അധിനിവേശത്തിന്റെ മാർഗ്ഗങ്ങൾ,
പലതരം പാതകൾ

‘‘വഴിവെട്ടാൻ പോകുന്നവനോ
പല നോമ്പുകൾ നോൽക്കേണം
പലകാലം തപസ്സുചെയ്ത്
പല പീഡകളേൽക്കേണം’’.
- ‘വഴി വെട്ടുന്നവരോട്’, എൻ. എൻ. കക്കാട്‌.

▮

I. കൊളോണിയൽ പാതയുടെ
കാല്പനികമോഹത്തിനെതിരെ

‘അധിവേശകന്റെ പാത’ ഒരിക്കലും കേവലം ഒരു വഴിയായിരുന്നില്ല; അത് അധികാരത്തിന്റെയും അധിനിവേശത്തിന്റെയും മോഹമാർഗമായിരുന്നു.

മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥർ റോഡുകളെ നാഗരികതയുടെ അടിസ്ഥാനമായും വരുമാനത്തിന്റെ മുന്നുപാധിയായും ‘ഒറ്റപ്പെടലിന്റെ’ മറുമരുന്നായും
ആവർത്തിച്ച് വിശേഷിപ്പിച്ചു. മലബാറിൽ ഈ തന്ത്രം അത്യന്തം പ്രകോപനപരമായിരുന്നു. നീണ്ട കടൽത്തീരം, കായലുകൾ, ചെങ്കൽമണ്ണുള്ള ഇടനാട്, വനാവൃത ഘട്ടങ്ങൾ- ഇവയെല്ലാം അധിവേശകന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ പ്രതിബന്ധങ്ങളുടെ
ഭൂമിയായി: കാലവർഷത്തിൽ തകരുന്ന പാതകൾ, ‘അഭേദ്യമായ’ കാട്, ‘കൊള്ളക്കാരായ’ മലനാടൻ ഗോത്രവർഗ്ഗങ്ങൾ, വിപണിയുമായി
ബന്ധമില്ലാത്ത കർഷകജനത തുടങ്ങി ഗസറ്റിയറുകളും പൊതുമരാമത്ത്
റിപ്പോർട്ടുകളും കാടിനെക്കുറിച്ചുള്ള പഠനങ്ങളും
ഒരേ വാഗ്ദാനം ആവർത്തിച്ചു: നല്ല റോഡുകൾ നാടിനെ വികസിപ്പിക്കും, ധാന്യവില കുറയ്ക്കും, തുറമുഖങ്ങളെ പോഷിപ്പിക്കും, മലകളെ ഉൽപ്പാദനക്ഷമമാക്കും.¹ ഈ ലേഖനം ആ തന്ത്രത്തെ നിരസിക്കുന്നു. മലബാറിൽ പാതനിർമാണത്തിന്റെ മുഖ്യ ചരിത്രഫലമെന്നത്
കീഴടക്കലും അപഹരണവുമാണ് എന്ന വാദത്തെ ഒരു രാഷ്ട്രീയസാങ്കേതികവിദ്യയായി പഠിക്കുകയാണിവിടെ.

ഓരോ മൈൽ പാതയും ഒറ്റ ലക്ഷ്യത്തിനു വേണ്ടിയായിരുന്നുവെന്നോ
തദ്ദേശീയർ നിഷ്ക്രിയരായിരുന്നുവെന്നോ അല്ല വാദം. മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങൾക്കുശേഷമുള്ള സൈനികപ്പാതകൾ, വയനാട്ടിലേക്കുള്ള ചുരംപാതകൾ, കാട്ടുപാതകളും നിയന്ത്രിത പാതകളും ക്ഷാമദുരിതാശ്വാസങ്ങൾക്കുള്ള ഇടവഴികളും പൊതുമരാമത്ത് പ്രധാന പാതകളും ചേർന്ന വിന്യാസം, നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന കാർഷിക–വാണിജ്യ–സാമൂഹിക ശൃംഖലകൾക്കെതിരെ സ്ഥലത്തെ പുനഃസംഘടിപ്പിച്ചു എന്നതാണ് ഈ വാദത്തിന്റ കാതൽ.
നിഷ്ക്രിയമായ ഭൂമിക്കുമേൽ റോഡുകൾ വെറുതെ നിരത്തപ്പെട്ടതല്ല. സഞ്ചാരം, ശേഖരണം, കൃഷി, വ്യാപാരം എന്നിവയിലുള്ള അവകാശങ്ങളെ അവ ഭേദിച്ചു; പുനർനിർണ്ണയം ചെയ്തു, പുനർവിതരണം ചെയ്തു.

മൂന്ന് വാദങ്ങൾ
കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ്
തുടർന്നുള്ള അന്വേഷണം:

ഒന്ന്: കൊളോണിയൽ റോഡുകൾ പൂർത്തീകരണങ്ങളല്ല, ഇടപെടലുകളാണ് എന്ന സങ്കൽപനത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനമായി മലബാറിന്റെ ഭൂപ്രകൃതിയെയും കൊളോണിയൽപൂർവ സഞ്ചാരവ്യവസ്ഥകളെയും സ്ഥാപിക്കണം.

രണ്ട്: വനനിയമവും റോഡുനിർമാണപദ്ധതിയും
നിയമത്തിലും പ്രയോഗത്തിലും ഒന്നായിരുന്നു (സംവരണം,
പുനംകൃഷിയെയും മേച്ചിലിനെയും കുറ്റകരമാക്കൽ, സംരക്ഷിത
പ്രദേശങ്ങളിലൂടെയോ അവയുടെ അരികിലൂടെയോ
പാത വിന്യസിക്കൽ- ഇവ ഒരേ പ്രക്രിയയുടെ
ഭാഗങ്ങളായിരുന്നു).

മൂന്ന്: സാമൂഹികഫലങ്ങൾ ‘ബാഹ്യപ്രത്യാഘാതങ്ങൾ’ ആയിരുന്നില്ല; കൊളോണിയൽഭരണകൂടം നിർമ്മിച്ച നിർണായക സന്ദർഭങ്ങളായിരുന്നു അവ: ജന്മി– കുടിയാൻ ബന്ധങ്ങളുടെയും
മലഞ്ചെരിവ് കർഷകവ്യവസ്ഥകളുടെയും
തകർച്ച, കുരുമുളക്,
തടി, ധാന്യം, പിന്നീട് കാപ്പി എന്നിവയുടെ കയറ്റുമതി,
തദ്ദേശ സമൂഹങ്ങൾ പൊതുമരാമത്തിനും തോട്ടങ്ങൾക്കുമുള്ള തൊഴിൽശേഖരങ്ങളായത്.

1750–1930 എന്ന കാലപരിധി ബോധപൂർവമാണ്.
ഔപചാരിക കൈമാറ്റത്തിനു മുമ്പ്, ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യ കമ്പനിയുടെ ചരക്കുകൾ കരമാർഗങ്ങൾ തേടിയ ഘട്ടത്തിലും ഹൈദരലിയും ടിപ്പു സുൽത്താനും മലബാറിന്റെ രാഷ്ട്രീയഭൂമിശാസ്ത്രത്തെ അധീനപ്പെടുത്തിയ കാലത്തും
ഈ പഠനം ആരംഭിക്കുന്നു.

മോട്ടോർയുഗവും പിൽക്കാല കൊളോണിയൽ വന– കുടിയായ്മാ വ്യവസ്ഥകളും സ്വതന്ത്ര ഇന്ത്യ ഏറ്റെടുക്കാനിരുന്ന റോഡ്– സംവരണ ഗ്രിഡിനെ (റോഡ് റിസർവേഷൻ ഗ്രിഡ്) ഉറപ്പിച്ചപ്പോഴാണ്
പഠനം അവസാനിക്കുന്നത്.

മദ്രാസ് ഭരണത്തിനു കീഴിലുള്ള മലബാറാണ് ഗവേഷണ
പരിധി: കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി,
കോഴിക്കോട്, പൊന്നാനി എന്നീ തീരദേശ താലൂക്കുകൾ; പാലക്കാട് ചുരവും ഇടനാടും; ഏറനാടും വള്ളുവനാടും; വയനാട് പീഠഭൂമിയും. ഇനിയും വേണ്ടത്ര ഉപയോഗിക്കാത്ത ജില്ലാരേഖകളുടെ സമഗ്ര ഖനനമല്ല ലേഖനത്തിന്റെ അവകാശവാദം; പ്രസിദ്ധീകരിത രേഖയുടെ സംശ്ലേഷണവും വ്യാഖ്യാനവുമാണ്.²

II. രാഷ്ട്രീയ നിർവാഹകവിദ്യ:
ചരിത്രരചന, മലബാർ, വനങ്ങൾ.

മലബാറിന് സമ്പന്നമായ ചരിത്രരചനാപാരമ്പര്യമുണ്ടെങ്കിലും പാതകൾ അതിന്റെ മുഖ്യ പഠനവസ്തുവായിട്ടില്ല. രാഷ്ട്രീയ- കാർഷിക ചരിത്രകാരർ അധിനിവേശം, കുടിയായ്മ, കലാപം എന്നിവ പുനർനിർമിച്ചു; പരിസ്ഥിതിചരിത്രകാരർ വനഭരണത്തെയും അതിന്റെ
ഘട്ടങ്ങളെയും പഠിച്ചു; തൊഴിൽചരിത്രകാരർ എസ്റ്റേറ്റുകളെ രേഖപ്പെടുത്തി. ഈ ധാരകൾ സംഗമിക്കുന്നിടത്താണ് ഇപ്പോഴത്തെ സമീപനം നിലകൊള്ളുന്നത്; കൊളോണിയൽ പൊതുമരാമത്തിനെ ഭരണപ്രദേശത്തിന്റെ വികാസമായി വായിക്കുന്ന
നാലാമത്തെ രീതിയെയും ഇത് വിഭാവനം ചെയ്യുന്നുണ്ട്.

കൊളോണിയൽ രേഖാസമുച്ചയം (archives) ഇന്നും അനിവാര്യവും എന്നാൽ അപകടകരവുമാണ്. ലോഗന്റെ മലബാർ മാന്വൽ,1881–82-ലെ മലബാർ പ്രത്യേക കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട്, ഇന്നസിന്റെ ഗസറ്റിയർ, ബുക്കാനന്റെ യാത്ര- ഇവ പിൽക്കാല അടിക്കുറിപ്പുകളെ ക്രമീകരിക്കുന്നു; പുരോഗതിയുടെ പദ്ധതികളായിട്ടേ അവയെ വായിക്കാനാവൂ, ഒരിക്കലും നിഷ്പക്ഷ ചരിത്രവീക്ഷണമോ വിവര ശേഖരമോ ആയിട്ടല്ല.³

ഹ്യൂ ക്ലെഘോൺ, ഡീട്രിച്ച് ബ്രാൻഡിസ്, ബെർതോൾഡ് റിബൻട്രോപ്പ്, ഇ. പി. സ്റ്റെബ്ബിങ് എന്നിവർ സംവരണത്തിന്റെയും ‘ശാസ്ത്രീയ’ നിഷ്കർഷണത്തിന്റെയും ഔദ്യോഗിക പ്രത്യയശാസ്ത്രം നൽകുന്നു; പ്രതിപാഠങ്ങൾ നിർമ്മിച്ചുതുടങ്ങുമ്പോൾ അവ വായിക്കപ്പെടുന്നത് പ്രളയനാശം, തൊഴിലാളിപ്പലായനം, വ്യവഹാരം, കലാപം എന്നിവയായും (5).

ദേശീയ– സാമൂഹിക ചരിത്രങ്ങൾ നിരന്തരമായി സ്ഥാപിച്ച 19, 20 നൂറ്റാണ്ടുകളിലെ ഹിംസ യഥാർത്ഥത്തിൽ ‘മതഭ്രാന്ത്’ അല്ല, ആ ദുരന്തം ഭൂബന്ധഅരക്ഷിതത്വവും ജന്മിചൂഷണവും കൊളോണിയൽ നിയമവുമാണെന്നതിന് കെ. എൻ. പണിക്കരുടെ പ്രഭുവിനും
ഭരണകൂടത്തിനുമെതിരെ എന്ന പഠനം ഇന്നും ഏറ്റവും ശക്തമായ തെളിവാണ് (6). കോൺറാഡ് വുഡും സ്റ്റീഫൻ എഫ്. ഡെയിലും കമ്പനി ആദ്യം സഖ്യശക്തിയായും പിന്നീട് പോലീസ് പ്രശ്നമായും നേരിട്ട മാപ്പിള അതിർത്തിയെ പുനർനിർമിക്കുന്നു (7). ദിലീപ് എം. മേനോൻ തന്റെ 20-ാം നൂറ്റാണ്ടിലെ മലബാറിനെക്കുറിച്ചുള്ള ജാതി, ദേശീയത പഠനത്തിൽ (8) പിൽക്കാല ദേശീയ പ്രസ്ഥാനം അഭിമുഖീകരിച്ചത് വിപണി, മിഷൻ, കുടിയേറ്റം എന്നിവ ഇതിനകം മാറ്റിമറിച്ച നാടിനെയാണ് എന്നാണ്.

ടി.സി. വർഗീസ് മുതലുള്ള കുടിയായ്മപഠനങ്ങൾ കാണിക്കുന്നത് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണം സ്ഥിരമായൊരു ‘പാരമ്പര്യം’ സംരക്ഷിച്ചില്ലെന്നും (9,10,11) ഭൂബന്ധങ്ങളെ നിയമവത്കരിച്ച് ജന്മിയധികാരം ശക്തിപ്പെടുത്തി അധഃസ്ഥിത കൈവശക്കാരെ കുടിയൊഴിപ്പിക്കലിന് വിട്ടുകൊടുത്തു എന്നുമാണ് (12).

രണ്ടാമത്തെ സമീപനം വനങ്ങൾ, മലകൾ, ആദിവാസി അപഹരണം. ഗാഡ്ഗിലും ഗുഹയും നൽകുന്ന അഖിലേന്ത്യാചട്ടക്കൂട്, ഗുഹയുടെ ഹിമാലയ ഉദാഹരണം, രംഗരാജന്റെ വനത്തെ വേലികെട്ടൽ, ശിവരാമകൃഷ്ണന്റെ (13) ആധുനിക വനങ്ങൾ-ഇവ സംവരണത്തെ ഭരണകൂടലഘൂകരണമായി സ്ഥാപിക്കുന്നു: ആചാരാവകാശത്തെ പിൻവലിക്കാവുന്ന ആനുകൂല്യമാക്കൽ, പട്ടികയിലില്ലാത്ത ഉപയോഗത്തെ അതിക്രമമാക്കൽ
തുടങ്ങിയവയാണ് യഥാർത്ഥത്തിൽ സംഭവിച്ചത്. പശ്ചിമഘട്ടത്തിൽ ഈ സമീപനം പുനം/കുമ്രി പഠനങ്ങളോടും തർസ്റ്റണിന്റെ നരവംശശാസ്ത്രത്തോടും പണിയരെക്കുറിച്ചുള്ള അയ്യപ്പന്റെ പഠനത്തോടും രവിരാമന്റെയും പോൾ ഇ. ബാക്കിന്റെയും തോട്ടംതൊഴിൽ ചരിത്രങ്ങളോടും ചേരുന്നു.

റിച്ചാർഡ് ഗ്രോവും ഡേവിഡ് ആർണോൾഡും (14) ഓർമിപ്പിക്കുന്നു: പരിസ്ഥിതിജ്ഞാനം തന്നെ ഒരു സാമ്രാജ്യത്വപദ്ധതിയായിരുന്നു. മഹേഷ് രംഗരാജന്റെ വനത്തിന്റെ വേലികെട്ടൽ, കെ. ശിവരാമകൃഷ്ണന്റെ ആധുനിക വനങ്ങൾ എന്നീ
കൃതികൾ ഈ പഠനമേഖലയിലെ പ്രധാന സംഭാവനകളാണ്.¹⁵

കെ. രവിരാമന്റെ ആഗോള മൂലധനവും പ്രാന്തീയ അധ്വാനവും, തോട്ടം ഉൽപ്പാദനത്തെയും രാഷ്ട്രീയാധികാരത്തെയും സംബന്ധിച്ച പോൾ ഇ. ബാക്കിന്റെ പഠനം എന്നിവ തോട്ടംമുതലാളിത്തം, അധ്വാനം, അധികാരം എന്നിവയുടെ പരസ്പരബന്ധങ്ങളെ ചരിത്രപരമായി വിശദീകരിക്കുന്നു.¹⁶

മലബാർ പഠനങ്ങളിൽ ഇനിയും വ്യാപകമായി പ്രയോഗിക്കപ്പെട്ടിട്ടില്ലാത്ത മൂന്നാമത്തെ ചരിത്രരചനാപാരമ്പര്യം, ‘സാമ്രാജ്യമെന്ന നിലയിലെ അടിസ്ഥാനസൗകര്യം’ എന്ന സമീപനമാണ്.¹⁷,¹⁸,¹⁹.

