ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ വൈദ്യശാസ്ത്രരംഗത്ത് വിപ്ലവകരമായ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന പ്രമുഖ ഇന്ത്യൻ ഭിഷഗ്വരനും ശാസ്ത്രജ്ഞനുമായിരുന്നു ഉപേന്ദ്രനാഥ് ബ്രഹ്മചാരി ( 1873 – 1946). 1922-ൽ അദ്ദേഹം 'യൂറിയ-സ്റ്റിബാമിൻ' എന്ന ഔഷധം വികസിപ്പിക്കുകയും, മാരകമായ കാലാ- ആസർ രോഗത്തെ ചികിത്സിക്കുന്നതിൽ അതിന്റെ ഫലപ്രാപ്തി തെളിയിക്കുകയും ചെയ്തു. തുടക്കത്തിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ കണ്ടെത്തലുകൾ അവഗണിക്കപ്പെട്ടുവെങ്കിലും, ദശലക്ഷക്കണക്കിന് മനുഷ്യജീവനുകൾ രക്ഷിച്ച അദ്ദേഹത്തിന്റെ വിലപ്പെട്ട സംഭാവനയെ പിന്നീട് ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണാധികാരികൾ ഔദ്യോഗികമായി അംഗീകരിച്ചു.
ആദ്യകാല ജീവിതവും വിദ്യാഭ്യാസവും
1873 ജൂൺ 19-ന് പശ്ചിമ ബംഗാളിലെ ജമാൽപൂരിലാണ് ഉപേന്ദ്രനാഥ് ബ്രഹ്മചാരി ജനിച്ചത്. പിതാവ് നീൽമണി ബ്രഹ്മചാരി ഈസ്റ്റ് ഇന്ത്യൻ റെയിൽവേയിൽ ഒരു മെഡിക്കൽ ഓഫീസറായിരുന്നു. പിതാവിന്റെ പാത പിന്തുടർന്ന ഉപേന്ദ്രനാഥ് കൊൽക്കത്തയിലെ ഹൂഗ്ലി കോളേജിൽ നിന്ന് ഗണിതശാസ്ത്രത്തിലും രസതന്ത്രത്തിലും ബിരുദം നേടി. പിന്നീട് വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിലേക്ക് തിരിഞ്ഞ അദ്ദേഹം കൊൽക്കത്ത മെഡിക്കൽ കോളേജിൽ നിന്ന് മെഡിസിനിൽ ബിരുദവും ബിരുദാനന്തര ബിരുദവും കരസ്ഥമാക്കി. 1904-ൽ കൊൽക്കത്ത സർവ്വകലാശാലയിൽ നിന്ന് എം.ഡി.യും പിഎച്ച്.ഡി.യും നേടി അദ്ദേഹം തന്റെ അക്കാദമിക് മികവ് തെളിയിച്ചു.
കാലാ- ആസർ എന്ന മഹാമാരി
ഇരുപതാം നൂറ്റാണ്ടിന്റെ തുടക്കത്തിൽ ഇന്ത്യയിലും വിശിഷ്യാ അസമിലും ബംഗാളിലും 'കാലാ- ആസർ' (Kala Azar / Visceral Leishmaniasis) എന്ന പകർച്ചവ്യാധി പടർന്നുപിടിച്ചിരുന്നു. 'കറുത്ത പനി' എന്നറിയപ്പെട്ടിരുന്ന ഈ രോഗം ബാധിച്ചാൽ രോഗി ക്രമേണ ക്ഷീണിച്ച് മരണത്തിന് കീഴടങ്ങുമായിരുന്നു. അന്ന് ലഭ്യമായിരുന്ന ഏക ചികിത്സ'ടാർട്ടർ എമെറ്റിക്' ((Tartar emetic) എന്ന ഔഷധമായിരുന്നു. എന്നാൽ ഇതിന് കടുത്ത പാർശ്വഫലങ്ങളുണ്ടായിരുന്നെന്ന് മാത്രമല്ല, ദീർഘകാലം എടുക്കേണ്ട ഈ ചികിത്സ പലപ്പോഴും പരാജയപ്പെടുകയും ചെയ്തിരുന്നു. ഇതിനൊരു പരിഹാരം കണ്ടെത്താനാണ് കൊൽക്കത്തയിലെ ക്യാമ്പ്ബെൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിൽ വെച്ച് ബ്രഹ്മചാരി തന്റെ ഗവേഷണം ആരംഭിച്ചത്.
