും’. ന്യൂഡൽഹി: കാളി ഫോർ വിമൻ, 1991.

കെർ, ഇയാൻ ജെ. ‘രാജിന്റെ റെയിൽപാതകൾ നിർമ്മിക്കൽ, 1850–1900’. ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1995.

കുമാർ, ധർമ, സംശോധക. ‘ഇന്ത്യയുടെ കേംബ്രിജ് സാമ്പത്തികചരിത്രം’. വാല്യം 2, ഏകദേശം 1757–ഏകദേശം 1970. കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1983.

കുറുപ്പ്, കെ. കെ. എൻ. ‘പഴശ്ശി കലാപം’. കാലിക്കറ്റ്: സന്ധ്യ പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 1980.

ലോഗൻ, വില്യം. ‘മലബാർ’. 2 വാല്യങ്ങൾ. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1887.

———. ‘1881–82-ലെ മലബാർ പ്രത്യേക കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട്’. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1882.

ലൂയിസ്, എ. എ. ഡി. ‘കേരളത്തിലെ ഗോത്രങ്ങൾ’. ന്യൂഡൽഹി: ഭാരതീയ ആദിംജാതി സേവക് സംഘം, 1962.

മലേക്കണ്ടത്തിൽ, പയസ്. ‘സമുദ്ര ഇന്ത്യ: ഇന്ത്യൻ മഹാസമുദ്രത്തിലെ വ്യാപാരം, മതം, രാഷ്ട്രീയാധികാരം’. ഡൽഹി: പ്രൈമസ് ബുക്സ്, 2010.

മേനോൻ, ദിലീപ് എം. ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ജാതി, ദേശീയത, കമ്യൂണിസം: മലബാർ, 1900–1948’. കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1994.

നൈറ്റിങ്ഗേൽ, പാമെല. ‘പശ്ചിമേന്ത്യയിലെ വ്യാപാരവും സാമ്രാജ്യവും, 1784–1806’. കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1970.

പണിക്കർ, കെ. എൻ. ‘പ്രഭുവിനും ഭരണകൂടത്തിനുമെതിരെ: മലബാറിലെ മതവും കർഷകകലാപങ്ങളും, 1836–1921’. ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1989.

പ്രകാശ്, ഗ്യാൻ. ‘മറ്റൊരു യുക്തി: ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ ശാസ്ത്രവും ഭാവനയും’. പ്രിൻസ്റ്റൺ: പ്രിൻസ്റ്റൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1999.

രാമൻ, കെ. രവി. ‘ആഗോള മൂലധനവും പ്രാന്തീയ അധ്വാനവും: ഇന്ത്യയിലെ തോട്ടംതൊഴിലാളികളുടെ ചരിത്രവും രാഷ്ട്രീയസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും’. ലണ്ടൻ: റൂട്ട്ലെഡ്ജ്, 2010.

രംഗരാജൻ, മഹേഷ്. ‘വനത്തെ വേലികെട്ടൽ: ഇന്ത്യയുടെ മധ്യപ്രവിശ്യകളിലെ സംരക്ഷണവും പാരിസ്ഥിതികമാറ്റവും, 1860–1914’. ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1996.

റിബൻട്രോപ്പ്, ബെർത്തോൾഡ്. ‘ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ വനശാസ്ത്രം’. കൽക്കട്ട: ഓഫീസ് ഓഫ് ദ സൂപ്രണ്ടന്റ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ് പ്രിന്റിങ്, 1900.

സ്കോട്ട്, ജെയിംസ് സി. ‘ഒരു ഭരണകൂടം കാണുന്നതുപോലെ: മനുഷ്യാവസ്ഥ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള ചില പദ്ധതികൾ പരാജയപ്പെട്ടതെങ്ങനെ’. ന്യൂ ഹേവൻ: യേൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1998.

ശിവരാമകൃഷ്ണൻ, കെ. ‘ആധുനിക വനങ്ങൾ: കൊളോണിയൽ കിഴക്കേ ഇന്ത്യയിലെ ഭരണകൂടനിർമാണവും പാരിസ്ഥിതികമാറ്റവും’. സ്റ്റാൻഫഡ്: സ്റ്റാൻഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1999.