രവി അഹൂജയുടെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പാതകൾ, ഒഡീഷയെ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണെങ്കിലും നമ്മുടെ സമീപനത്തിന്റെ ഏറ്റവും അടുത്ത രീതിശാസ്ത്രസഹചാരിയാണ്: കൊളോണിയൽ ‘വാർത്താവിനിമയം’ ഒരു വിനിമയക്രമത്തെ മറ്റൊന്നുകൊണ്ട് സോത്സാഹം പകരംവച്ചതാണ് (20). ഭൂമിയെയും സമൂഹത്തെയും ഭരണകൂടത്തിന്റെ ദൃഷ്ടിക്ക് വായിച്ചറിയാവുന്നതാക്കി മാറ്റുന്ന ഈ വിപുലമായ വ്യാകരണം ജെയിംസ് സി. സ്കോട്ടിന്റെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ദൃഷ്ടിയിൽ: നേരെയാക്കൽ, ഭൂരേഖാവത്കരണം, ബന്ധിപ്പിക്കൽ എന്ന കൃതി വിശദീകരിക്കുന്നു.²¹

ഇയാൻ കെറിന്റെ റെയിൽവേപഠനങ്ങളും ഇന്ത്യയുടെ ഇതരഭാഗങ്ങളിലെ ക്ഷാമപാതകൾ, തടവുകാരുടെ അധ്വാനം, നഗരസഭാ എൻജിനീയറിങ് എന്നിവയെക്കുറിച്ച് വർധിച്ചുവരുന്ന ഗ്രന്ഥങ്ങളും പൊതുമരാമത്ത് പദ്ധതികൾ കേവലം ഗതാഗതസംവിധാനങ്ങളായിരുന്നില്ലെന്നും അധ്വാനത്തെ സമാഹരിക്കുകയും ക്രമീകരിക്കുകയും നിയന്ത്രിക്കുകയും ചെയ്ത ഭരണവ്യവസ്ഥകൾ കൂടിയായിരുന്നുവെന്നും സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്.²²

എന്നാൽ ഈ പഠനങ്ങളിൽ കാണാത്തതും ഈ ലേഖനം നിർമ്മിക്കാൻ ശ്രമിക്കുന്നതും മലബാറിന്റെ ചരിത്രസവിശേഷതകളെ ആധാരമാക്കിയ സമഗ്രവിശകലനമാണ്: ചുരങ്ങളുടെ ഭൂപ്രകൃതി, വനനിയമം, ഭൂവുടമസ്ഥതാ– കുടിയായ്മാ ബന്ധങ്ങളിലെ അക്രമോത്സുകത, പാതാവിന്യാസം എന്നിവയെ പരസ്പരം വേർതിരിച്ച പ്രതിഭാസങ്ങളായല്ല, ഒരൊറ്റ ചരിത്രപ്രക്രിയയുടെ അവിഭാജ്യഘടകങ്ങളായാണ് അതിൽ പരിഗണിക്കുന്നത്. ഇവിടെ റോഡുകൾ രാഷ്ട്രീയചരിത്രത്തോടു പിന്നീട് കൂട്ടിച്ചേർത്ത ഒരു അനുബന്ധഘടകമല്ല. മലബാറിലെ തദ്ദേശീയ ശൃംഖലകളിൽനിന്ന് ഭൂമിയും മൂല്യവും കൈവശപ്പെടുത്തുന്നതിലും സമൂഹജീവിതത്തിന്റെ ഘടനകളെ വിഘടിപ്പിക്കുന്നതിലും ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണക്രമത്തെ ഉറപ്പിക്കുന്നതിലും അവ നിർണായകമായ പങ്കുവഹിച്ചു.

III. ഭൂമിശാസ്ത്രം, ഭൂപ്രകൃതി, കൊളോണിയൽപൂർവ സഞ്ചാരക്രമങ്ങൾ

എൻജിനീയറുടെ ഭൂപടത്തെ ചരിത്രത്തിന്റെ പ്രാഥമികരേഖയായി സ്വീകരിക്കുന്ന നിമിഷംതന്നെ, മലബാറിൽ വാർത്താവിനിമയസംവിധാനങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നില്ലെന്ന കൊളോണിയൽ അവകാശവാദത്തിന് നാം പരോക്ഷമായി വഴങ്ങിക്കൊടുക്കുന്നു. മെറ്റൽപ്പാതകൾ വന്നു പതിയാൻ കാത്തുകിടന്ന ശൂന്യമായൊരു ഭൂതലമായിരുന്നില്ല ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ ഭൂമിശാസ്ത്രം. അറബിക്കടലോരവും അഴിമുഖങ്ങളും, ചെങ്കൽമണ്ണു നിറഞ്ഞ ഇടനാടിന്റെ ഉയർച്ചതാഴ്ചകളും, പശ്ചിമഘട്ടവും വയനാട് പീഠഭൂമിയും ചേർന്ന് കുത്തനെയുള്ള ഒരു പാരിസ്ഥിതിക ചരിവാണ് രൂപപ്പെടുത്തിയത്. താപ്തി മുതൽ കന്യാകുമാരി വരെ നീളുന്ന പശ്ചിമഘട്ടനിരയിൽ താഴ്ന്ന വിതാനത്തിലൂടെ അതിനെ ഭേദിക്കുന്ന ഏക പ്രധാന വിടവായ പാലക്കാട് ചുരം മാത്രമായിരുന്നു ഇതിലെ നിർണായകമായ അപവാദം.

കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, മാഹി, കോഴിക്കോട്, പൊന്നാനി, വിശാല മലബാർ മേഖലയിലെ കൊടുങ്ങല്ലൂർ എന്നിവിടങ്ങളിലെ കുരുമുളക്, തെങ്ങ്, തുറമുഖാധിഷ്ഠിത രാഷ്ട്രീയവ്യവസ്ഥകൾ പരമ്പരാഗതമായി നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന തീരപ്പട്ടി മൺസൂണിനെ അഭിമുഖീകരിക്കുകയും കടൽത്തീരത്തേക്കും പശ്ചിമേഷ്യയിലേക്കും തുറന്നുനിന്ന വാണിജ്യാഭിമുഖ്യം പുലർത്തുകയും ചെയ്തു.²³

കുരുമുളക്, അരി, ഉപ്പ്, ഉണക്കമീൻ, അടയ്ക്ക, വനവിഭവങ്ങൾ എന്നിവ ചുമട്ടുകാളകളുടെ പുറത്തും മനുഷ്യരുടെ തലച്ചുമടായും, ഗതാഗതത്തിന് അനുകൂലമായ ചില പ്രദേശങ്ങളിൽ കാളവണ്ടികളിലുമായി നീങ്ങി. വളപട്ടണം, അഞ്ചരക്കണ്ടി, മാഹി, കോരപ്പുഴ, ചാലിയാർ– ബേപ്പൂർ, ഭാരതപ്പുഴ– പൊന്നാനി എന്നീ നദികളും കടവുകളും, ദേശങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന കാൽപ്പാതകൾ, ചിറകൾ, ബണ്ടുകൾ, മലമ്പാതകൾ എന്നിവ ചേർന്നതായിരുന്നു ഈ ചരക്കുനീക്കത്തിന്റെ സങ്കീർണമായ സഞ്ചാരശൃംഖല.

ബ്രിട്ടീഷ് പ്രധാന പാതകൾ സ്ഥാപിക്കപ്പെടുന്നതിനു വളരെ മുമ്പുതന്നെ പാലക്കാട് ചുരം കോയമ്പത്തൂരിനെയും കർണാടക ഉൾനാടിനെയും ബന്ധിപ്പിച്ചിരുന്ന ചരിത്രപ്രധാനമായ കിഴക്ക്– പടിഞ്ഞാറൻ സഞ്ചാരമാർഗമായിരുന്നു. പശ്ചിമഘട്ടം അഭേദ്യമായൊരു മതിലായിരുന്നില്ല; മറിച്ച്, പ്രവേശനവും കൈമാറ്റവും പ്രാദേശിക അധികാരങ്ങളും നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന അതിർത്തിപ്രദേശമായിരുന്നു. കോഴിക്കോട്– വയനാട് മേഖലകളെ ബന്ധിപ്പിച്ച താമരശ്ശേരി ചുരം, കുടകിലേക്കും മൈസൂരിലേക്കുമുള്ള പെരിയയും മറ്റു മലമ്പാതകളും, കാർക്കൂരും അതിനോടു ബന്ധപ്പെട്ട കടവുകളും, അനേകം പ്രാദേശിക ചുരപ്പാതകളും മലനാടും താഴ്ന്നനാടും തമ്മിലുള്ള കൈമാറ്റം സാധ്യമാക്കി. ഈർപ്പമുള്ള ഇലപൊഴിയും കാടുകളും നിത്യഹരിതവനങ്ങളും, മുളങ്കാടുകളും തേക്ക്– ഈട്ടി മരപ്പരപ്പുകളും, വന്യജീവിസമ്പത്തും, നനവുകൃഷിയുടെ ചെറുമേഖലകളും നിറഞ്ഞ വയനാട് പീഠഭൂമി ഒരിക്കലും ജനശൂന്യമായിരുന്നില്ല. കുറിച്യരുടെയും കുറുമരുടെയും കാർഷികസമൂഹങ്ങൾ അവിടെ ജീവിക്കുകയും കൃഷിചെയ്യുകയും ചെയ്തു; പണിയർ, അടിയർ, കാട്ടുനായ്ക്കർ തുടങ്ങിയ ആദിവാസിസമൂഹങ്ങൾ വനം, വയൽ, ബന്ധിതാധ്വാനം എന്നിവയുമായി വ്യത്യസ്തങ്ങളായ ചരിത്രബന്ധങ്ങൾ പുലർത്തി; മലനാടൻ രാജാക്കന്മാരുടെയും ജന്മിമാരുടെയും അധികാരത്തിൻകീഴിൽ പുതിയ കുടിയേറ്റക്കാരും അവിടേക്കെത്തി.

കൃഷിയും വനവും ഇവിടെ പരസ്പരവിരുദ്ധമായ ‘തരിശ്’, ‘കൃഷിയോഗ്യഭൂമി’ എന്നീ രണ്ടു ഭൂവിഭാഗങ്ങളായിരുന്നില്ല; അവ പരസ്പരം ലയിച്ചുനിന്ന ഒരു കൃഷി– വന സമ്പർക്കത്തിന്റെ ഘടകങ്ങളായിരുന്നു. മലഞ്ചെരിവുകളിലെ കാലാവസ്ഥാനുസൃത പുനംകൃഷി, വേട്ടയാടൽ, തേൻ, മെഴുക്, ഇഞ്ചി, ഏലം തുടങ്ങിയ ചെറുകിട വനവിഭവങ്ങളുടെ ശേഖരണം, വനാതിർത്തികളുടെ ഋതുചരവും പര്യാവർത്തനപരവുമായ ഉപയോഗങ്ങൾ എന്നിവ ഈ സമ്പർക്കത്തെ നിലനിർത്തി. സാമൂഹികസ്ഥലവും കൊളോണിയൽ ചട്ടയ്ക്കൂടിനനുസരിച്ചു വിഭജിക്കപ്പെട്ടതായിരുന്നില്ല; അത് പരസ്പരം മുറിച്ചുകടക്കുകയും ഒന്നിനുള്ളിൽ മറ്റൊന്ന് നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്ത ബന്ധങ്ങളാൽ രൂപപ്പെട്ടിരുന്നു.

കൈത്തൊഴിൽ– സേവനജാതികളുടെ അവകാശങ്ങൾ, കാണം, വെറുംപാട്ടം തുടങ്ങിയ അധഃസ്ഥിത ഭൂബന്ധങ്ങൾ, ചെറുമരുടെ-ഇന്നത്തെ പുലയരുടെയും അവരുമായി ബന്ധപ്പെട്ട സമൂഹങ്ങളുടെയും- അടിമയോ കാർഷികബന്ധിതമോ ആയ അധ്വാനം, ക്ഷേത്രസങ്കേതങ്ങൾ, ക്ഷേത്രങ്ങളുമായി ബന്ധപ്പെട്ട തറ, ദേശം ഘടനകൾ, നമ്പൂതിരി–നായർ ഭൂവുടമവംശങ്ങളുടെ അവകാശവാദങ്ങൾ, ജന്മം അവകാശങ്ങൾ എന്നിവയെല്ലാം പ്രാദേശികവും പാളികളായി അടുക്കിയതും പലപ്പോഴും പരസ്പരം അതിവ്യാപിച്ചതുമായിരുന്നു. മാപ്പിളമാരും തീരദേശ വ്യാപാരികളും ഉൾനാടൻ കർഷകരും, ഏറനാട്ടിലെയും വള്ളുവനാട്ടിലെയും സുരക്ഷിതമല്ലാത്ത കുടിയായ്മയ്ക്കു വിധേയമായ കർഷകസമൂഹങ്ങളും പ്രാദേശിക അതിർത്തികളിൽ ഒതുങ്ങിയിരുന്നില്ല; സമുദ്രാന്തര വാണിജ്യ–സാമൂഹിക സഞ്ചാരവലയങ്ങളിലൂടെ അവർ വിശാലമായൊരു ലോകവുമായി ബന്ധപ്പെട്ടു നിലകൊണ്ടു.

മലനാടൻ രാഷ്ട്രീയാധികാരങ്ങളിൽ ഏറ്റവും പ്രസിദ്ധമായിരുന്നത് പഴശ്ശിയുടെ കോട്ടയം– മലബാർ രാജ്യമായിരുന്നു. ശൂന്യമായൊരു ഭൂപ്രദേശത്തിന്മേലല്ല, ചുരപ്പാതകളിലും വനവിഭവങ്ങളിലുമായിരുന്നു ഈ രാജ്യങ്ങളുടെ പരമാധികാരം സ്ഥാപിതമായിരുന്നത്. മൺസൂൺകാല കൃഷിക്കും തലച്ചുമട്–ചുമട്ടുമൃഗ ഗതാഗതത്തിനും സ്വരൂപം, ദേശം എന്നീ പ്രാദേശികതലങ്ങളിലെ രാഷ്ട്രീയനിയന്ത്രണത്തിനും ഏറ്റവും അനുയോജ്യമായ ഒരു സഞ്ചാരശ്രേണിക്രമമാണ് അവിടെ നിലനിന്നിരുന്നത്.²⁴ സ്ഥിരസൈന്യങ്ങളുടെ നീക്കത്തിനോ തേക്കുതടികൾ വൻതോതിൽ കപ്പൽശാലകളിലേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്നതിനോ തോട്ടംതൊഴിലാളികൾക്ക് നിത്യവും ഭക്ഷ്യസാധനങ്ങൾ എത്തിക്കുന്നതിനോ വേണ്ടി രൂപപ്പെടുത്തിയ സംവിധാനമായിരുന്നില്ല അത്. കൊളോണിയൽ പാതനിർമാണം ഈ സഞ്ചാരവ്യവസ്ഥയെ ക്രമേണ ഇല്ലാതാക്കുകയും അതിന്റെ സ്ഥാനത്ത് മറ്റൊരു പ്രദേശക്രമം സ്ഥാപിക്കുകയും ചെയ്തു.

ബ്രിട്ടീഷ് എൻജിനീയർമാർ നിരന്തരം ആവർത്തിച്ചിരുന്ന ഭൂപ്രകൃതിപരമായ പരിമിതികൾ യാഥാർഥ്യമായിരുന്നു: കാറ്റേൽക്കുന്ന ഘട്ടചരിവുകളിൽ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെതന്നെ ഏറ്റവും ഉയർന്ന അളവിലുണ്ടായിരുന്ന കനത്ത മഴ; വെള്ളം കുതിർന്നാൽ മൃദുവാകുന്ന ചെങ്കൽമണ്ണ്; ഹെയർപിൻ വളവുകളുള്ള വിന്യാസങ്ങൾ ആവശ്യപ്പെട്ട കുത്തനെയുള്ള മലമ്പാതകൾ; മണിക്കൂറുകൾക്കുള്ളിൽ കരകവിഞ്ഞുയരുന്ന നദികൾ; വെട്ടിത്തുറന്ന പാതകളെ അതിവേഗം തിരിച്ചുപിടിച്ച സസ്യലതാദികൾ. എന്നാൽ ഈ ഭൗതികയാഥാർഥ്യങ്ങൾ ക്രമേണ കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന്റെ ഒരു ഒഴിവു കഴിവായും മാറി. ഔദ്യോഗികമായി രേഖപ്പെടുത്തപ്പെട്ട ഓരോ പാതയൊലിപ്പും കൂടുതൽ നിർബന്ധിത തൊഴിലാളിസമാഹരണത്തിനും പാതാവിന്യാസങ്ങളുടെ ഇരുവശങ്ങളിലുമുള്ള കൂടുതൽ വനനശീകരണത്തിനും അധിക ധനവിനിയോഗത്തിനും വഴിതെളിച്ചു. അതോടൊപ്പം, ഗതാഗത–വാർത്താവിനിമയ സംവിധാനങ്ങൾ സ്വയം പരിപാലിക്കാൻ കഴിവില്ലാത്തവരെന്നു മുദ്രകുത്തപ്പെട്ട ഒരു ദേശത്തെയും ജനതയെയും കുറിച്ചുള്ള കൊളോണിയൽ കുറ്റാരോപണങ്ങൾക്കു തെളിവുകളായി. മലബാറിനെ ഒരു കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടത്തിനുമാത്രമേ കീഴടക്കി നിയന്ത്രിക്കാനാകൂ എന്ന അവകാശവാദത്തിനു തെളിവു നൽകാൻ ഒടുവിൽ ഭൂമിശാസ്ത്രംതന്നെ ഭരണത്തിന്റെ സാക്ഷിയായി നിയോഗിക്കപ്പെട്ടു.