യൂറിയ സ്റ്റിബാമിന്റെ കണ്ടെത്തൽ
1922-ൽ ക്യാമ്പ്ബെൽ മെഡിക്കൽ സ്കൂളിലെ ലബോറട്ടറിയിൽ (ഇന്ന് ഇത് എൻ.ആർ.എസ്. മെഡിക്കൽ കോളേജ് എന്നറിയപ്പെടുന്നു) വെച്ച് ലിറ്റിൽ റിക്കഗ്നിഷനോടെ അദ്ദേഹം യൂറിയ സ്റ്റിബാമിൻ (Urea-stibamine/Carbostibamide) എന്ന ഫലപ്രദമായ മരുന്ന് കണ്ടെത്തി. ആന്റിമണി (Antimony) അടങ്ങിയ ഒരു ജൈവ സംയുക്തമായിരുന്നു ഇത്. കൃത്യമായ പരീക്ഷണങ്ങളിലൂടെ പാർശ്വഫലങ്ങൾ കുറഞ്ഞതും എന്നാൽ രോഗാണുക്കളെ ഫലപ്രദമായി നശിപ്പിക്കുന്നതുമായ ഈ മരുന്ന് കാലാ-ആസർ ബാധിച്ചവരിൽ അത്ഭുതകരമായ ഫലം നൽകി. ടാർട്ടർ എമെറ്റിക്കിനെ അപേക്ഷിച്ച് വളരെ കുറഞ്ഞ സമയം കൊണ്ട് രോഗം ഭേദമാക്കാൻ ഇതിന് സാധിച്ചു.
കുത്തിവെക്കുമ്പോഴുള്ള വേദനയും മറ്റ് ശാരീരിക ബുദ്ധിമുട്ടുകളും ഇതിൽ വളരെ കുറവായിരുന്നു. അസമിലും ബംഗാളിലും യൂറിയ സ്റ്റിബാമിൻ പ്രയോഗിച്ചതോടെ മരണനിരക്ക് 90 ശതമാനത്തിൽ നിന്ന് 10 ശതമാനമായി കുറഞ്ഞു. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ആളുകൾ മരണത്തിന്റെ വക്കിൽനിന്ന് ജീവിതത്തിലേക്ക് മടങ്ങിവന്നു. ഒരു സ്വകാര്യ കമ്പനിക്ക് ഈ മരുന്നിന്റെ പേറ്റന്റ് നൽകാൻ അദ്ദേഹം തയ്യാറായില്ല; മറിച്ച് സാധാരണക്കാർക്ക് കുറഞ്ഞ ചെലവിൽ ഇത് ലഭ്യമാക്കണമെന്നതായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിർബന്ധം.
ബ്രഹ്മചാരിയുടെ ഈ കണ്ടെത്തൽ ഒരു വിസ്മയമായാണ് അന്ന് കണക്കാക്കപ്പെട്ടത്. അസമിലെ ഗ്രാമങ്ങളിൽ ഈ മരുന്ന് വിതരണം ചെയ്തതോടെ ആയിരക്കണക്കിന് ആളുകൾ മരണത്തിൽനിന്ന് രക്ഷപ്പെട്ടു. ഈ മരുന്ന് ഒരു വലിയ വാണിജ്യ ലാഭത്തിനായി ഉപയോഗിക്കാൻ അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചില്ല. പകരം, സാധാരണക്കാർക്ക് താങ്ങാനാവുന്ന ചിലവിൽ ഇത് ലഭ്യമാക്കാനാണ് അദ്ദേഹം ശ്രദ്ധിച്ചത്.