സ്റ്റെബ്ബിങ്, ഇ. പി. ‘ഇന്ത്യയിലെ വനങ്ങൾ’. 4 വാല്യങ്ങൾ. ലണ്ടൻ: ജോൺ ലെയ്ൻ, 1922–62.

തർസ്റ്റൺ, എഡ്ഗർ. ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ജാതികളും ഗോത്രങ്ങളും’. 7 വാല്യങ്ങൾ. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1909.

ടക്കർ, റിച്ചാർഡ് പി. ‘ഇന്ത്യയുടെ ഒരു വനചരിത്രം’. ന്യൂഡൽഹി: സേജ്, 2011.

വർഗീസ്, ടി. സി. ‘കാർഷികമാറ്റവും സാമ്പത്തികഫലങ്ങളും: കേരളത്തിലെ ഭൂവുടമസ്ഥതാരീതികൾ, 1850–1960’. ബോംബെ: അലൈഡ് പബ്ലിഷേഴ്സ്, 1970.

വാഷ്ബ്രൂക്ക്, ഡേവിഡ്. “കൊളോണിയൽ ഇന്ത്യയിലെ നിയമവും ഭരണകൂടവും കാർഷികസമൂഹവും.” ‘മോഡേൺ ഏഷ്യൻ സ്റ്റഡീസ്’ 15, നമ്പർ 3 (1981): 649–721.

വുഡ്, കോൺറാഡ്. ‘മാപ്പിളകലാപവും അതിന്റെ ഉത്ഭവവും’. ന്യൂഡൽഹി: പീപ്പിൾസ് പബ്ലിഷിങ് ഹൗസ്, 1987.

ഔദ്യോഗിക പരമ്പരരേഖകളും നിയമങ്ങളും

‘മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണറിപ്പോർട്ടുകൾ’. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, പ്രസക്ത വർഷങ്ങൾ, 1880-കൾ–1930.

‘മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസി വനവകുപ്പിന്റെ വാർഷിക ഭരണറിപ്പോർട്ടുകൾ’. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, പ്രസക്ത വർഷങ്ങൾ.

‘മദ്രാസ് ശുചിത്വ കമ്മീഷണറുടെ വാർഷിക റിപ്പോർട്ട്’. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, പ്രസക്ത വർഷങ്ങൾ.

‘ഇന്ത്യൻ വനനിയമം, 1865’; ‘ഇന്ത്യൻ വനനിയമം, 1878’; ‘ഇന്ത്യൻ വനനിയമം, 1927’.

‘മദ്രാസ് വനനിയമം, 1882’, ചട്ടങ്ങളും പ്രവർത്തനപദ്ധതി പ്രയോഗവും സഹിതം.

‘മദ്രാസ് തദ്ദേശ ബോർഡുകൾ നിയമം, 1884’, തുടർന്നുള്ള ഏകീകരണങ്ങൾ സഹിതം.

‘മലബാർ കുടിയാന്മാരുടെ മെച്ചപ്പെടുത്തലുകൾക്കുള്ള നഷ്ടപരിഹാരനിയമം, 1887’.

‘മലബാർ കുടിയായ്മനിയമം, 1929’.

‘മദ്രാസ് പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്: പുരോഗതി-ഭരണറിപ്പോർട്ടുകൾ’. മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, പ്രസക്ത വർഷങ്ങൾ.

§XX-ൽ ഉദ്ധരിച്ച ഡിജിറ്റൽ അന്വേഷണസഹായികൾ

ബ്രിട്ടീഷ് ലൈബ്രറി. ഇന്ത്യ ഓഫീസ് ഭൂപടകാറ്റലോഗുകൾ.

ഡിജിറ്റൽ സൗത്ത് ഏഷ്യ ലൈബ്രറി.

ഇന്റർനെറ്റ് ആർക്കൈവ്. ബുക്കാനൻ, ക്ലെഘോൺ, ലോഗൻ, ഇന്നസ്, സ്റ്റെബ്ബിങ് എന്നിവരുടെ ഡിജിറ്റൽ പകർപ്പുകൾ.

(അവസാനിച്ചു).