IV. യുദ്ധം, കീഴടക്കൽ, സൈനികപാത (ഏകദേശം 1750–1805)

മലബാറിലെ ബ്രിട്ടീഷ് അധിനിവേശപരമായ പാതനിർമാണത്തെ മനസ്സിലാക്കുന്നതിൽ പതിനെട്ടാം നൂറ്റാണ്ടിലെ യുദ്ധങ്ങൾക്ക് നിർണായക സ്ഥാനമുണ്ട്. തലശ്ശേരിയിലെയും അഞ്ചുതെങ്ങിലെയും ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിയുടെ വാണിജ്യപണ്ടികശാലകൾ വളരെക്കാലമായി പ്രാദേശിക സഖ്യങ്ങളും പരിമിതമായ കരമാർഗപ്രവേശനവും അന്വേഷിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നു; മാഹിയിലെ ഫ്രഞ്ചുകാരും ഇതേ തന്ത്രമാണ് പിന്തുടർന്നത്. എന്നാൽ സാമൂതിരി, കോലത്തിരി, കൊച്ചി രാജാവ്, ചെറുകിട നാടുവാഴികൾ എന്നിവർക്കിടയിൽ നിലനിന്നിരുന്ന അധികാരസന്തുലനം 1760-കൾ മുതൽ ഹൈദർ അലിയും പിന്നീട് ടിപ്പു സുൽത്താനും മലബാറിൽ നടത്തിയ സൈനികനീക്കങ്ങളാൽ അട്ടിമറിക്കപ്പെട്ടു. മൈസൂർ അധിനിവേശം പുതിയ നികുതിഭാരങ്ങൾ അടിച്ചേൽപ്പിക്കുകയും ക്ഷേത്രങ്ങളുടെയും ജന്മിമാരുടെയും അധികാരശൃംഖലകളെ തകിടംമറിക്കുകയും സഹകരണത്തിന്റെയും പലായനത്തിന്റെയും വിരുദ്ധപ്രതികരണങ്ങൾ സൃഷ്ടിക്കുകയും ചെയ്തു. തീരദേശ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഏറ്റവും വിലയേറിയ വിഭവമായിരുന്ന കുരുമുളക് പുതിയ കുത്തകവ്യാപാരപാതകളിലൂടെ സഞ്ചരിക്കാൻ നിർബന്ധിതമായി. തുടർന്നുണ്ടായ ആംഗ്ലോ–മൈസൂർ യുദ്ധങ്ങളിൽ ബ്രിട്ടീഷുകാർ മലബാറിനെ ഒരേസമയം സഖ്യപ്രദേശമായും സൈനികവിതരണകേന്ദ്രമായും ഭാവിയിൽ കൂട്ടിച്ചേർക്കാവുന്ന അധീനപ്രദേശമായും പരിഗണിച്ചു. മൂന്നാം ആംഗ്ലോ–മൈസൂർ യുദ്ധത്തെത്തുടർന്ന് 1792-ൽ ഒപ്പുവെച്ച ശ്രീരംഗപട്ടണം ഉടമ്പടിയിലൂടെയാണ് മലബാർ ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യാ കമ്പനിക്കു കൈമാറപ്പെട്ടത്.

എന്നാൽ തുടർന്നുണ്ടായത് സമാധാനപരമായൊരു അധികാരപാരമ്പര്യമായിരുന്നില്ല; പരമാധികാരത്തെച്ചൊല്ലിയുള്ള സംഘർഷങ്ങൾ നിറഞ്ഞ ഒരു ദശാബ്ദമായിരുന്നു അത്. കൊളോണിയൽ കമ്മീഷണർമാർ ഭൂവരുമാനത്തെ വായിച്ചറിയാനും അളക്കാനും സ്ഥിരപ്പെടുത്താനും ശ്രമിച്ചു; ജന്മിമാർ പുതിയതും പഴയതുമായ അവകാശവാദങ്ങൾ ഉന്നയിച്ചു; മൈസൂരിനെതിരെ യുദ്ധംചെയ്യുകയോ ഭരണാധികാരങ്ങൾക്കിടയിലെ ഇടക്കാല അധികാരശൂന്യതയെ പ്രയോജനപ്പെടുത്തുകയോ ചെയ്ത മാപ്പിള സായുധസംഘങ്ങൾ ആയുധങ്ങൾ ഉപേക്ഷിക്കാൻ തയ്യാറായില്ല; കോട്ടയത്തെ കേരളവർമ്മ പഴശ്ശിരാജാവ് വടക്കൻ മലനാടുകളിലും വയനാട്ടിലും ബ്രിട്ടീഷ് പരമാധികാരവാദത്തെ വെല്ലുവിളിച്ചു. ഈ അധികാരപരിവർത്തനത്തെ മാർഗ്രറ്റ് ഫ്രെൻസ് പുനർനിർമിക്കുന്നത് സൈനികസമ്മർദത്തിനുള്ളിൽ പുതുതായി സൃഷ്ടിക്കപ്പെട്ടുകൊണ്ടിരുന്ന ഒരു രാഷ്ട്രീയസംവിധാനത്തിന്റെ ചരിത്രമായാണ്.²⁵ പഴശ്ശിപ്രതിരോധത്തെക്കുറിച്ചുള്ള കെ. കെ. എൻ. കുറുപ്പിന്റെ പഠനമാകട്ടെ, കമ്പനി സൈനികനിരകൾക്കെതിരെ വനം, മൺസൂൺ, ഉൾനാടൻ സഞ്ചാര– വിതരണരേഖകൾ എന്നിവയെ തന്ത്രപരമായി വിനിയോഗിച്ച ഒരു ചെറുത്തുനിൽപ്പിനെ വെളിപ്പെടുത്തുന്നു.²⁶

ഈ ചരിത്രസന്ധിയിൽ റോഡുകൾ ആയുധങ്ങളായിരുന്നു. ശിപായിമാരെയും പീരങ്കികളെയും ധാന്യത്തെയും മലയുടെ അടിവാരങ്ങളിലേക്കും വയനാട് പീഠഭൂമിയിലേക്കും എത്തിക്കാൻ സൈനികപ്പാതകൾ വെട്ടിത്തുറക്കുകയോ നിലവിലുള്ള വഴികൾ വീതികൂട്ടുകയോ ചെയ്തു. താമരശ്ശേരി ചുരത്തിന്റെയും അതിനോടു ബന്ധപ്പെട്ട മലമ്പാതകളുടെയും നിയന്ത്രണം വയനാടിന്റെ നിയന്ത്രണമായിരുന്നു; വയനാടിന്റെ നിയന്ത്രണം കുടകിലേക്കും മൈസൂരിലേക്കും തുറക്കുന്ന തന്ത്രപ്രധാനമായ പാർശ്വപാതയുടെ നിയന്ത്രണവും മലനാടൻ വിഭവാധാരത്തിന്മേലുള്ള അധികാരവുമായിരുന്നു. പ്രത്യേകിച്ച് 1805-ൽ പര്യവസാനിച്ച പഴശ്ശിക്കെതിരായ യുദ്ധങ്ങൾ മറ്റെല്ലാറ്റിനുമൊപ്പം ചുരപ്പാതകളുടെ നിയന്ത്രണത്തിനുവേണ്ടിയുള്ള യുദ്ധങ്ങളുമായിരുന്നു. ആവശ്യമായ ഭക്ഷണവും ആയുധങ്ങളും മറ്റ് സൈനികവിഭവങ്ങളും ലഭിക്കാത്ത സൈനികനിരകൾക്ക് ഒരു പ്രദേശത്തിലേക്കു കടന്നുകയറാനാകുമെങ്കിലും അവിടെ സ്ഥിരമായ അധിനിവേശം സ്ഥാപിക്കാനാകുമായിരുന്നില്ല. അതിനാൽ തലശ്ശേരിയുടെ ഉൾനാടൻ കോട്ടകളിലും സൈനികചാവടികളിലും മാനന്തവാടിയിലും അതിനോടു ബന്ധപ്പെട്ട നിലയങ്ങളിലും സൈനികസാന്നിധ്യം സ്ഥാപിച്ചതുകൊണ്ടുമാത്രം അധിനിവേശം പൂർത്തിയായില്ല; മൺസൂൺകാലത്തുപോലും ഒരു ചാവടിയിൽനിന്ന് മറ്റൊന്നിലേക്കു സൈന്യത്തിനു നീങ്ങാൻ കഴിയുന്ന പാതകളും അനിവാര്യമായിരുന്നു.

ഈ സൈനികപാരമ്പര്യം മലബാറിന്റെ പിൽക്കാല സ്ഥലഘടനയിൽ ആഴത്തിലുള്ള അടയാളങ്ങൾ അവശേഷിപ്പിച്ചു. ഒന്നാമതായി, ചന്തകളുടെയും നദീതുറമുഖങ്ങളുടെയും പഴയ കാലാവർത്തനത്തെ പിന്തുടർന്നിരുന്ന തദ്ദേശീയ വിപണിഭൂമിശാസ്ത്രത്തേക്കാൾ കന്റോൺമെന്റ്, കലക്ടറേറ്റ്, ചുരത്തിന്റെ മുകൾത്തല തുടങ്ങിയ തന്ത്രപ്രധാന കേന്ദ്രങ്ങൾക്ക് മുൻഗണന ലഭിച്ചു. രണ്ടാമതായി, നിർമാണവും അറ്റകുറ്റപ്പണിയും യുദ്ധകാല അധ്വാനക്രമത്തിന്റെ ഭാഗമായാണ് നടപ്പാക്കപ്പെട്ടത്: ബലമായി ജോലിക്കു നിയോഗിക്കപ്പെട്ട ഗ്രാമവാസികൾ, സൈനികപ്പാളയങ്ങളെ അനുഗമിച്ച തൊഴിലാളികൾ, സാധ്യമായിടത്തെല്ലാം ‘കലാപകാരികൾ’ എന്നു നിർവചിക്കപ്പെട്ടവരും അവരുടെ ആശ്രിതരും പാതനിർമാണത്തിനുള്ള അധ്വാനശക്തിയായി വിന്യസിക്കപ്പെട്ടു. മൂന്നാമതായി, റോഡുകൾക്കരികിലൂടെ പട്ടണങ്ങൾ വളരുന്നതിനനുസരിച്ച് പാതാവലയം വിപുലീകരിക്കപ്പെട്ടു; പോലീസ് നിലയങ്ങളും കസ്റ്റംസ് ചാവടികളും പിന്നീട് വനപരിശോധനാകേന്ദ്രങ്ങളും പാതകളുടെ ഇരുവശങ്ങളിലായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. നാലാമതായി, മലനാടൻ പാതയുടെ നിർമാണത്തിൽത്തന്നെ വനത്തെ ‘കലാപത്തിന്റെ’ മറയായും അഭയസ്ഥാനമായും കാണുന്ന ഒരു കൊളോണിയൽ സിദ്ധാന്തം അടങ്ങിയിരുന്നു: ആ വനാവരണം ആദ്യം പാതകളാൽ തുളച്ചുകയറുകയും പിന്നീട് നിയമപരമായി സംവരിക്കുകയും വേണം.

ആർതർ വെല്ലസ്ലിയുടെ വിശാലമായ ദക്ഷിണേന്ത്യൻ സൈനികപ്രചാരണങ്ങൾ അവസാനിക്കുകയും മലബാർ മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ജില്ലാ ഭരണസംവിധാനത്തിൽ ലയിപ്പിക്കപ്പെടുകയും ചെയ്തപ്പോഴേക്കും പിൽക്കാല കൊളോണിയൽ അടിസ്ഥാനസൗകര്യത്തിന്റെ മാതൃക വ്യക്തമായിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു: തീരപ്രദേശത്ത് സിവിൽ–സൈനിക അധികാരങ്ങളുടെ സംയുക്തസമുച്ചയം; ബലപ്രയോഗവും നിയന്ത്രണവും പ്രാഥമികലക്ഷ്യങ്ങളായിരുന്ന ഉൾനാടൻ പാതാശൃംഖല; ജനശൂന്യവും അപകടകരവും അതേസമയം ഭാവിയിൽ ലാഭകരവുമെന്നു സങ്കൽപ്പിക്കപ്പെട്ട മലനാടൻ അതിർത്തിപ്രദേശം. ഈ പാതാവിന്യാസങ്ങളും അവയെ സാധൂകരിച്ച കൊളോണിയൽ ഭാവനയും പിന്നീട് നിർമ്മിക്കപ്പെട്ട ‘സിവിൽ’ റോഡുകളിലേക്കു മാറ്റിവെക്കപ്പെട്ടു.

V. അപഹരണത്തിന്റെ നിയമവാസ്തുവിദ്യ: ഭൂമി, തരിശ്, വനം

ചരൽക്കല്ലുകൾ പാകിയതുകൊണ്ടുമാത്രം അപഹരണം സംഭവിക്കുകയില്ല. കമ്പനി ഭരണവും പിന്നീട് ബ്രിട്ടീഷ് കിരീടഭരണവും ഭൂമിയെയും അതിലെ നിവാസികളെയും അവരുടെ അവകാശങ്ങളെയും സഞ്ചാരസ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും പുനർനിർവചിച്ചത് ഒരു പുതിയ നിയമഭൂപ്രകൃതി സൃഷ്ടിച്ചതുകൊണ്ടാണ് മലബാറിലെ പാതകൾ ഭൂമി നഷ്ടപ്പെടുത്തുന്ന ഉപകരണങ്ങളായി മാറിയത്. പരസ്പരം അതിവ്യാപിച്ച മൂന്ന് നിയമനടപടികളാണ് ഇവിടെ നിർണായകമായിരുന്നത്: കാർഷിക ഭൂവവകാശത്തിന്റെ പുനർനിർമാണം, ഭൂമിയെ ‘തരിശ്’ എന്നു പ്രഖ്യാപിക്കൽ, വനസംവരണം.

ബ്രിട്ടീഷ് ഉദ്യോഗസ്ഥർക്ക് ഭാഗികമായി മാത്രം മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിഞ്ഞ ഭൂബന്ധപദാവലിയുടെ സങ്കീർണമായൊരു ലോകമാണ് മലബാറിൽ അവർ കണ്ടെത്തിയത്. മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ മറ്റു ജില്ലകളിൽ പ്രയോഗിച്ചിരുന്ന മാതൃകകളുടെയും പ്രയോജനവാദപരവും റിക്കാർഡിയൻ സിദ്ധാന്താധിഷ്ഠിതവുമായ അനുമാനങ്ങളുടെയും അടിസ്ഥാനത്തിൽ അവർ ആ പദാവലിയെ സ്വകാര്യ ഉടമസ്ഥാവകാശത്തിന്റെ നിയമവ്യാകരണത്തിലേക്കു വിവർത്തനം ചെയ്തു.²⁷ ഭരണകൂടം രേഖീയമായ പൊതുസ്ഥലത്തിന്മേൽ ഉന്നയിച്ച അവകാശവാദം എന്ന നിലയിലും കോടതിയെയും പോലീസിനെയും വിപണിയെയും ഗ്രാമത്തിലേക്കു കടത്തിക്കൊണ്ടുവന്ന മാർഗം എന്ന നിലയിലും റോഡുകൾ ഈ നിയമമണ്ഡലത്തിന്റെ അവിഭാജ്യഘടകങ്ങളായിരുന്നു. കോടതിവിധികളുടെയും ഭരണകൂട ഉത്തരവുകളുടെയും ബലത്തിൽ നിലകൊണ്ടിരുന്ന ഹിന്ദു ജന്മിമാരെ മാപ്പിള കുടിയാന്മാർ നേരിട്ടത് ഈ പാതകളിലൂടെയെത്തിയ പുതിയ അധികാരസാന്നിധ്യത്തിനുള്ളിലായിരുന്നു.²⁸

‘തരിശ്’ എന്നത് മറ്റൊരു നിർണായകമായ കൊളോണിയൽ ഭൂവിഭാഗമായിരുന്നു. തുടർച്ചയായി നനവുകൃഷി ചെയ്യപ്പെടാത്ത ഭൂമികൾ—പുനംകൃഷി നടത്തിയിരുന്ന മലഞ്ചെരിവുകൾ, മേച്ചിൽപ്പുറങ്ങൾ, ഈറ്റക്കാടുകൾ, വനാതിർത്തികൾ, ഇടവേളയിട്ടു കൃഷിചെയ്ത നിലങ്ങൾ—ആൾപ്പാർപ്പില്ലാത്തതോ വേണ്ടത്ര ഉപയോഗിക്കപ്പെടാത്തതോ ആയി വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു. അതുവഴി അവയെ നികുതിനിർണയത്തിനു വിധേയമാക്കാനോ പതിച്ചുനൽകാനോ സംവരണം ചെയ്യാനോ ഭരണകൂടത്തിനു കഴിഞ്ഞു. പ്രാദേശികമായ വ്യത്യാസങ്ങൾ നിലനിന്നിരുന്നുവെങ്കിലും, മദ്രാസിലെ തരിശുഭൂമി ചട്ടങ്ങളും അവയുടെ ഭരണപരമായ പ്രയോഗങ്ങളും തോട്ടമുടമകൾക്കും കരാറുകാർക്കും ഭരണകൂടത്തിന്റെ പ്രീതിപാത്രങ്ങളായ ഭൂസ്വീകർത്താക്കൾക്കും ഇത്തരം ഭൂമികൾ അന്യാധീനപ്പെടുത്താൻ അനുമതി നൽകി.