നേരിട്ട അവഗണനകളും ആഗോള വിസ്മൃതിയും
ഇത്രയും വലിയൊരു ജീവൻരക്ഷാ മരുന്ന് കണ്ടുപിടിച്ചിട്ടും പാശ്ചാത്യ ലോകം ഈ ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞനെ വേണ്ടവിധം പരിഗണിച്ചില്ല. അക്കാലത്തെ ലോകപ്രശസ്ത മെഡിക്കൽ ജേണലുകളിൽ അദ്ദേഹത്തിന്റെ പഠനങ്ങൾ പലപ്പോഴും അവഗണിക്കപ്പെട്ടു. 1929-ലും 1942-ലും അദ്ദേഹം വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനത്തിന് നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടെങ്കിലും രണ്ട് തവണയും അത് നിരസിക്കപ്പെട്ടു. തന്റെ മരുന്നിന്റെ നിർമ്മാണത്തിന് ആവശ്യമായ സാമ്പത്തിക സഹായത്തിനായി അദ്ദേഹം ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാരിനെ സമീപിച്ചെങ്കിലും അത് ലഭിക്കാതെ വന്നപ്പോൾ സ്വന്തം സമ്പാദ്യം ഉപയോഗിച്ച് 'ബ്രഹ്മചാരി റിസർച്ച് ഇൻസ്റ്റിറ്റ്യൂട്ട്' സ്ഥാപിച്ചു.
യൂറിയ സ്റ്റിബാമിൻ ആഗോളതലത്തിൽ അംഗീകരിക്കപ്പെടാത്തതിന് പിന്നിൽ അന്നത്തെ കൊളോണിയൽ രാഷ്ട്രീയത്തിനും വലിയ പങ്കുണ്ടായിരുന്നു. ഒരു ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞന്റെ കണ്ടെത്തലിനെക്കാൾ പാശ്ചാത്യ കമ്പനികൾ നിർമ്മിച്ച മരുന്നുകളെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനാണ് അന്ന് അധികാരികൾ ശ്രമിച്ചത്. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ദരിദ്രരായ മനുഷ്യരുടെ ജീവൻ രക്ഷിച്ച മരുന്നായിട്ടും അത് പാശ്ചാത്യ രാജ്യങ്ങളിൽ 'യൂറിയ സ്റ്റിബാമിൻ' എന്ന പേരിൽ വ്യാപകമായി ഉപയോഗിക്കപ്പെട്ടില്ല.
ഔദ്യോഗിക ബഹുമതികൾ
ഉപേന്ദ്രനാഥ് ബ്രഹ്മചാരിയുടെ സേവനങ്ങൾ പരിഗണിച്ച് 1924-ൽ ഗവർണർ ജനറൽ ലോർഡ് ലിറ്റൺ അദ്ദേഹത്തിന് 'റായ് ബഹദൂർ' പദവിയും ഒന്നാം ക്ലാസ് 'കൈസർ-ഇ-ഹിന്ദ്' സ്വർണ്ണ മെഡലും നൽകി ആദരിച്ചു. 1934-ൽ ബ്രിട്ടീഷ് സർക്കാർ അദ്ദേഹത്തിന് നൈറ്റ്ഹുഡ് (Knighthood) പദവി നൽകിയതോടെയാണ് അദ്ദേഹം സർ ഉപേന്ദ്രനാഥ് ബ്രഹ്മചാരിയായി മാറിയത്. വൈദ്യശാസ്ത്രത്തിനുള്ള നോബൽ സമ്മാനത്തിനായി അദ്ദേഹം രണ്ടുതവണ നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടിട്ടുണ്ട്. 1929-ൽ ആദ്യമായും 1942-ൽ അഞ്ചുതവണയുമാണ് അദ്ദേഹം നാമനിർദ്ദേശം ചെയ്യപ്പെട്ടത്. എന്നാൽ അദ്ദേഹത്തിന് ആ പുരസ്കാരം ലഭിച്ചില്ല. അദ്ദേഹത്തിന്റെ വംശീയമായ പശ്ചാത്തലം (Ethnicity) നോബൽ കമ്മിറ്റിയുടെ തീരുമാനത്തെ സ്വാധീനിച്ചിരിക്കാം എന്ന് ചില ചരിത്രരേഖകൾ സൂചിപ്പിക്കുന്നു.
നേതൃപദവികളും അക്കാദമിക് അംഗീകാരങ്ങളും
ശാസ്ത്രരംഗത്തെ മികവിനെത്തുടർന്ന് നിരവധി പ്രമുഖ സംഘടനകളുടെ നേതൃസ്ഥാനം അദ്ദേഹം അലങ്കരിച്ചു. 1936-ൽ ഇൻഡോറിൽ നടന്ന ഇന്ത്യൻ സയൻസ് കോൺഗ്രസിന്റെ 23-ാം സെഷന്റെ പ്രസിഡന്റായി രുന്നു അദ്ദേഹം. കൊൽക്കത്തയിലെ ഇന്ത്യൻ കെമിക്കൽ സൊസൈറ്റിയുടെ പ്രസിഡന്റായും (1936) പ്രവർത്തിച്ചു. ലണ്ടനിലെ റോയൽ സൊസൈറ്റി ഓഫ് മെഡിസിൻ, ഇന്ത്യൻ നാഷണൽ സയൻസ് അക്കാദമി എന്നിവയുടെ ഫെലോഷിപ്പുകൾ അദ്ദേഹത്തിന് ലഭിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഏഷ്യാറ്റിക് സൊസൈറ്റി ഓഫ് ബംഗാളിന്റെ പ്രസിഡന്റായും (1928–29), ഇന്ത്യൻ മ്യൂസിയത്തിന്റെ ബോർഡ് ഓഫ് ട്രസ്റ്റീസിന്റെ വൈസ് ചെയർമാനായും അദ്ദേഹം സേവനമനുഷ്ഠിച്ചു.
അദ്ദേഹത്തോടുള്ള ആദരസൂചകമായി കൊൽക്കത്തയിലെ നീൽ രത്തൻ സിർക്കാർ മെഡിക്കൽ കോളേജ് ആൻഡ് ഹോസ്പിറ്റലിൽ ആറു നിലകളുള്ള ' ഉപേന്ദ്രനാഥ് ബ്രഹ്മചാരി (UNB) ബിൽഡിംഗ്' സ്ഥാപിച്ചിട്ടുണ്ട്. നിലവിൽ എമർജൻസി, മെഡിസിൻ, കാർഡിയോളജി, റേഡിയോളജി വിഭാഗങ്ങൾ പ്രവർത്തിക്കുന്നത് ഈ കെട്ടിടത്തിലാണ്.
ബ്രഹ്മചാരിയെക്കുറിച്ചുള്ള പ്രധാന ഗ്രന്ഥങ്ങളും പ്രബന്ധങ്ങളും
അദ്ദേഹത്തിന്റെ ജീവിതത്തെയും ശാസ്ത്രത്തോടുള്ള പോരാട്ടത്തെയും കുറിച്ച് എതാനും പുസ്തകങ്ങൾ വിശദ വിവരങ്ങൾ നൽകുന്നുണ്ട്. അമർകുമാർ ദത്ത (Amar Kumar Dutta) രചിച്ച 'സർ ഉപേന്ദ്രനാഥ് ബ്രഹ്മചാരി: ദ ഇൻഡോമിറ്റബിൾ സയന്റിസ്റ്റ്' (Sir Upendranath Brahmachari: The Indomitable Scientist: 2012) അദ്ദേഹത്തിന്റെ ഗവേഷണങ്ങളെയും ജീവിതത്തെയും കുറിച്ചുള്ള ഏറ്റവും വിപുലമായ ഗ്രന്ഥമാണിത്.
നാഷണൽ ബുക്ക് ട്രസ്റ്റ് പ്രസിദ്ധീകരിച്ച ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ ജീവചരിത്രപരമ്പരയിലെ ഉപേന്ദ്രനാഥ് ബ്രഹ്മചാരിയെക്കുറിച്ചുള്ള ലഘുലേഖകൾ ഉൾപ്പെടുത്തിയിട്ടുണ്ട്.