ആചാരാവകാശക്കാർക്കു ജീവിതാനുഭവത്തിലൂടെ ലഭിച്ചിരുന്ന കാലാവസ്ഥാനുസൃതവും പൊതുവുമായ ഭൂവിനിയോഗം, ഭരണാധികാരത്തിന്റെ കീഴിൽ അനുവദിക്കപ്പെട്ട ഒരു ശേഷിപ്പവകാശമായി പുനർനിർവചിക്കപ്പെട്ടു. അതിനുശേഷം ‘തരിശിലൂടെ’ നിർമ്മിച്ച പാതയ്ക്ക് ഇരട്ട നിയമസാധുത കൈവന്നു: അത് തരിശായി രേഖപ്പെടുത്തിയ ഭൂമിയുടെ വിനിമയമൂല്യം വർധിപ്പിച്ചു; അതേസമയം കൂടുതൽ ഭൂദാനങ്ങളെ ലാഭകരമാക്കുന്നതിനാവശ്യമായ പ്രവേശനസൗകര്യവും സൃഷ്ടിച്ചു. വനനിയമമാണ് ഈ പ്രക്രിയ പൂർത്തിയാക്കിയത്.²⁹

19-ാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യംമുതൽ ഹ്യൂ ക്ലെഘോണും പുതുതായി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട മദ്രാസ് വനസംരക്ഷണസംവിധാനവും കോടാലിയും തീയും വരുത്തുന്നുവെന്നു പറയപ്പെട്ട ‘നാശത്തിനെതിരെ’ നിരന്തരം പ്രചാരണം നടത്തി. പുനംകൃഷിയും മലഞ്ചെരിവുകളിൽ കൃഷിചെയ്തിരുന്ന മനുഷ്യരും ഭരണകൂടത്തിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക ശത്രുക്കളായി നിർവചിക്കപ്പെട്ടു.³⁰ കലക്ടർ എച്ച്. വി. കനോലിയുമായും പിൽക്കാല വനസംരക്ഷകരുമായും ബന്ധപ്പെട്ട നിലമ്പൂർ തേക്കുതോട്ടങ്ങൾ നിലവിലുള്ള കാടുകൾക്ക് കാവൽ നിൽക്കുകയല്ല ചെയ്തത് ; തടി ഉൽപ്പാദിപ്പിക്കുന്നതിനായി പുതിയ വനഭൂപ്രകൃതികൾതന്നെ നിർമിക്കാൻ അവർ സന്നദ്ധരായിരുന്നു .³¹

ഗാഡ്ഗിൽ, ഗുഹ, രംഗരാജൻ, ശിവരാമകൃഷ്ണൻ എന്നിവർ വിശദീകരിച്ച അഖിലേന്ത്യാതല വനഭരണയുക്തി മൂന്ന് പ്രധാന ഘടകങ്ങളെ ഒരുമിപ്പിച്ചു: നാവികസേനയ്ക്കും റെയിൽവേയ്ക്കുമാവശ്യമായ തേക്കും പിന്നീട് റെയിൽപ്പാത സ്ലീപ്പറുകൾക്കും കയറ്റുമതിക്കുമായി ആവശ്യപ്പെട്ട മറ്റു മരങ്ങളും ഉൾപ്പെടുന്ന വാണിജ്യതടിയുടെ നിഷ്കർഷണം; ജലശാസ്ത്രപരവും കാലാവസ്ഥാപരവുമായ ആശങ്കകൾ; സഞ്ചാരികളോ അർധസഞ്ചാരികളോ ആയ വനോപയോക്താക്കളെ സ്ഥിരവാസികളാക്കി നിയന്ത്രിക്കാനുള്ള ഭരണകൂടാഭിലാഷം.³² മലബാറിൽ ഈ യുക്തി കേവലമായൊരു ഭരണസങ്കൽപ്പമായി നിലകൊണ്ടില്ല; നിയമത്തിന്റെയും പോലീസിന്റെയും ശിക്ഷയുടെയും മൂർച്ചയുള്ള നിർവഹണശക്തി അതിനു ലഭിച്ചു.

തടിയും മലഞ്ചെരിവുകളും പശ്ചിമഘട്ടത്തിലും വയനാട്ടിലുമായിരുന്നു; കപ്പൽശാലകളും കയറ്റുമതിവ്യാപാരശാലകളും പിൽക്കാല റെയിൽത്താവളങ്ങളും തീരപ്രദേശത്തും. റോഡുകളും നദി–പാത സംയോജനങ്ങളും ഈ രണ്ടു ഭൂമേഖലകളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ചു. അതിനാൽ വനസംവരണ ഭൂപടങ്ങളെയും പാതാഭൂപടങ്ങളെയും വേർതിരിച്ചല്ല, പരസ്പരം ചേർത്തുവായിക്കണം. തടി പുറത്തേക്കു കൊണ്ടുപോകാനുള്ള പാതകളില്ലാത്ത സംവരണ വനഖണ്ഡം കടലാസിൽ മാത്രം നിലനിന്ന വനമായിരുന്നു. അതുപോലെ, ഇരുവശങ്ങളിലുമുള്ള കാടിന്മേൽ ഭരണപരമായ നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത ചുരംപാതയെ മൺസൂണിന്റെയും ഭരണകൂടം ‘കയ്യേറ്റം’ എന്നു വിശേഷിപ്പിച്ച പ്രാദേശിക ഉപയോഗങ്ങളുടെയും നടുവിൽ പരിപാലിക്കാനാവുമായിരുന്നില്ല.

വനപ്രവർത്തനപദ്ധതികൾ മരംവെട്ടേണ്ട കൂപ്പുകൾ നിർണയിച്ചു; ആ കൂപ്പുകളിലേക്കു വണ്ടിപ്പാതകൾ ആവശ്യമായി; ചില വനമേഖലകളിൽ ട്രാംപാതകൾ നിർമിക്കേണ്ടിവന്നു; ഈ സംവിധാനങ്ങൾക്കെല്ലാം വൻതോതിലുള്ള അധ്വാനം ആവശ്യമായിരുന്നു. അതേസമയം വനത്തിന്റെ മറ്റു ഉപയോഗങ്ങൾ നിരോധിക്കപ്പെട്ടു. വനാതിർത്തിയെ ഉപജീവനത്തിന്റെ പാരിസ്ഥിതിക ചരിവായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഗ്രാമങ്ങൾക്കു മുന്നിൽ അനുമതിയില്ലാത്ത മരംവെട്ട്, മേച്ചിൽ, തീ ഉപയോഗിക്കൽ, വനവിഭവശേഖരണംപോലും കുറ്റങ്ങളാക്കി മാറ്റിയ ചട്ടങ്ങൾ ആ ചരിവിനെ അടച്ചുപൂട്ടി. വനപോലീസും പരിശോധനാബംഗ്ലാവുകളും ചെക്ക്പോസ്റ്റുകളും ചേർന്ന ഈ നിരീക്ഷണസംവിധാനമായിരുന്നു പാതയുടെ ഭരണപരമായ നട്ടെല്ല്.

വനനിയമങ്ങൾ സമൂഹങ്ങൾക്കുള്ളിൽ പുതിയ പ്രദേശവിഭജനങ്ങളും സൃഷ്ടിച്ചു. അതുവരെ നിലനിന്നിരുന്ന വിശാലമായൊരു ജൈവിക സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ ഏക നിയമാവശിഷ്ടമായി മാറിയത് വനാവകാശനിർണയ നടപടികളിൽ അനുവദിക്കപ്പെട്ട ചില ‘ആനുകൂല്യങ്ങൾ’ മാത്രമായിരുന്നു. അവകാശനിർണയം പലപ്പോഴും അപൂർണമായിരുന്നു; അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ആനുകൂല്യങ്ങൾ ചില ഗ്രാമത്തലവന്മാർക്കുമാത്രം ലഭിച്ചു. സ്ഥലംമാറി കൃഷി ചെയ്തിരുന്നവരുടെയും വനവിഭവങ്ങൾ ശേഖരിച്ചിരുന്ന സ്ത്രീകളുടെയും അവകാശങ്ങൾ സാധാരണയായി ഈ പട്ടികകളിൽ ഇടംപിടിച്ചില്ല. പട്ടികയിൽ പേരില്ലാത്തവർ സ്വന്തം ജീവിതഭൂമിയിൽത്തന്നെ സാധ്യതയുള്ള കുറ്റവാളികളായി മാറി. നിയമം നിർമ്മിച്ച ആ പട്ടികയെ ഭൂമിയിൽ പ്രാബല്യത്തിലാക്കിയത് റോഡുകളായിരുന്നു.

VI. പദ്ധതികൾ, പൊതുമരാമത്ത്, കൊളോണിയൽ
ശൃംഖലയുടെ നിർമാണം (ഏകദേശം 1820–1870)

ആദ്യകാല പാതകൾ സൈനികാവശ്യങ്ങൾക്കായി നിർമ്മിക്കപ്പെട്ടവയായിരുന്നു. എന്നാൽ പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ മധ്യദശകങ്ങളിൽ ‘സിവിൽ’ ഗതാഗത–വാർത്താവിനിമയത്തിന്റെ സ്ഥാപനചട്ടക്കൂട് രൂപംകൊള്ളാൻ തുടങ്ങി: മദ്രാസ് പൊതുമരാമത്ത് വകുപ്പ്, ഏകീകരിക്കപ്പെട്ട ചെലവുകണക്കുകൾ, ജില്ലാ ബോർഡുകളെയും പ്രാദേശിക നിധികളെയും ആധാരമാക്കിയ ഭരണപരീക്ഷണങ്ങൾ, നിർമ്മിച്ച പാതകളുടെ മൈലുകളെ ഭരണത്തിന്റെ കാര്യക്ഷമത അളക്കുന്ന മാനദണ്ഡമാക്കിയ വർധിച്ചുവരുന്ന പുരോഗതി റിപ്പോർട്ടുകൾ എന്നിവ ഈ ചട്ടക്കൂടിന്റെ ഘടകങ്ങളായിരുന്നു. കനാലുകൾ, തേക്കുവനങ്ങൾ, 1855-ലെ സ്വന്തം വധം എന്നിവയുമായി ഒരുപോലെ പേര് ബന്ധിപ്പിക്കപ്പെട്ട എച്ച്. വി. കനോലിയെപ്പോലുള്ള മലബാർ കലക്ടർമാർ ഭരിച്ചിരുന്ന പ്രദേശത്ത് റോഡ്, ജലസേചനം, വനം എന്നിവ ഇതിനകംതന്നെ ഒരൊറ്റ ഭരണഘടകത്തിന്റെ പരസ്പരബന്ധിത ഭാഗങ്ങളായി മാറിയിരുന്നു.

പതിവ് സാമ്രാജ്യത്വക്രമമനുസരിച്ചായിരുന്നു പാതാപദ്ധതികളുടെ രൂപകല്പന. ഒന്നാമതായി, പ്രധാന തീരദേശ പട്ടണങ്ങളെ പാലക്കാടുമായും അതുവഴി കോയമ്പത്തൂർ, മദ്രാസ്, പ്രസിഡൻസിയുടെ ഉൾപ്രദേശങ്ങൾ എന്നിവയുമായും ബന്ധിപ്പിച്ച പ്രധാനപാതകൾ; രണ്ടാമതായി, താലൂക്ക് ആസ്ഥാനങ്ങൾ, കടവുകൾ, ചുരങ്ങളുടെ മുകൾത്തലകൾ എന്നിവിടങ്ങളിലേക്കുള്ള പോഷകപാതകൾ; മൂന്നാമതായി, തോട്ടങ്ങൾക്കും തടി സമ്പാദനത്തിനും ചില സന്ദർഭങ്ങളിൽ വയനാട്ടിലെ സ്വർണത്തിനോ ഊഹക്കച്ചവടം ഉണർത്തിയ മറ്റു ധാതുസമ്പത്തുകൾക്കോ വേണ്ടിയുള്ള ‘പ്രത്യേക’ പാതകൾ; നാലാമതായി, ദാനധർമത്തിന്റെയും ദേശാഭിവൃദ്ധിയുടെയും ഭാഷയ്ക്കുള്ളിൽ ദുരിതബാധിതരെ പാതവെട്ടലിനും ചരൽ–റയിൽ പാകലിനും നിയോഗിച്ച ക്ഷാമ–ദുരിതാശ്വാസ പാതകൾ.

മലബാറിൽനിന്ന് ദക്ഷിണേന്ത്യയുടെ മറ്റു ഭാഗങ്ങളിലേക്കു തുറക്കുന്ന കവാടമെന്ന നിലയിൽ പാലക്കാട് ചുരത്തിനു സവിശേഷമായ പ്രാധാന്യം ലഭിച്ചു. പാലക്കാടിന്മേലുള്ള നിയന്ത്രണം ധാന്യം സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന പാതയുടെയും സൈനികനീക്കത്തിനുള്ള വഴിയുടെയും നിയന്ത്രണമായിരുന്നു. ചെങ്കൽമണ്ണിലൂടെ നിർമ്മിച്ച തീരദേശ പാതകൾ കണ്ണൂർ, തലശ്ശേരി, കോഴിക്കോട്, തെക്കൻ താലൂക്കുകൾ എന്നിവയെ ബന്ധിപ്പിച്ചു. അതുവഴി അവ പഴയ കായൽഗതാഗതത്തോടും തീരദേശ ചെറുകപ്പൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയോടും മത്സരിക്കുകയും അവയ്ക്കു പൂരകമായി പ്രവർത്തിക്കുകയും ചെയ്തു. എൻജിനീയറിങ് റിപ്പോർട്ടുകൾ ആവർത്തനസ്വഭാവമുള്ളതെങ്കിലും ഏറെ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന ഒരു പരാതിഭാഷയിലാണ് എഴുതപ്പെട്ടിരുന്നത്: പാലങ്ങളില്ലാത്ത കടവുകളെ മൺസൂൺ തകർത്തു; ചെങ്കൽമൺപാതകൾ ചെളിക്കുണ്ടുകളായി; കരാറുകാർ അപ്രത്യക്ഷരായി; ഗ്രാമവാസികൾ ‘സ്വമേധയാ’ അധ്വാനം നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചു; പല പാതകളിലും വണ്ടിഗതാഗതം കുറവായിരുന്നതിനാൽ റെയിൽ പാകുന്നതിനുള്ള ചെലവ് ന്യായീകരിക്കാനായില്ല; മലമ്പാതകളുടെ വിന്യാസങ്ങൾ മണ്ണിടിച്ചിലിൽ വഴുതിപ്പോയി എന്നിങ്ങനെ. ഈ പരാതികൾ പാരിസ്ഥിതിക പരിമിതികളുടെ രേഖകൾ മാത്രമല്ല; കൊളോണിയൽ പദ്ധതികളോടുള്ള സാമൂഹിക നിരാകരണത്തിന്റെയും തെളിവുകളാണ്.

പാതകളുടെ പരിപാലനം എല്ലായ്പ്പോഴും അധ്വാനത്തിന്മേൽ ചുമത്തപ്പെട്ട ഒരു നികുതിയായിരുന്നു; ആ പാതകളിൽ ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ താൽപര്യമുണ്ടായിരുന്ന ജനവിഭാഗങ്ങളുടെമേലാണ് പലപ്പോഴും അതിന്റെ ഭാരം പതിച്ചത്. അവരുടെ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ പുറത്തേക്കു കൊണ്ടുപോകാനും പോലീസുകാരനെ അതിവേഗം ഗ്രാമത്തിലേക്കെത്തിക്കാനുമാണ് പ്രധാനപാത രൂപകൽപ്പന ചെയ്യപ്പെട്ടത്. ഈ പൊതുമരാമത്ത് ജോലികളിലെ അധ്വാനംതന്നെയായിരുന്നു അധീനപ്പെടുത്തലിന്റെ പ്രധാന വേദികളിലൊന്ന്. ഗ്രാമോദ്യോഗസ്ഥർ നടത്തിയ നിർബന്ധിത തൊഴിലാളിസമാഹരണം; ഭരണകൂടം അവരുടെ അസ്വാതന്ത്ര്യത്തെ നിഷേധിച്ചുകൊണ്ടുതന്നെ വിന്യസിച്ച അസ്വതന്ത്ര കാർഷികബന്ധിത തൊഴിലാളികൾ; തടവുകാരുടെ തൊഴിൽസംഘങ്ങൾ; ഉപജീവനത്തിനു കഷ്ടിച്ചുമതിയാകുന്ന കൂലിയിൽ ഏർപ്പെടുത്തിയ ക്ഷാമദുരിതാശ്വാസ തൊഴിലാളികൾ; മലനാടുകളിൽ കുടിയേറ്റക്കാരോടും ജന്മിമാരോടും ഇതിനകം ബന്ധിതാധ്വാനബന്ധങ്ങളിൽ അകപ്പെട്ടിരുന്ന ആദിവാസിസമൂഹങ്ങളിൽനിന്നുള്ള തൊഴിലാളിനിയമനം—ഇവയെല്ലാം കൊളോണിയൽ അധ്വാനശേഖരണത്തിന്റെ പ്രവർത്തനശേഖരത്തിൽ ഉൾപ്പെട്ടിരുന്നു. കൂലി നൽകിയ സന്ദർഭങ്ങളിൽപ്പോലും അത് പലപ്പോഴും ധാന്യമായോ ഏറെ വൈകിയ കുടിശ്ശികയായോ മാത്രമാണ് ലഭിച്ചത്. തൊഴിൽസ്ഥലത്തുനിന്നുള്ള പലായനം, ‘അലസത’, പ്രതിഷേധം എന്നിവയെല്ലാം കരാർലംഘനമായല്ല, കുറ്റകരമായ അച്ചടക്കലംഘനമായാണ് ഭരണകൂടം വ്യാഖ്യാനിച്ചത്.

ഒഡീഷയിലെ പൊതുമരാമത്ത് പദ്ധതികളെക്കുറിച്ചുള്ള രവി അഹൂജയുടെ പഠനം ഇത്തരം അധ്വാനക്രമങ്ങൾ പാളയം, തൊഴിൽസംഘം, പാതയോര കുടിയിരിപ്പ് എന്നിവ ചേർന്ന പുതിയൊരു സാമൂഹികസ്ഥലം സൃഷ്ടിച്ചതെങ്ങനെ എന്നു വ്യക്തമാക്കുന്നു. മലബാറിൽനിന്നു ലഭിക്കുന്ന ചിതറിയ രേഖാശകലങ്ങളും സമാനമായൊരു പരിവർത്തനത്തിനു സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു.³³ റോഡുകൾ വിപണികളുടെ ഘടനയെയും മാറ്റിമറിച്ചു. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ ആദ്യകാലത്തും സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയുടെ കേന്ദ്രവിഭവമായി തുടർന്ന കുരുമുളക്, അരി, തെങ്ങുൽപ്പന്നങ്ങൾ , തടി, ക്രമേണ വർധിച്ച തോട്ടവിളകൾ എന്നിവ ബ്രിട്ടീഷ് വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളും അവരുടെ ഇന്ത്യൻ സഹകാരികളും മുഖ്യ കയറ്റുമതിക്കാരായി പ്രവർത്തിച്ചിരുന്ന തുറമുഖങ്ങളിലേക്കു തിരിച്ചുവിടപ്പെട്ടു. കടവുകളിലും പാതകൾ കൂടിച്ചേർന്നിരുന്ന ഇടങ്ങളിലുമുള്ള പഴയ ഇടനിലച്ചന്തകൾ മറികടക്കപ്പെടുകയോ തൊഴിലാളികളെ സമാഹരിച്ചെടുക്കുന്ന തൊഴിൽപ്പിടിത്തകേന്ദ്രങ്ങളായി മാറ്റപ്പെടുകയോ ചെയ്തു. കടവുകൾ ചുങ്കപ്പാട്ടത്തിനു വിട്ടു; സഞ്ചാരത്തിനു ചുങ്കം ചുമത്തപ്പെട്ടു; ‘പൊതു’ റോഡ് അനുമതി ലഭിച്ച സഞ്ചാരത്തിനുള്ള ഇടമായി മാറി.

ധാന്യത്തിനു പകരം ഉപ്പും മീനും, വനവിഭവങ്ങൾക്കു പകരം വസ്ത്രവും കൈമാറിയിരുന്ന വിനിമയങ്ങൾ; ദേശം അതിർത്തികൾ മുറിച്ചുകടന്ന ആചാരപരവും മതപരവുമായ സന്ദർശനങ്ങൾ—ഇങ്ങനെ അനേകം കേന്ദ്രങ്ങളെ പരസ്പരം ബന്ധിപ്പിച്ച ബഹുമുഖ വിനിമയങ്ങളെ ആശ്രയിച്ചിരുന്ന സമൂഹങ്ങൾക്ക് ആവശ്യമായ കുറുകെപ്പാതകൾ ക്രമേണ നഷ്ടപ്പെട്ടു. ദേശം അതിർത്തികൾ കടന്നുപോയതിനാലോ കൊളോണിയൽ ഭരണത്തിന്റെ മുൻഗണനകളുമായി പൊരുത്തപ്പെടാതിരുന്നതിനാലോ ഇത്തരം പാർശ്വപാതകൾ പരിപാലിക്കപ്പെട്ടില്ല. ഏകദേശം 1870 ആയപ്പോഴേക്കും പുതിയ പാതാവ്യവസ്ഥയുടെ അസ്ഥികൂടം ദൃശ്യമായിത്തുടങ്ങി: മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയുടെ ഭരണ–വാണിജ്യ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കു തിരിഞ്ഞുനിന്ന പ്രധാനപാതകൾ; വികസിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന തോട്ടംമേഖലയുടെ ഗതാഗതാവശ്യങ്ങൾ നിറവേറ്റാൻ പര്യാപ്തമായിത്തുടങ്ങിയ ചുരംപാതകൾ; കൂടുതൽ റോഡുകൾ കൂടുതൽ സമാധാനവും കൂടുതൽ വരുമാനവും സൃഷ്ടിക്കുമെന്നു ഭരണറിപ്പോർട്ടുകളിൽ മടുപ്പുളവാക്കുംവിധം ആവർത്തിക്കപ്പെട്ട സിദ്ധാന്തം. 1878-ലെ വനനിയമവും വർധിച്ച വനസംവരണവും ഈ അസ്ഥികൂടത്തെ ഒടുവിൽ ഒരു വലയാക്കി മാറ്റി.

VII. വയനാട് അതിർത്തി:
ചുരംപാതകളും തോട്ടംമുതലാളിത്തവും

ബ്രിട്ടീഷുകാരുടെ ആദ്യകാല സൈനികപാത നിർമാണത്തിന്റെ ഇടവുമായിരുന്നു. 1840-കൾ മുതൽ അത് യൂറോപ്യൻ തോട്ടമുടമകളുടെയും അവരുടെ മൂലധനത്തിന്റെയും പ്രധാന വിളയായ കാപ്പിയുടെയും—പിന്നീട് ചായയുടെയും മറ്റു തോട്ടവിളകളുടെയും—അതിർത്തിമേഖലയായി മാറി. വിനാശകരമായ സ്വർണ ഊഹക്കച്ചവടത്തിന്റെ ഹ്രസ്വകാലഭ്രാന്തും ഇവിടെ അരങ്ങേറി. മലബാറിൽനിന്നു വയനാട്ടിലേക്കുള്ള താമരശ്ശേരി ചുരപ്പാതയും അതിനോടു ബന്ധപ്പെട്ട വഴികളും തുറന്ന് മെച്ചപ്പെടുത്തിയതും മൈസൂരിലേക്കും നീലഗിരിയിലേക്കുമുള്ള പാതാബന്ധങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചതുമാണ് ഈ പുതിയ അതിർത്തിയുടെ സ്വഭാവത്തെ നിർണയിച്ചത്.

കൊളോണിയൽപൂർവ സഞ്ചാരക്രമങ്ങൾ നൽകാതിരുന്ന മൂന്ന് അടിസ്ഥാനസൗകര്യങ്ങൾ തോട്ടംമുതലാളിത്തത്തിന് അനിവാര്യമായിരുന്നു: വിളവെടുപ്പുകാലത്ത് ഉൽപ്പന്നങ്ങളെ വൻതോതിൽ മലനാട്ടിൽനിന്നു താഴേക്കു കൊണ്ടുപോകുന്ന പ്രവാഹം; അരി, ഉപകരണങ്ങൾ, മേൽനോട്ടക്കാരായ ഉദ്യോഗസ്ഥർ എന്നിവരെ താഴ്ന്നനാട്ടിൽനിന്നു മലമുകളിലേക്കു കൊണ്ടുവരുന്ന പ്രതിപ്രവാഹം; ഉപജീവനപ്രവർത്തനങ്ങളുടെ കാലാവർത്തനങ്ങളിൽ പല സ്ഥലങ്ങളിലായി ചിതറിക്കിടക്കാതെ ഉൽപ്പാദനകേന്ദ്രത്തിൽ കേന്ദ്രീകരിക്കപ്പെട്ട തൊഴിലാളിസേന. റോഡുകളും ചരിവ് അനുവദിച്ചിടങ്ങളിൽ വണ്ടിഗതാഗതയോഗ്യമാക്കി ഉറപ്പിച്ച പാതപ്രതലങ്ങളുമായിരുന്നു ഈ ആവശ്യങ്ങൾക്കുള്ള ഭൗതികമായ മറുപടി. തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യയിലെ തോട്ടംമേഖലകളെക്കുറിച്ചുള്ള പോൾ ഇ. ബാക്കിന്റെയും കെ. രവി രാമന്റെയും പഠനങ്ങൾ തീരദേശ മൂലധനത്തെയും മലനാടൻ ഉൽപ്പാദനത്തെയും ബന്ധിപ്പിച്ച നിർണായക കണ്ണി ചുരംപാതയായിരുന്നുവെന്നു വ്യക്തമാക്കുന്നു.³⁴

ഭൂദാനങ്ങളിലൂടെയും വിലയ്ക്കുവാങ്ങിയും എസ്റ്റേറ്റുകൾക്കു ഭൂമി ലഭിച്ചു. അതോടൊപ്പം, സമൂഹങ്ങൾ പാരമ്പര്യമായി ഉപയോഗിച്ചിരുന്ന ഭൂമിയെക്കൂടി ഉൾക്കൊള്ളുന്നവിധം കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടം വിപുലീകരിച്ച ജന്മാവകാശപട്ടയങ്ങൾ കൈവശമുണ്ടായിരുന്ന ജന്മിമാരുമായി നടത്തിയ ഇടപാടുകളും ഭൂമി അന്യാധീനപ്പെടുത്തുന്നതിനുള്ള മാർഗമായി. റോഡുകളുടെ അരികിലും അവയ്ക്കു പിന്നിലുമുള്ള വനഭൂമി വെട്ടിത്തെളിച്ച് കൈവശപ്പെടുത്തുകയും ആ അധിനിവേശത്തെ പിന്നീട് മാറ്റാനാവാത്ത ഒരു പൂർത്തീകൃത വസ്തുതയായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്തതായിരുന്നു ഭൂമി നേടുന്നതിനുള്ള ഏറ്റവും പ്രത്യക്ഷമായ മറ്റൊരു രീതി.

വയനാടിന്റെയും സമീപപ്രദേശങ്ങളുടെയും ചില ഭാഗങ്ങളിൽ പണിയരും അടിയരും ഇതിനകം കാർഷികബന്ധിത അടിമത്തത്തിൽ അകപ്പെട്ടിരുന്നു. കടബാധ്യത, ഉപജീവനഭൂമിയുടെ നഷ്ടം, കൊളോണിയൽ നിയമത്തിനു ഭാഗികമായി മാത്രം നിയന്ത്രിക്കാൻ കഴിഞ്ഞ സാമ്പത്തികേതര ബലപ്രയോഗങ്ങൾ എന്നിവ അവരെ എസ്റ്റേറ്റുകളിൽ തൊഴിലെടുക്കാൻ നിർബന്ധിച്ചു. കൂടുതൽ സ്ഥിരതയുള്ള കൃഷിരീതികൾ പിന്തുടരുകയും മലനാടൻ സായുധരാഷ്ട്രീയത്തിൽ കൂടുതൽ അടുത്ത പങ്കാളിത്തം പുലർത്തുകയും ചെയ്ത കുറിച്യരും കുറുമരും സമാനമെങ്കിലും വ്യത്യസ്തമായ സമ്മർദങ്ങൾക്കു വിധേയരായി. പഴശ്ശിയുടെ സൈന്യത്തിൽ കുറിച്യർ പ്രമുഖരായിരുന്നു. വനസംവരണം, വന്യമൃഗനിയന്ത്രണം, എസ്റ്റേറ്റുകളുടെയും റോഡുകളുടെയും അതിർത്തികൾകൊണ്ട് അവരുടെ ഭൂമിയെ വേർതിരിച്ചടയാളപ്പെടുത്തൽ എന്നിവയാണ് ഈ സമൂഹങ്ങളുടെ ജീവിതത്തെ പുനഃക്രമീകരിച്ചത്. കാട്ടുനായ്ക്കരും മറ്റു വനാശ്രിതസമൂഹങ്ങളും വനവകുപ്പിന്റെ പുറന്തള്ളൽഭരണത്തെ നേരിട്ടു.

റോഡിന്റെ സാമൂഹികഭൂമിശാസ്ത്രം വയനാട്ടിൽ അത്യന്തം നഗ്നവും അസമവുമായിരുന്നു. പാതാവിന്യാസങ്ങളെ നിയന്ത്രിച്ച ഉയർന്നതും തന്ത്രപ്രധാനവുമായ സ്ഥാനങ്ങൾ പരിശോധനാബംഗ്ലാവുകളും തോട്ടമുടമകളുടെ ക്ലബ്ബുകളും വസതികളും പോലീസ് സ്റ്റേഷനുകളും വനഡിപ്പോകളും കൈവശപ്പെടുത്തി. വെള്ളം വാർന്നുപോകാത്തതും ഏറ്റവും കുറഞ്ഞ ഭൂമിമൂല്യമുള്ളതുമായ അരികുകളിലാണ് തൊഴിലാളിലയങ്ങളും പണിയവാസങ്ങളും സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടത്. ആഴ്ചച്ചന്തകൾ എസ്റ്റേറ്റുകളുടെയും റോഡുകളുടെയും പുതിയ കേന്ദ്രങ്ങളിലേക്കു മാറ്റിസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. കാവുകളും ശവസംസ്കാരഭൂമികളും പാതകളിലൂടെ പരസ്പരം ബന്ധിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന ആചാരസഞ്ചാരവലയങ്ങളും എസ്റ്റേറ്റ് വേലികളും പാതവെട്ടുകളും ചേർന്ന് വിഘടിപ്പിച്ചു.

‘റോഡും’ ‘എസ്റ്റേറ്റും’ ഒരുമിച്ചെത്തുകയും ‘വനം’ ഒരു ‘നിരോധിത ദേശ’മായി മാറുകയും ചെയ്ത കാലമായാണ് വയനാട്ടിലെ ആദിവാസികളുടെ വാമൊഴിചരിത്രവും സി. കെ. ജാനുവിനെപ്പോലുള്ള നേതാക്കളുടെ പിൽക്കാല രാഷ്ട്രീയചരിത്രവും കൊളോണിയൽ കാലത്തെയും അതിനു തൊട്ടുപിന്നാലെയുള്ള ദശകങ്ങളെയും ഓർത്തെടുക്കുന്നത്.³⁵ കാപ്പിക്കൃഷിയുടെ പാരിസ്ഥിതിക ആവശ്യങ്ങൾ ‘അഭിവൃദ്ധി’യുടെ കൊല്ലാക്കൊലയെ കൂടുതൽ രൂക്ഷമാക്കി. തണൽ നിയന്ത്രിക്കൽ, വനഭൂമി വെട്ടിത്തെളിക്കൽ, മൃഗങ്ങളെയും കളകളെയും ഇല്ലാതാക്കുന്നതിനുള്ള നിരന്തര നടപടികൾ എന്നിവ ചേർന്ന് ജൈവവൈവിധ്യം കുറഞ്ഞ, തുടർച്ചയായ മനുഷ്യപരിപാലനം ആവശ്യമായ ഒരു ലഘൂകൃത ഭൂപ്രകൃതി സൃഷ്ടിച്ചു. എന്നാൽ കാപ്പിവില ഇടിഞ്ഞപ്പോൾ അതേ ഭൂപ്രകൃതി തൊഴിലാളികളെ അനായാസം പുറന്തള്ളുകയും ചെയ്തു.

തൊഴിലാളികൾക്ക് വയനാട്ടിലേക്കു പ്രവേശിക്കാനോ അവിടെനിന്നു മടങ്ങിപ്പോകാനോ കഴിഞ്ഞതിനെക്കാൾ എളുപ്പത്തിൽ മൂലധനത്തിനു റോഡുകളിലൂടെ അകത്തേക്കു വരാനും സാമ്പത്തികമാന്ദ്യകാലത്ത് പുറത്തേക്കു പിൻവാങ്ങാനും കഴിഞ്ഞു. ചുരംപാത വെട്ടിത്തുറന്നുകഴിഞ്ഞപ്പോൾ വനവകുപ്പിനു സംവരണ വനത്തിന്റെ അതിർത്തി എസ്റ്റേറ്റിന്റെ അതിരുവരെ നീട്ടാൻ സാധിച്ചു. അതോടെ അവശേഷിച്ച ഉപജീവനാധിഷ്ഠിത വനോപയോക്താക്കൾ ഒരുവശത്ത് സ്വകാര്യ തോട്ടമൂലധനത്തിനും മറുവശത്ത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ സംവരിതവനത്തിനുമിടയിൽ കുടുങ്ങി. ഇരുവശത്തുനിന്നുമുള്ള ഈ ഞെരുക്കത്തിനുള്ളിൽ നിലനിന്നിരുന്ന ഉപജീവനലോകത്തെയാണ് തോട്ടമുടമയും വനസംരക്ഷകനും ഒരുപോലെ തകർക്കാൻ ശ്രമിച്ചത്.