സ്വാതന്ത്ര്യസമരസേനാനി സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് (Subhash Chandra Bose: 1897-1945)) ഉൾപ്പെടെയുള്ള സമകാലികർ അദ്ദേഹത്തെക്കുറിച്ച് സ്മരണകൾ അടങ്ങിയ ലേഖനങ്ങൾ പ്രസിദ്ധീകരിച്ചിട്ടുണ്ട്. ഉപേന്ദ്രനാഥ് ബ്രഹ്മചാരിയുടെ ശാസ്ത്രീയ കണ്ടെത്തലുകൾ ഇന്ത്യയുടെ അഭിമാനമാണെന്ന് സുഭാഷ് ചന്ദ്രബോസ് കരുതിയിരുന്നു. ദശലക്ഷക്കണക്കിന് ദരിദ്രരായ ഇന്ത്യക്കാരെ കാലാ- ആസർ എന്ന മാരക രോഗത്തിൽ നിന്ന് രക്ഷിച്ച ബ്രഹ്മചാരിയെ ബോസ് ശ്ലാഘിച്ചിട്ടുണ്ട്. തന്റെ രാഷ്ട്രീയ പ്രസംഗങ്ങളിലും എഴുത്തുകളിലും ഇന്ത്യയുടെ ആരോഗ്യ സ്വയംപര്യാപ്തതയെക്കുറിച്ച് ബോസ് സംസാരിക്കാറുണ്ടായിരുന്നു. ആധുനിക ഇന്ത്യയുടെ ശില്പികളായി അദ്ദേഹം കണ്ട ശാസ്ത്രജ്ഞരുടെ പട്ടികയിൽ ബ്രഹ്മചാരിക്കും സ്ഥാനമുണ്ടായിരുന്നു. ബ്രിട്ടീഷ് ഭരണത്തിൻ കീഴിലും തദ്ദേശീയമായ ഗവേഷണങ്ങളിലൂടെ വലിയ മാറ്റങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്ന ബ്രഹ്മചാരിയുടെ നിലപാടുകൾ ബോസിനെപ്പോലുള്ള വിപ്ലവകാരികൾക്ക് വലിയ പ്രചോദനമായിരുന്നു.
തന്റെ ലാബിൽ വെച്ച് അദ്ദേഹം കുറിച്ച വരികൾ എന്നും പ്രസക്തമാണ്: "കാലാ-ആസർ ഇന്ത്യയിൽ നിന്ന് തുടച്ചുനീക്കപ്പെടുന്ന ദിവസം കാണാൻ എനിക്ക് സാധിക്കുമോ?"
അദ്ദേഹം ആഗ്രഹിച്ചതുപോലെ ഇന്ന് ആ രോഗം നിയന്ത്രണവിധേയമാണെങ്കിൽ അതിന് നാം കടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നത് വിസ്മരിക്കപ്പെട്ട ഈ ഇന്ത്യൻ ശാസ്ത്രജ്ഞനോടാണ്.
READ: നട്ടെല്ല്
ശസ്ത്രക്രിയയും
നവീകരണവും
സൾഫൈറ്റുകൾ;
അലർജിയിലെ
അദൃശ്യ വില്ലൻമാർ
മൃഗങ്ങളുടെ
കടിയേറ്റാൽ;
പ്രഥമശുശ്രൂഷയും
തുടർനടപടികളും
പ്രഥമശുശ്രൂഷയും അബോധാവസ്ഥയിലുള്ള
രോഗിയെ കിടത്തുന്ന രീതിയും
ആഘാത പ്രതിരോധം
എന്ന ജീവിതസംസ്കാരം
നെഞ്ചിലുണ്ട്
ഒരു ജീവൻ,
അതിനെ രക്ഷിക്കാം
കുട്ടികളുടെ
ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ…, ആരോഗ്യപ്രവർത്തകർ
അറിയേണ്ടത്
പരിക്കേറ്റവരെ
ആശുപത്രിയിൽ
എത്തിക്കുമ്പോൾ
‘ട്രയാജ്’:
അപകടങ്ങളിൽ
ജീവൻ രക്ഷിക്കാനുള്ള
ലളിത മാർഗം
അപകടത്തിൽ
പെടുന്നവരെ
എങ്ങനെ
സഹായിക്കാം?
അടിയന്തര ഘട്ടങ്ങളിൽ
ജീവൻ രക്ഷിക്കാൻ
എന്തു ചെയ്യണം?
യുദ്ധവും
പ്രവാസികളുടെ
ആരോഗ്യ ആശങ്കകളും
പാമ്പുകടി
ഏൽക്കാതിരിക്കാൻ,
കടിയേറ്റാൽ
എന്തു ചെയ്യണം?
സർക്കാർ
ഡോക്ടർമാർക്കെതിരായ അക്രമം
സിസ്റ്റം തകരാറോ?
സൾഫൈറ്റുകൾ;
അലർജിയിലെ
അദൃശ്യ വില്ലൻമാർ
▮
‘ IMA നമ്മുടെ ആരോഗ്യം’ മാസികയുടെ വരിക്കാരാകാം