VIII. കാർഷിക, വാണിജ്യ, സാമൂഹിക ശൃംഖലകളുടെ തകർച്ച

അതിർത്തികളെ കീറിമുറിച്ചും ബന്ധവലയങ്ങളെ വഴിതിരിച്ചും സമൂഹജീവിതത്തിന്റെ സ്ഥലഘടനയെ വിഘടിപ്പിച്ചും പാതനിർമാണം മലബാറിൽ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന കാർഷിക, വാണിജ്യ, സാമൂഹിക ശൃംഖലകളെ തകർത്തുവെന്നതാണ് ഈ ലേഖനത്തിന്റെ രണ്ടാമത്തെ പ്രധാനവാദം. ഇതിനെ കേവലമായൊരു രൂപകമായി ഉന്നയിച്ചുവിടാതെ, ആ വിഘടനം പ്രവർത്തിച്ച കൃത്യമായ ചരിത്രരീതികൾ വ്യക്തമാക്കേണ്ടതുണ്ട്. മലബാറിലെ കാർഷികശൃംഖലകൾ അടിസ്ഥാനപരമായി സ്ഥലബന്ധിതമായിരുന്നു. പ്രാദേശികതലത്തിൽ ഏകോപിപ്പിക്കപ്പെട്ട ജലവിനിയോഗവും ബണ്ടുകളുടെ സംരക്ഷണവും അധ്വാനത്തിന്റെ പരസ്പരക്കൈമാറ്റവും നനവുനെൽകൃഷിയുടെ പാടശേഖരസംവിധാനങ്ങൾക്ക് അനിവാര്യമായിരുന്നു. തെങ്ങ്, കുരുമുളക്, അടയ്ക്ക, പ്ലാവ് എന്നിവയുടെ കൃഷിയാകട്ടെ, ദേശം അതിർത്തികൾ കടന്നുപോയിരുന്ന ബന്ധുത്വ–കുടിയായ്മാ ബന്ധങ്ങളെയും കൃഷിസ്ഥലത്തേക്കു തിരിച്ചെത്തി അവകാശം വിനിയോഗിക്കാനുള്ള ആചാരപരമായ സ്വാതന്ത്ര്യത്തെയും ആശ്രയിച്ചു.

പ്രത്യേകിച്ച് ഉയർത്തിനിർമിക്കുകയും നീരൊഴുക്കിനുള്ള സംവിധാനങ്ങൾ ഒരുക്കുകയും ഇരുവശങ്ങളിലുമുള്ള ഭൂമിയെ പാതയുടെ സംരക്ഷിത അരികുകളായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയും ചെയ്ത കൊളോണിയൽ റോഡ് വയലുകളെയും മലഞ്ചെരിവുകളെയും വിഭജിച്ചു. വയൽവരമ്പുകളിലൂടെയും കൃഷിയിടങ്ങളുടെ അരികുകളിലൂടെയും കടന്നുപോയിരുന്ന നടപ്പാതകൾ അത് മുറിച്ചുമാറ്റി. ആചാരപരമായ ഭൂവിനിയോഗങ്ങൾ ‘കയ്യേറ്റ’മായി പുനർനിർവചിക്കപ്പെട്ട ഒരു രേഖീയ പൊതുപ്രദേശം അതു സ്ഥാപിച്ചു. കൂടുതൽ വ്യവസ്ഥാപിതമായ തലത്തിൽ, കുടിയൊഴിപ്പിക്കാനുള്ള കോടതിവിധികൾ നടപ്പാക്കുന്നതിനും ജന്മിമാരെ പിന്തുണച്ച ബന്ധിത തൊഴിലാളികളുടെയും പോലീസിന്റെയും സാന്നിധ്യം ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഉറപ്പിക്കുന്നതിനും റോഡുകൾ സഹായിച്ചു. കോടതി ഉത്തരവുകളുടെ അധികാരം വ്യാപിച്ച നാട്ടിൻപുറം ഭരണകൂടത്തിനു പുതുതായി സമീപിക്കാവുന്ന നാട്ടിൻപുറംകൂടിയായിരുന്നു.³⁶

വാണിജ്യശൃംഖലകളും സമാനമായി പുതിയ വഴികളിലേക്കു തിരിച്ചുവിടപ്പെട്ടു. ആശിൻ ദാസ് ഗുപ്ത പുനർനിർമിച്ച ആദ്യകാല ആധുനിക മലബാറിന്റെ ബഹുകേന്ദ്രിതമായ സമുദ്രവാണിജ്യലോകത്തിൽനിന്ന് പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തെ ആവിക്കപ്പൽ–ടെലഗ്രാഫ് സമുച്ചയത്തിലേക്കെത്തിയ കമ്പനി–കിരീട നയം തുറമുഖങ്ങളുടെയും വ്യാപാരസ്ഥാപനങ്ങളുടെയും എണ്ണം ചുരുക്കുകയും തെരഞ്ഞെടുത്ത ചില കേന്ദ്രങ്ങൾക്കു പ്രത്യേക പരിഗണന നൽകുകയും ചെയ്തു.³⁷ റോഡുകളും പിന്നീട് പാലക്കാട് ചുരംവഴി സ്ഥാപിക്കപ്പെട്ട മദ്രാസ്–മലബാർ റെയിൽപാതകളും ചെറുകിട വ്യാപാരത്തെ പൂർണമായി ഇല്ലാതാക്കിയില്ല; എന്നാൽ അതിനെ പുതിയ വാണിജ്യശ്രേണിക്രമത്തിനു കീഴ്പ്പെടുത്തി. ഉപ്പ്, ഉണക്കമീൻ, മലനാടൻ ഉൽപ്പന്നങ്ങൾ എന്നിവ തുടർന്നും സഞ്ചരിച്ചു. പക്ഷേ വണ്ടികളും വായ്പാസൗകര്യങ്ങളും അനുമതിപത്രങ്ങളും കൈവശമുണ്ടായിരുന്നവർക്കു പ്രയോജനപ്പെടുന്നവിധം വിനിമയനിബന്ധനകൾ മാറി.

പ്രാദേശിക ഉപജീവനത്തിൽ ഉപയോഗമൂല്യവും ചെറുവിൽപ്പനാമൂല്യവും പുലർത്തിയിരുന്ന വനവിഭവങ്ങൾ വകുപ്പുതല അനുമതിക്കു വിധേയമായി ദൂരവിപണികളിലേക്കു കൊണ്ടുപോകപ്പെടുന്ന ചരക്കുകളായി. പഴയ ശൃംഖലകൾ പൂർണമായി അപ്രത്യക്ഷമായില്ല; അവയുടെ തുടർച്ചകളെ കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടം ‘കള്ളക്കടത്ത്’, ‘നിയമവിരുദ്ധ മരംവെട്ട്’ എന്നീ കുറ്റവിഭാഗങ്ങളുടെ സാങ്കേതികഭാഷയിൽ പുനർനാമകരണം ചെയ്തു. കണക്കുകളിൽ രേഖപ്പെടുത്താൻ കൂടുതൽ പ്രയാസമായിരുന്നെങ്കിലും സാമൂഹികവും ആചാരപരവുമായ ശൃംഖലകളിലും സമാനമായ വിള്ളലുകൾ രൂപപ്പെട്ടു. എൻജിനീയർമാർ ‘സ്വാഭാവികം’ എന്നു കണക്കാക്കിയ പാതാവിന്യാസങ്ങൾ മലബാറിലെ വിവാഹബന്ധങ്ങൾ, ഉത്സവങ്ങൾ, തീർത്ഥാടനങ്ങൾ എന്നിവയുടെ പരമ്പരാഗത സഞ്ചാരചക്രങ്ങളെ പലപ്പോഴും അവഗണിച്ചു.

പൊതുപാതയുടെ ഏകപക്ഷീയമായ വിന്യാസം മലിനത, അകലം, സമീപനം എന്നിവയെ നിയന്ത്രിച്ചിരുന്ന സ്ഥലപരമായ സാമൂഹികമര്യാദകളെയും ഘോഷയാത്രാമാർഗങ്ങളെയും കാർഷികബന്ധിത തൊഴിലാളികളുടെ ചേരി വാസസ്ഥലങ്ങളെയും തകിടംമറിച്ചു. അതുവഴി സാമൂഹിക അഭിമുഖീകരണങ്ങളെ ഒഴിവാക്കാനോ നിയന്ത്രിക്കാനോ സമൂഹങ്ങൾക്കുണ്ടായിരുന്ന ശേഷി ക്ഷയിച്ചു. പഴയ വനപ്പാതകൾ പലപ്പോഴും എൻജിനീയർമാർ നിർമിച്ച റോഡുകളാൽ മാറ്റിസ്ഥാപിക്കപ്പെട്ടു. ആദിവാസിസമൂഹങ്ങളുടെ പ്രദേശബന്ധം കഡസ്ട്രൽ സർവേകളെയും ഭൂരേഖകളെയുംകാൾ പാതകളെയും സഞ്ചാരസ്മൃതികളെയും ആശ്രയിച്ചിരുന്നതിനാൽ ഈ മാറ്റത്തിന്റെ പ്രത്യാഘാതം കൂടുതൽ ആഴമുള്ളതായിരുന്നു. വാസത്തിലൂടെയും ഉപയോഗത്തിലൂടെയും രൂപപ്പെട്ട പ്രദേശബന്ധത്തിന്റെ സ്ഥാനത്ത് എൻജിനീയർ നിർമ്മിച്ച പാത നിരീക്ഷണത്തിലൂടെ നിയന്ത്രിക്കപ്പെട്ട ഒരു പുതിയ സ്ഥലക്രമത്തെ പ്രതിഷ്ഠിച്ചു.

വേലികെട്ടാത്ത വയലുകളും കാവുകളും ജലാശയങ്ങളും ബന്ധുത്വസ്ഥലങ്ങളും മുറിച്ചുകടന്നുനിന്ന ഒരു ജീവിതരീതിയായിരുന്നു സമൂഹവാസം. എസ്റ്റേറ്റുകളുടെ വേലികളുമായും വനസംവരണത്തിന്റെ രേഖീയപാതകളുമായും അതിനു പൊരുത്തപ്പെടാനായില്ല. അതിർത്തികളുടെ വിഘടനത്തിന് ഇവിടെ ഇരട്ടമായൊരു അർഥമുണ്ടായിരുന്നു. കൊളോണിയൽപൂർവ രാഷ്ട്രീയഘടനകളുടെ അതിരുകൾ പലപ്പോഴും സുഷിരവും പരസ്പരം അതിവ്യാപിച്ചതും നിരന്തരമായ ചർച്ചകളിലൂടെ നിർണയിക്കപ്പെട്ടതുമായിരുന്നു. ദേശങ്ങൾക്കുള്ളിലും അവയ്ക്കപ്പുറത്തും, വനത്തിനും വയലിനും ഇടയിലും, മലനാടൻ–താഴ്ന്നനാടൻ രാഷ്ട്രീയമേഖലകൾക്കിടയിലും ഈ ചർച്ചചെയ്യപ്പെട്ട അതിർത്തികൾ നിലനിന്നു. കൊളോണിയൽ റോഡുകളാകട്ടെ സർവേകൾ, മൈൽക്കല്ലുകൾ, ഔദ്യോഗികമായി വിജ്ഞാപനംചെയ്ത പാതാവിന്യാസങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ലോകത്താണ് പ്രവർത്തിച്ചത്. റോഡിനോടു ചേർന്നുനിന്ന ഭൂമിയുടെ ഉടമസ്ഥാവകാശങ്ങൾ തിരുത്തിയും കൃത്യമാക്കിയും രേഖപ്പെടുത്തണമെന്ന് അവ ആവശ്യപ്പെട്ടു.

പാത കടന്നുപോയ ഓരോ ഭൂഖണ്ഡത്തിന്റെയും നിയമപദവി നിർണയിക്കപ്പെട്ടു. പ്രത്യേകിച്ച് മലനാടുകളിൽ റോഡിനോടു ചേർന്നു കാടുണ്ടായിരുന്നെങ്കിൽ അത് സംവരിതവനമോ ജന്മാവകാശമായി അവകാശപ്പെട്ട ഭൂമിയോ ദാനത്തിനായി ലഭ്യമായ ‘തരിശോ’, അപൂർവമായി മാത്രം ഗ്രാമപൊതുഭൂമിയോ ആയി വർഗീകരിക്കപ്പെട്ടു. പാതയ്ക്കൊപ്പം അതിർത്തിക്കല്ലുകളും പ്രത്യക്ഷപ്പെട്ടു. അതിരുകൾ കൃത്യമായ രേഖകളല്ലാതെ ഉപയോഗം, ഓർമ, ബന്ധുത്വം, കാലാവസ്ഥ, പരസ്പരധാരണ എന്നിവയിലൂടെ നിലനിർത്തിയിരുന്ന സമൂഹങ്ങളാണ് തങ്ങൾ വരച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു രേഖയ്ക്കു മുന്നിൽ പരാജയപ്പെട്ടത്. റോഡുകൾ ജനങ്ങളെ ഒരു സ്ഥലത്തുനിന്നു മറ്റൊരിടത്തേക്കു നീക്കുകമാത്രമല്ല ചെയ്തത്; അവരെ കീഴ്പ്പെടുത്തിയതും ഇങ്ങനെയായിരുന്നു.

സഞ്ചാരത്തിന്റെ നിലവിലുണ്ടായിരുന്ന സംഹിത മറ്റൊരു അധികാരഭാഷയിൽ പുനഃസംഹിതീകരിക്കപ്പെട്ടു. പഴയൊരു പാത വനസംവരണത്തിലോ സ്വകാര്യ എസ്റ്റേറ്റിലോ ഉൾപ്പെടുത്തിയാൽ അതുവഴി പുനംകൃഷിയിടത്തിലേക്കോ ആരാധനാലയത്തിലേക്കോ നടന്നുപോകാനുള്ള ആചാരാവകാശം ഭരണകൂടമോ ഭൂവുടമയോ അനുവദിക്കുന്ന പിൻവലിക്കാവുന്ന ആനുകൂല്യമായി മാറി. റോഡുപണിക്ക് നിർബന്ധമായും ഹാജരാകുക, വണ്ടികൾക്കു വഴിമാറിക്കൊടുക്കുക, പുതിയ വിപണി നിർണയിച്ച വിലകൾ സ്വീകരിക്കുക എന്നിവ കൊളോണിയൽ പ്രജാവസ്ഥയുടെ നിർബന്ധിതലക്ഷണങ്ങളായി. ജന്മിയുടെ ആശ്രിതരായാലും മാപ്പിള കുടിയാന്മാരായാലും ചെറുമ തൊഴിലാളികളായാലും മലനാടൻ ആദിവാസിസമൂഹങ്ങളായാലും എല്ലാ തദ്ദേശീയ ജനവിഭാഗങ്ങൾക്കും റോഡ് ഒരുപോലെ ലഭ്യമായ പൊതുനന്മയായിരുന്നില്ല. അത് തെരഞ്ഞെടുത്തവയെ മാത്രം ബന്ധിപ്പിച്ച ഒരു സഞ്ചാരസംവിധാനമായിരുന്നു: സ്വന്തം സാമൂഹികനിബന്ധനകളനുസരിച്ച് അവർക്ക് പരസ്പരം സമീപിക്കാനായതിനെക്കാൾ വേഗത്തിലും ഫലപ്രദമായും ഭരണകൂടത്തിന് അവരിലേക്കെത്താൻ സഹായിച്ച ബന്ധകം.

▮

കുറിപ്പുകൾ

1. വില്യം ലോഗൻ, ‘മലബാർ’, 2 വാല്യങ്ങൾ (മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1887), പ്രത്യേകിച്ച് വാർത്താവിനിമയം, വനങ്ങൾ, വരുമാനം, ‘പുരോഗതി’ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യായങ്ങൾ. ലോഗന്റെ മാനുവൽ നിഷ്പക്ഷ ഭൂപ്രകൃതിവിവരണമല്ല: സഞ്ചാരയോഗ്യമായ റോഡുകൾ ഒരേസമയം നാഗരികതയുടെ ലക്ഷണവും വരുമാനം, പോലീസ്, ഭരണ ഉത്തരവ് എന്നിവയെ പതിവാക്കുന്ന ഉപകരണവുമായാണ് പ്രത്യക്ഷപ്പെടുന്നത്. ഈ ലേഖനം ആ സംയോജനത്തെ വിവരണമെന്നല്ല, തെളിവായാണ് വായിക്കുന്നത്.

2. ലോഗൻ, ‘മലബാർ’; വില്യം ലോഗൻ, ‘1881–82-ലെ മലബാർ പ്രത്യേക കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട്’ (മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1882): നരവംശരേഖ, ഭൂബന്ധാന്വേഷണം, വാർത്താവിനിമയപദ്ധതി എന്നിവ ഒരൊറ്റ ഉദ്യോഗസ്ഥനിൽ സംഗമിച്ചത് സ്വയം ഒരു വാദമാണ്: പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തെ മലബാർഭരണത്തിൽ പട്ടയം, പോലീസ്, റോഡ് എന്നിവ ഒരുമിച്ചാണ് ചിന്തിക്കപ്പെട്ടത്.

3. സി. എ. ഇന്നസ്, ‘മദ്രാസ് ജില്ലാ ഗസറ്റിയറുകൾ: മലബാറും അഞ്ചെങ്ങോയും’, സംശോധകൻ എഫ്. ബി. ഇവാൻസ് (മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1908): വാർത്താവിനിമയം, വനങ്ങൾ, താലൂക്ക് ഭൂപ്രകൃതി, യാത്രാമാർഗങ്ങൾ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള അധ്യായങ്ങൾ. മൈലുകൾ, കടവുകൾ, ചുരംവിന്യാസങ്ങൾ, വനഖണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവയുടെ ഏറ്റവും സമഗ്രമായ പ്രസിദ്ധീകരിത പിൽക്കാല കൊളോണിയൽ പട്ടിക ഇന്നസിന്റേതാണ്; ലോഹപാളിയിട്ട ഓരോ മൈലും പുരോഗതിയുടെ സൂചികയാണെന്ന ഗസറ്റിയറിന്റെ ആത്മവിശ്വാസത്തെയാണ് ലേഖനം ചരിത്രവത്കരിക്കുന്നത്.

4. ഫ്രാൻസിസ് ബുക്കാനൻ, ‘മദ്രാസിൽനിന്ന് മൈസൂർ, കാനറ, മലബാർ ദേശങ്ങളിലൂടെയുള്ള ഒരു യാത്ര’, 3 വാല്യങ്ങൾ (ലണ്ടൻ: ടി. കാഡൽ ആൻഡ് ഡബ്ല്യു. ഡേവിസ്, 1807): കമ്പനി മലബാർ കൂട്ടിച്ചേർത്ത ഉടൻ തയ്യാറാക്കിയ ബുക്കാനന്റെ യാത്രാവിവരണങ്ങൾ പാതകൾ, കടവുകൾ, മലമുതുക്–ചുരം സഞ്ചാരം, കുതിരപ്പടയ്ക്കും വണ്ടികൾക്കും മെച്ചപ്പെടുത്താത്ത മലമ്പാതകൾ സൃഷ്ടിച്ച അസൗകര്യം എന്നിവ രേഖപ്പെടുത്തുന്നു. അവ ഇവിടെ നിരപരാധമായ പ്രകൃതിചരിത്രമായല്ല, ഗ്രിഡിനുമുമ്പുള്ള സഞ്ചാരത്തിന്റെ അടിസ്ഥാനരേഖയായാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്.

5. ഹ്യൂ ക്ലെഘോൺ, ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വനങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും’ (ലണ്ടൻ: ഡബ്ല്യു. എച്ച്. അലൻ, 1861); ഡീട്രിച്ച് ബ്രാൻഡിസ്, ‘മദ്രാസ് പ്രസിഡൻസിയിലെ വനഭരണത്തെക്കുറിച്ചുള്ള നിർദ്ദേശങ്ങൾ’ (മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1883): ബെർതോൾഡ് റിബൻട്രോപ്പ്, ‘ബ്രിട്ടീഷ് ഇന്ത്യയിലെ വനശാസ്ത്രം’ (കൽക്കട്ട: ഓഫീസ് ഓഫ് ദ സൂപ്രണ്ടന്റ് ഓഫ് ഗവൺമെന്റ് പ്രിന്റിങ്, 1900); ഇ. പി. സ്റ്റെബ്ബിങ്, ‘ഇന്ത്യയിലെ വനങ്ങൾ’, 4 വാല്യങ്ങൾ (ലണ്ടൻ: ജോൺ ലെയ്ൻ, 1922–62). പുനം, തീ, മേച്ചിൽ, ‘നിയന്ത്രണമില്ലാത്ത’ നിഷ്കർഷണം എന്നിവയെ പാരിസ്ഥിതിക കുറ്റമായി പുനർസംഹിതപ്പെടുത്തിയ പ്രൊഫഷണൽ വനരേഖാശേഖരം ഈ കൃതികൾ രൂപപ്പെടുത്തുന്നു.

6. കെ. എൻ. പണിക്കർ, ‘പ്രഭുവിനും ഭരണകൂടത്തിനുമെതിരെ: മലബാറിലെ മതവും കർഷകകലാപങ്ങളും, 1836–1921’ (ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1989): ഗ്രാമീണഹിംസയെക്കുറിച്ചുള്ള പണിക്കരുടെ വിശകലനം അനിവാര്യമാണ്. ജന്മിയുടെ ഉത്തരവും ശിപായിയും പോലീസുകാരനും വരണ്ടകാലത്തെ സഞ്ചാരയോഗ്യതയെ ആശ്രയിച്ചിരുന്നുവെന്നും ലോഹപാളിയിട്ട ഓരോ അധിക മൈലും കാലവർഷത്തിലെ ഒറ്റപ്പെടൽ എന്ന കർഷകന്റെ പഴയ വിഭവത്തെ കുറച്ചുവെന്നും ഇപ്പോഴത്തെ പഠനം കൂട്ടിച്ചേർക്കുന്നു.

7. കോൺറാഡ് വുഡ്, ‘മാപ്പിളകലാപവും അതിന്റെ ഉത്ഭവവും’ (ന്യൂഡൽഹി: പീപ്പിൾസ് പബ്ലിഷിങ് ഹൗസ്, 1987): സ്റ്റീഫൻ എഫ്. ഡെയിൽ, ‘ദക്ഷിണേഷ്യൻ അതിർത്തിയിലെ ഇസ്ലാമികസമൂഹം: മലബാറിലെ മാപ്പിളർ, 1498–1922’ (ഓക്സ്ഫഡ്: ക്ലാരൻഡൻ പ്രസ്സ്, 1980). മാപ്പിളവാസത്തിന്റെയും കലാപത്തിന്റെയും സാമൂഹികഭൂമിശാസ്ത്രത്തിനായാണ് വുഡും ഡെയിലും ഉപയോഗിക്കപ്പെടുന്നത്; വാർത്താവിനിമയചരിത്രത്തിനു പകരമല്ല. 1921-ലെ ഉയിർത്തെഴുന്നേൽപ്പിനെ റോഡുകൾ, സമീപനപാതകൾ, ഒറ്റപ്പെടൽ എന്നിവയ്ക്കുമേലുള്ള യുദ്ധമായും താഴെ വായിക്കുന്നു.

8. ദിലീപ് എം. മേനോൻ, ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ജാതി, ദേശീയത, കമ്യൂണിസം: മലബാർ, 1900–1948’ (കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1994): ഗ്രിഡ് ഇല്ലാതാക്കാൻ രൂപപ്പെടുത്തിയ പാർശ്വഐക്യങ്ങളെ വീണ്ടെടുക്കാതെ പിൽക്കാല രാഷ്ട്രീയം കൊളോണിയൽ പാതയിലൂടെ—ചന്തയോഗം, ബസ്, പ്രധാനപാതയെ പിന്തുടർന്ന അച്ചടി—സഞ്ചരിച്ചതെങ്ങനെ എന്ന് മേനോൻ കാണിക്കുന്നു.

9. റോബിൻ ജെഫ്രി, ‘നായർ ആധിപത്യത്തിന്റെ പതനം: തിരുവിതാംകൂറിലെ സമൂഹവും രാഷ്ട്രീയവും, 1847–1908’ (ലണ്ടൻ: സസെക്സ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1976): ടി. സി. വർഗീസ്, ‘കാർഷികമാറ്റവും സാമ്പത്തികഫലങ്ങളും: കേരളത്തിലെ ഭൂബന്ധങ്ങൾ, 1850–1960’ (ബോംബെ: അലൈഡ് പബ്ലിഷേഴ്സ്, 1970); മലബാർ ടെനന്റ്സ് ഇംപ്രൂവ്‌മെന്റ്സ് നഷ്ടപരിഹാരനിയമം, 1887; മലബാർ കുടിയായ്മനിയമം, 1929. ജെഫ്രിയെ താരതമ്യത്തിനായാണ് ഉദ്ധരിക്കുന്നത്; മലബാറിന്റെ കുടിയായ്മരേഖകൾ തിരുവിതാംകൂറിന്റേതല്ലെങ്കിലും റോഡ് ഉണ്ടായതിനാൽ നിയമം എത്തിച്ചേർന്ന നാട്ടിൻപുറത്തെയാണ് രണ്ടും രേഖപ്പെടുത്തുന്നത്.

10. മാർഗ്രെറ്റ് ഫ്രെൻസ്, ‘സമ്പർക്കത്തിൽനിന്ന് അധിനിവേശത്തിലേക്ക്: മലബാറിലെ ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിലേക്കുള്ള പരിവർത്തനം, 1790–1805’ (ന്യൂഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 2003): സൈനിക–രാഷ്ട്രീയ പരിവർത്തനത്തെ ഫ്രെൻസ് പുനർനിർമിക്കുന്നു; ഇപ്പോഴത്തെ ലേഖനം അതിനെ പാത, വനം, അധ്വാനപ്പിടിത്തം എന്നിവയുടെ തുടർന്നുവന്ന നൂറ്റാണ്ടിലേക്കു നീട്ടുന്നു.

11. കെ. കെ. എൻ. കുറുപ്പ്, ‘പഴശ്ശികലാപം’ (കോഴിക്കോട്: സന്ധ്യ പബ്ലിക്കേഷൻസ്, 1980): കേരളവർമ്മ പഴശ്ശിരാജാവിന്റെ മലനാടൻ യുദ്ധത്തിന്റെ പ്രമാണരാഷ്ട്രീയ ആഖ്യാനമാണ് കുറുപ്പിന്റേത്. പാതകൾക്കും മലമുതുകുകൾക്കുംമേലുള്ള സംഘർഷവുമായിരുന്നു യുദ്ധമെന്നും ചുരംപാതകളും സൈനികവിതരണസംവിധാനവും സ്ഥാപിക്കുന്നതിനു മുമ്പ് വയനാടിനെ സ്ഥിരജില്ലയായി അധീനപ്പെടുത്താനുള്ള കമ്പനിയുടെ അശക്തി അത് വെളിപ്പെടുത്തിയെന്നും ഇവിടെ വാദിക്കുന്നു.

12. മാധവ് ഗാഡ്ഗിലും രാമചന്ദ്ര ഗുഹയും, ‘വിള്ളലേറ്റ ഈ ഭൂമി: ഇന്ത്യയുടെ ഒരു പാരിസ്ഥിതികചരിത്രം’ (ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1992): രാമചന്ദ്ര ഗുഹ, ‘അശാന്തമായ വനങ്ങൾ: ഹിമാലയത്തിലെ പാരിസ്ഥിതികമാറ്റവും കർഷകപ്രതിരോധവും’ (ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1989). ഗുഹയുടെ ഹിമാലയ ഉദാഹരണം മലബാറല്ലെങ്കിലും വനസംവരണം, അവകാശത്തെ പിൻവലിക്കാവുന്ന ആനുകൂല്യമാക്കൽ, ആചാരോപയോഗത്തെ കുറ്റകരമാക്കൽ എന്നിവയുടെ യുക്തിക്ക് വിശാലപ്രസക്തിയുണ്ട്. മദ്രാസ് വനഭരണം വായിക്കേണ്ട അഖിലേന്ത്യാചട്ടക്കൂട് ‘വിള്ളലേറ്റ ഈ ഭൂമി’ നൽകുന്നു.

13. മഹേഷ് രംഗരാജൻ, ‘വനത്തെ വേലികെട്ടൽ: ഇന്ത്യയുടെ മധ്യപ്രവിശ്യകളിലെ സംരക്ഷണവും പാരിസ്ഥിതികമാറ്റവും, 1860–1914’ (ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1996): കെ. ശിവരാമകൃഷ്ണൻ, ‘ആധുനിക വനങ്ങൾ: കൊളോണിയൽ കിഴക്കേ ഇന്ത്യയിലെ ഭരണകൂടനിർമാണവും പരിസ്ഥിതിമാറ്റവും’ (സ്റ്റാൻഫഡ്: സ്റ്റാൻഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1999). വനനിയമത്തെ ഭരണകൂടത്തിന്റെ ലഘൂകരണമായി ഇരുവരും തെളിയിക്കുന്നു. ജന്മിപ്പട്ടയം, തോട്ടഭൂദാനം, കുത്തനെയുള്ള ഘട്ടചരിവ് എന്നിവയ്ക്കുമേൽ ആ ലഘൂകരണം അടിച്ചേൽപ്പിക്കപ്പെട്ടതാണ് മലബാറിന്റെ സവിശേഷത.

14. റിച്ചാർഡ് ഗ്രോവ്, ‘ഹരിത സാമ്രാജ്യത്വം: കൊളോണിയൽ വികസനം, ഉഷ്ണമേഖലാ ദ്വീപുസ്വർഗങ്ങൾ, പരിസ്ഥിതിവാദത്തിന്റെ ഉത്ഭവം, 1600–1860’ (കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1995); ഡേവിഡ് ആർണോൾഡ്, ‘ഉഷ്ണമേഖലകളും സഞ്ചരിക്കുന്ന ദൃഷ്ടിയും: ഇന്ത്യ, ഭൂപ്രകൃതി, ശാസ്ത്രം, 1800–1856’ (സിയാറ്റിൽ: യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് വാഷിങ്ടൺ പ്രസ്സ്, 2006). വരൾച്ചാസിദ്ധാന്തം, സസ്യശാസ്ത്രയാത്ര, ഉഷ്ണമേഖലാദൃഷ്ടി എന്നിവയെ ഗ്രോവും ആർണോൾഡും സ്ഥാനപ്പെടുത്തുന്നു; മലബാർ വനങ്ങളുടെ ‘പുരോഗതി’ വലയനമായി പ്രവർത്തിച്ചിട്ടും ശാസ്ത്രത്തിന്റെ ഭാഷയിൽ സംസാരിക്കാനായത് എന്തുകൊണ്ടെന്ന് അവർ വിശദീകരിക്കുന്നു.

15. എഡ്ഗർ തർസ്റ്റൺ, ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ജാതികളും ഗോത്രങ്ങളും’, 7 വാല്യങ്ങൾ (മദ്രാസ്: ഗവൺമെന്റ് പ്രസ്സ്, 1909); എ. അയ്യപ്പൻ, ‘പണിയർ: ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ ഒരു മുൻ-അടിമഗോത്രം’ (കൽക്കട്ട: ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട് ഓഫ് സോഷ്യൽ റിസർച്ച് ആൻഡ് അപ്ലൈഡ് ആന്ത്രോപോളജി, 1992); എ. എ. ഡി. ലൂയിസ്, ‘കേരളത്തിലെ ഗോത്രങ്ങൾ’ (ന്യൂഡൽഹി: ഭാരതീയ ആദിമജാതി സേവക് സംഘം, 1962). ഈ നരവംശശാസ്ത്രഗ്രന്ഥങ്ങൾ കൊളോണിയൽ-ആദ്യദേശീയ പുരാവസ്തുക്കളാണ്. പണിയരെയും അടിയരെയും വനാവകാശികളായല്ല ‘മുൻ-അടിമ’ തൊഴിലാളികളായി ശ്രേണീകരിച്ചതിന്റെ തെളിവായാണ് അവ ഉദ്ധരിക്കുന്നത്; സമൂഹത്തിന്റെ സുതാര്യവിവരണങ്ങളായല്ല.

16. കെ. രവി രാമൻ, ‘ആഗോള മൂലധനവും പ്രാന്തീയ അധ്വാനവും: ഇന്ത്യയിലെ തോട്ടംതൊഴിലാളികളുടെ ചരിത്രവും രാഷ്ട്രീയസമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയും’ (ലണ്ടൻ: റൂട്ട്ലെജ്, 2010); പോൾ ഇ. ബാക്ക്, ‘തോട്ടംഉൽപ്പാദനവും രാഷ്ട്രീയാധികാരവും: തെക്കുപടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യയിലെ തോട്ടവികസനത്തിന്റെ ദീർഘകാലചരിത്രം, 1743–1963’ (ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1997). ചുരമെന്ന നാഭിനാളും തൊഴിലാളിലയങ്ങളും ചേർന്നുനിന്ന സംവരിതവനങ്ങളും ഒരൊറ്റ രാഷ്ട്രീയസാങ്കേതികവിദ്യയായ കയറ്റുമതിപ്രദേശമായാണ് തോട്ടംവയനാടിനെ ലേഖനം കാണുന്നത്.

17. ഡാനിയൽ ആർ. ഹെഡ്രിക്, ‘സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ഉപകരണങ്ങൾ: പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിലെ സാങ്കേതികവിദ്യയും യൂറോപ്യൻ സാമ്രാജ്യത്വവും’ (ന്യൂയോർക്ക്: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1981); ഹെഡ്രിക്, ‘പുരോഗതിയുടെ നീരാളിക്കൈകൾ: സാമ്രാജ്യത്വയുഗത്തിലെ സാങ്കേതിക കൈമാറ്റം, 1850–1940’ (ന്യൂയോർക്ക്: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1988). മലബാറിലെ ‘ഉപകരണം’ ആവിയന്ത്രത്തേക്കാൾ പാതാവിന്യാസവും സെസ്സും വനകാവൽക്കാരനും നിർബന്ധിത തൊഴിലാളിസംഘവുമായിരുന്നു എന്ന ഭേദഗതിയോടെയാണ് ഹെഡ്രിക്കിന്റെ സാങ്കേതിക–സാമ്രാജ്യത്വ വാദം സ്വീകരിക്കുന്നത്.

18. മനു ഗോസ്വാമി, ‘ഇന്ത്യയുടെ ഉൽപ്പാദനം: കൊളോണിയൽ സമ്പദ്‌വ്യവസ്ഥയിൽനിന്ന് ദേശീയസ്ഥലത്തിലേക്ക്’ (ഷിക്കാഗോ: യൂണിവേഴ്സിറ്റി ഓഫ് ഷിക്കാഗോ പ്രസ്സ്, 2004): കൊളോണിയൽ സ്ഥലം കണ്ടെത്തിയതല്ല, ഉൽപ്പാദിപ്പിച്ചതാണെന്ന ഗോസ്വാമിയുടെ വിവരണം റോഡിനെ നിഷ്പക്ഷബന്ധകമായി കാണാനുള്ള ലേഖനത്തിന്റെ വിസമ്മതത്തിന് അടിത്തറയിടുന്നു.

19. ജ്ഞാൻ പ്രകാശ്, ‘മറ്റൊരു യുക്തി: ആധുനിക ഇന്ത്യയിലെ ശാസ്ത്രവും ഭാവനയും’ (പ്രിൻസ്റ്റൺ: പ്രിൻസ്റ്റൺ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1999): സർവേ, പൊതുമരാമത്ത്, ഫയൽ എന്നിവയിലൂടെ യുക്തിയുടെ അധികാരം അവകാശപ്പെട്ട കൊളോണിയൽ ഭരണകൂടത്തെ വിശദീകരിക്കാനാണ് പ്രകാശിനെ ആശ്രയിക്കുന്നത്; മലബാറിന്റെ ചുര-വനഫയലുകൾ ആ അവകാശവാദത്തിന്റെ പ്രവിശ്യാതല ഉദാഹരണമാണ്.

20. രവി അഹൂജ, ‘സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പാതകൾ: കൊളോണിയൽ ഒഡീഷയിലെ സഞ്ചാരം, “പൊതുമരാമത്ത്”, സാമൂഹികസ്ഥലം, ഏകദേശം 1780–1914’ (ഹൈദരാബാദ്: ഓറിയന്റ് ബ്ലാക്ക്സ്വാൻ, 2009): ഇന്ത്യൻ ചരിത്രരചനയിൽ ഏറ്റവും അടുത്ത രീതിശാസ്ത്രസഹചാരിയാണ് അഹൂജയുടെ ഒഡീഷാപഠനം: പൊതുനന്മയുടെ വിതരണമെന്നല്ല, സാമൂഹികസ്ഥലത്തിന്റെ പുനഃസംഘടനയായാണ് പൊതുമരാമത്തെ അത് കാണുന്നത്. വനവലയനവും തോട്ടമൂലധനവും റോഡുമായി കൂടുതൽ ദൃഢമായി ഇഴചേർന്ന പടിഞ്ഞാറൻ തീരജില്ലയിലേക്ക് ആ ഉൾക്കാഴ്ച ഇപ്പോഴത്തെ ലേഖനം പ്രയോഗിക്കുന്നു.

21. ജെയിംസ് സി. സ്കോട്ട്, ‘ഭരണകൂടത്തെപ്പോലെ കാണുക: മനുഷ്യാവസ്ഥ മെച്ചപ്പെടുത്താനുള്ള ചില പദ്ധതികൾ പരാജയപ്പെട്ടതെങ്ങനെ’ (ന്യൂഹേവൻ: യേൽ യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1998): ലഘൂകരണം, ദൃശ്യഗ്രാഹ്യത, സങ്കീർണ പ്രാദേശികക്രമങ്ങളുടെ അടിച്ചമർത്തൽ എന്നിവയെക്കുറിച്ചുള്ള സ്കോട്ടിന്റെ വ്യാകരണം ജാഗ്രതയോടെയാണ് ഉപയോഗിക്കുന്നത്. സ്കോട്ടിന്റെ മലനാട് അർഥത്തിൽ മലബാറിലെ ദേശശൃംഖലകൾ ‘ഭരണകൂടേതര സ്ഥലം’ ആയിരുന്നില്ല; എന്നാൽ സർവേപ്പട്ടയാധിഷ്ഠിത രേഖീയ പൊതുമേഖലയ്ക്ക് അവ വായിക്കാനാവാത്തതായിരുന്നു, അങ്ങനെതന്നെയാക്കി മാറ്റപ്പെടുകയും ചെയ്തു.

22. ഇയാൻ ജെ. കെർ, ‘രാജിന്റെ റെയിൽപാതകൾ നിർമ്മിക്കൽ, 1850–1900’ (ഡൽഹി: ഓക്സ്ഫഡ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1995); ക്ഷാമപാതകൾ, തടവുകാരുടെ അധ്വാനം, നഗര എഞ്ചിനീയറിങ് എന്നിവയെ വെറും ഗതാഗതസംവിധാനങ്ങളായല്ല തൊഴിൽഭരണക്രമങ്ങളായി കാണുന്ന വിശാലസാഹിത്യം. പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തെ മലബാർ ക്ഷാമദുരിതാശ്വാസ പാതകൾ ഈ കുടുംബത്തിൽപ്പെടുന്നു: അവ ധാന്യവും സൈന്യവും നീക്കിയതിനൊപ്പം അധ്വാനത്തെ പിടിച്ചെടുക്കുകയും ക്ഷാമത്തേക്കാൾ ദീർഘകാലം നിലനിന്ന പുതിയ വിന്യാസങ്ങൾ വെട്ടിത്തുറക്കുകയും ചെയ്തു.

23. അഷിൻ ദാസ് ഗുപ്ത, ‘ഏഷ്യൻ വ്യാപാരത്തിലെ മലബാർ, 1740–1800’ (കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1967); പാമെല നൈറ്റിങ്‌ഗേൽ, ‘പടിഞ്ഞാറൻ ഇന്ത്യയിലെ വ്യാപാരവും സാമ്രാജ്യവും, 1784–1806’ (കേംബ്രിജ്: കേംബ്രിജ് യൂണിവേഴ്സിറ്റി പ്രസ്സ്, 1970): കൊളോണിയൽപൂർവവും ആദ്യകാല കൊളോണിയൽവുമായ മലബാർ നദി, തുറമുഖം, കാലവർഷം എന്നിവയുടെ വ്യാപാരലോകമായിരുന്നു. അടഞ്ഞ ദേശത്തെ റോഡുകൾ ‘തുറന്നതല്ല’; ഇതിനകം സുസംബന്ധമായ സഞ്ചാരക്രമത്തെ ധനകാര്യ-സൈനിക ലക്ഷ്യങ്ങളിലേക്ക് തിരിച്ചുവിട്ടു.

24. ബുക്കാനൻ, ‘യാത്ര’, മലബാർ–വയനാട് യാത്രാമാർഗങ്ങൾ: പാതകൾ, കടവുകൾ, ചുമട്ടുവഴികൾ, മെച്ചപ്പെടുത്താത്ത ചുരങ്ങൾ സൈന്യത്തിനുണ്ടാക്കിയ അസൗകര്യം. അധിനിവേശലക്ഷ്യത്തിന് തദ്ദേശീയ ശൃംഖലകൾ അപര്യാപ്തമാണെന്ന കമ്പനിയുടെ ആദ്യ ക്രമബദ്ധപ്രസ്താവനയാണ് ബുക്കാനന്റെ പരാതികൾ.

25. ഫ്രെൻസ്, ‘സമ്പർക്കത്തിൽനിന്ന് അധിനിവേശത്തിലേക്ക്’: 1792–1805-ലെ പരിവർത്തനം സഖ്യ-ശത്രു നാട്ടുരാജ്യങ്ങളുടെ മേഖലയായിരുന്ന മലബാറിനെ കമ്പനി ജില്ലയാക്കി; തുടർന്നുവന്ന റോഡുകളില്ലാതെ ആ പരിവർത്തനം ചരക്കുനീക്കപരമല്ല, നിയമപരമായി മാത്രമേ നിലനിന്നിരുന്നുള്ളു.

26. കുറുപ്പ്, ‘പഴശ്ശികലാപം’: മലമുതുക്–വന സഞ്ചാരത്തിന് താഴ്ന്ന നാടൻ സൈന്യത്തെ പരാജയപ്പെടുത്താനാകുമെന്ന് യുദ്ധം തെളിയിച്ചു; പിൽക്കാല ചുരംപദ്ധതി ആ തെളിവിനുള്ള ദീർഘമായ മറുപടിയായി വായിക്കാം.

27. ലോഗൻ, ‘1881–82-ലെ മലബാർ പ്രത്യേക കമ്മീഷൻ റിപ്പോർട്ട്’; ലോഗൻ, ‘മലബാർ’, ഭൂബന്ധാധ്യായങ്ങൾ. കൊളോണിയൽ കോടതികൾ ജന്മിപ്പട്ടയം പെരുപ്പിച്ചുവെന്ന ലോഗന്റെ കണ്ടെത്തൽ ചരിത്രരചനയിലെ സാമാന്യബോധമായി. പാതയും ശിപായിയും ഉത്തരവും ഒരുമിച്ചെത്തിയപ്പോഴാണ് പെരുപ്പിച്ച പട്ടയം നടപ്പാക്കാവുന്നതായതെന്ന വസ്തുതയാണ് കുറച്ചുമാത്രം ഊന്നപ്പെടുന്നത്.

28. പണിക്കർ, ‘പ്രഭുവിനും ഭരണകൂടത്തിനുമെതിരെ’; വർഗീസ്, ‘കാർഷികമാറ്റവും സാമ്പത്തികഫലങ്ങളും’. കുടിയായ്മനിയമം കാർഷികപ്രതിസന്ധി രേഖപ്പെടുത്തി; മലനാടൻ പൊതുഭൂമി തിരിച്ചുനൽകുകയോ സംവരിത ചരിവുകൾ പുനംകൃഷിക്കു തുറക്കുകയോ തോട്ടമൂലധനത്തിന്റെ നാഭിനാളായ ചുരത്തെ ഇല്ലാതാക്കുകയോ ചെയ്തില്ല.

29. ഇന്ത്യൻ വനനിയമങ്ങൾ, 1865, 1878, 1927; മദ്രാസ് ഭേദഗതികളും ചട്ടങ്ങളും പ്രവർത്തനപദ്ധതികളും: സംവരിത, സംരക്ഷിത, ഗ്രാമവനം എന്നീ അഖിലേന്ത്യാ വിഭാഗങ്ങളെ 1882-ലെ മദ്രാസ് നിയമം പ്രാദേശികമായി പോലീസുചെയ്യാവുന്നതാക്കി.

30. ക്ലെഘോൺ, ‘ദക്ഷിണേന്ത്യയിലെ വനങ്ങളും ഉദ്യാനങ്ങളും’; പുനം/കുമ്രി കൃഷിയെ പാരിസ്ഥിതികകുറ്റമായി ചിത്രീകരിച്ച മദ്രാസ് വനസംരക്ഷണരചനകൾ. സ്ഥലംമാറിക്കൃഷിയെ തരിശായും തീയിടലിനെ കുറ്റമായും പുനർസംഹിതപ്പെടുത്തിയതാണ് ഘട്ടങ്ങളിലെ വനസംവരണത്തിന്റെ പ്രത്യയശാസ്ത്രപരമായ മുന്നുപാധി.

31. നിലമ്പൂർ തേക്കിനെയും എച്ച്. വി. കനോലിയുടെ തോട്ടസംരംഭത്തെയും കുറിച്ച് ഇന്നസ്, ‘മലബാറും അഞ്ചെങ്ങോയും’, വനാധ്യായങ്ങൾ; സ്റ്റെബ്ബിങ്, ‘ഇന്ത്യയിലെ വനങ്ങൾ’; പത്തൊമ്പതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ അവസാനത്തെ പ്രസിദ്ധീകരിത മദ്രാസ് വനഭരണറിപ്പോർട്ടുകൾ എന്നിവ കാണുക. നിഷ്കർഷണപാതകളും നദി–പാത സംയോജനങ്ങളും തൊഴിലാവശ്യവും വാർത്താവിനിമയഗ്രിഡിൽനിന്ന് വേർതിരിക്കാനാവാത്ത സംവരിത പ്രവർത്തനപദ്ധതി വനത്തിന്റെ മാതൃകയാണ് നിലമ്പൂർ.

32. ഗാഡ്ഗിലും ഗുഹയും, ‘വിള്ളലേറ്റ ഈ ഭൂമി’; ഗുഹ, ‘അശാന്തമായ വനങ്ങൾ’; രംഗരാജൻ, ‘വനത്തെ വേലികെട്ടൽ’; ശിവരാമകൃഷ്ണൻ, ‘ആധുനിക വനങ്ങൾ’. അവകാശനിർണയം, ആനുകൂല്യപ്പട്ടിക, അതിക്രമത്തിന്റെ ഉൽപ്പാദനം എന്നിവ ഉപഭൂഖണ്ഡതല വ്യാകരണമാണ്; മലബാർ അതിന് പടിഞ്ഞാറൻ തീരഭേദം നൽകുന്നു.

33. അഹൂജ, ‘സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ പാതകൾ’: പൊതുമരാമത്ത് അധ്വാനം, പാളയം, തൊഴിലാളിസംഘം എന്നിവ സാമൂഹികസ്ഥലങ്ങളായതിനെക്കുറിച്ച്. മലബാറിലെ നിർബന്ധിതവും ക്ഷാമകാലത്തേതും തുച്ഛവേതനമുള്ളതുമായ പാതാധ്വാനം ‘പൊതുമരാമത്തിനകത്തുതന്നെ’ ജാതി-കാർഷികബന്ധിത ശ്രേണികളെ പുനരുത്പാദിപ്പിച്ചു.

34. ബാക്ക്, ‘തോട്ടംഉൽപ്പാദനവും രാഷ്ട്രീയാധികാരവും’: രാമൻ, ‘ആഗോള മൂലധനവും പ്രാന്തീയ അധ്വാനവും’. എസ്റ്റേറ്റ് പോഷകപാതകൾ, ചുരംഗതാഗതം, ആദിവാസി-കുടിയേറ്റ തൊഴിലാളിലയങ്ങൾ എന്നിവ വയനാടിനെ മൂലധനത്തിന്റെ പ്രത്യേക ഭൂപ്രകൃതിയാക്കി; അതിന്റെ ‘തുറക്കൽ’ പൊതുഭൂമിയുടെ അടച്ചുപൂട്ടലായിരുന്നു.

35. സി. കെ. ജാനുവിനോടും ആദിവാസി ഗോത്ര മഹാസഭയോടും ബന്ധപ്പെട്ട രാഷ്ട്രീയസാക്ഷ്യത്തെ ഓരോ നിയമത്തിന്റെയും അക്ഷരാർഥ കാലക്രമമായല്ല, ഘടിതസ്മൃതിയായാണ് വായിക്കുന്നത്; ലൂയിസ്, ‘കേരളത്തിലെ ഗോത്രങ്ങൾ’; കുറുപ്പ്, ‘പഴശ്ശികലാപം’ എന്നിവ താരതമ്യംചെയ്യുക. കമ്പനി യുദ്ധം, തോട്ടവെട്ടിത്തെളിക്കൽ, വനസംവരണം, പിൽക്കാല ജലവൈദ്യുത–വന്യജീവിസങ്കേത ഭരണങ്ങൾ എന്നിവ ഒരൊറ്റ മുറിവായി സ്മൃതി മടക്കിവച്ചാലും അതിന്റെ ഘടന കൃത്യമാണ്: റോഡും എസ്റ്റേറ്റും ഒരുമിച്ചെത്തി.

36. പണിക്കർ, ‘പ്രഭുവിനും ഭരണകൂടത്തിനുമെതിരെ’: ഭരണ ഉത്തരവ്, കുടിയൊഴിപ്പിക്കൽ, പുതുതായി പ്രായോഗികമായ എത്തിപ്പെടൽ എന്നിവയെക്കുറിച്ച്. ഒറ്റപ്പെടൽ കർഷകന്റെ വിഭവമായിരുന്നു; ലോഹപാളിയിട്ട പ്രവേശനപാത അതിനെ ഭരണകൂടത്തിനുള്ള കാലാവസ്ഥാനുസൃത അസൗകര്യമായി ചുരുക്കി.

37. ദാസ് ഗുപ്ത, ‘ഏഷ്യൻ വ്യാപാരത്തിലെ മലബാർ’: തദ്ദേശീയ വാണിജ്യശൃംഖലകളുടെ തകർച്ച വ്യാപാരത്തിന്റെ അപ്രത്യക്ഷതയല്ല; കമ്പനി-കിരീട ധനവ്യവസ്ഥയ്ക്കു കീഴിൽ തുറമുഖങ്ങൾ, കസ്റ്റംസ്, പിന്നീട് റെയിൽത്താവളങ്ങൾ എന്നിവയിലേക്ക് അതിനെ രേഖീയമാക്കിയതാണ്.

(രണ്ടാം ഭാഗം അടുത്ത പാക്കറ്റിൽ).